Dinsdag 13/04/2021

Een bad om in te liggen weken

ANTWERPEN

Twee acteurs.

Drie premières. De Tijd speelt Berckmans, Wittgenstein en Benjamin Adorno, drie producties gebaseerd op teksten van deze denkers-schrijvers. Voorstellingen die je afzonderlijk of als een samenhangend geheel kunt bekijken.

Er wordt altijd gezegd dat De Tijd ‘onspeelbaar geachte’ stukken brengt, waarmee ze bedoelen: geen keurige Shakespeare, geen hapklare komedie. Ze kiezen eerder voor niet-dramatische teksten van als ‘moeilijk’ geboekstaafd staande schrijvers. Ik heb dat altijd een flauwe samenvatting gevonden. Want artistiek leider Lucas Vandervost is niet geïnteresseerd in intellectualisme om het intellectualisme, hij is niet de man van de moeilijkdoenerij, hij gaat voor de teksten die hem fascineren, en geeft die theatraal vorm op zijn manier. Hij is eerder de man van de verstilling dan van de schreeuw, eerder van de glimlach dan van het gebulder, eerder van de gedachte dan van de oneliner, eerder van complexiteit die durft te verwarren dan van al te simpele helderheid. En dus maakt hij ook zo theater. Het is jammer dat de producties van De Tijd gecatalogeerd dreigen te worden als toneel voor slimme mensen, want dat is naast de kwestie. Ze vragen misschien iets meer concentratie dan sommige, wat meer bereidheid om te luisteren, maar voor wie wil zijn het weldadige, warme baden om lekker in te liggen weken. Je houdt gedachten vast, blijft hangen bij een mooie zin, wordt meegevoerd door een sfeer. Dit is geen theater om woest in op te gaan, maar als het lukt, is het wel een trip waar je rijker en beter uitkomt. Ik vind dat alvast heerlijk.

Voor deze drie voorstellingen werkte Lucas Vandervost samen met Jürgen Delnaet. Die las maandenlang alles van J.M.H. Berckmans en componeerde zelf een monoloog. Vandervost ging aan de slag met het Logisch-filosofisch traktaat van Ludwig Wittgenstein. En samen wierpen de heren zich op het werk van Walter Benjamin en Theodor Adorno, die twee samen omdat ze jarenlang correspondeerden.

Ja, dat is een mondvol. Berckmans: de man die niet goed wist hoe te leven maar dat des te beter op kon schrijven, bevlogen auteur van het bestaan aan de zelfkant. Ludwig Wittgenstein, u weet wel: “van dat, waarover niet kan worden gesproken, moet men zwijgen”, wellicht de bekendste taalfilosoof, die tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn traktaat schreef. Benjamin: een Joods filosoof die op de vlucht ging voor Hitlers regime en zelfmoord pleegde toen hij vreesde dat zijn poging mislukt was, de man van de sociale filosofie die op zijn manier de geschiedenis probeerde te herschrijven. Ook Adorno was behept met sociologie, filosofie, kunstwetenschap en muziek. Hij was geen rechtlijnig denker, maar iemand die anderen en zichzelf bleef uitdagen en tegenspreken.

Aandacht voor de woorden

Vandervost en Delnaet proberen niet deze figuren te spelen, ze reconstueren evenmin hun theorieën, maar vanuit wat hén heeft getroffen tijdens het lezen creëren ze werelden, die in meerdere of mindere mate het universum van deze denkers oproepen. En dat doen ze met weinig. Een paar rekwisieten, een afgebakend speelvlak, hier en daar een streepje muziek. In elke voorstelling wordt zo de aandacht gevraagd voor de woorden, de taal, het denken. Slim in mekaar gestoken, fijnzinnig gespeeld.

Berckmans ontregelt, brengt aan het lachen, zorgt voor tristesse. Wittgenstein intrigeert, verstoort, ontroert. Benjamin Adorno komt iets minder binnen, maar blijft evenzeer prettig om naar te kijken. De Tijd doet weer maar eens waar het goed in is. Fijn dat ook dit gezelschap in het theaterlandschap zijn plek blijft opeisen. (GODB)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234