Vrijdag 04/12/2020

Een avond in het donker

Zuidpool zet na Faust en Réunion zijn derde seizoensproductie neer. Beckett: een moedige keuze, maar geen vrolijke noot om te kraken.

Samuel Beckett is een auteur die meer geciteerd wordt dan opgevoerd en gelezen. De vier monologen die Zuidpool serveert, bevestigen die regel. Wiegelied werd in Vlaanderen nog nooit vertoond, Niet ik en Die keer slechts tweemaal (in 1979 en 1980), en Stille sidders, Becketts laatste prozatekst, is ooit eens voor publiek gelezen door Julien Schoenaerts.

De vier stukken werden niet geconcipieerd om na elkaar opgevoerd te worden, maar vormen toch een hecht geheel. Beckett streefde niet naar vernieuwing in zijn schriftuur. Nee, hij puurde de thematiek van dolen en sterven steeds meer uit.

Doorheen de voorstelling wordt de zaal in complete duisternis gedompeld. De verlichting is schaars, met niet meer dan één spot om enkel een mond (Niet ik) of torso (Stille sidders) op te lichten. Op een schommelstoel (Wiegelied) en een tafel (Stille sidders) na zijn er geen attributen. De personages spreken tot ons in warrige, elliptische zinnen en cyclische fragmenten. Beckett is in onmin met de taal en zijn theater is antitoneel.

Mantra

De immobiliteit van de personages wordt doorgetrokken in het spel. In Die keer blijft de acteur (Jorgen Cassier) sprakeloos en wordt hij herleid tot een onmachtige luisteraar die zijn innerlijke stem vanuit drie luidsprekers hoort spreken. In Wiegelied vertelt een eveneens vooraf opgenomen stem over een vrouw die in een schommelstoel zit. Ze (Sofie Decleir) murmelt af en toe een paar woorden mee. Haar gebed om verlossing, de mantra 'tijd om er een einde aan te maken', wordt uiteindelijk verhoord.

Beckett sluit acteurs en regisseur op in een carcan van dwangmatige regieaanwijzingen. "Te veel kleur" was de vaak gehoorde kritiek die hij tijdens repetities uitte. Koen van Kaam, die het productieproces van de monologen volgde, stelt dat wie zich aan Beckett waagt, bereid moet zijn zich te onderwerpen. "Je krijgt wel de autonomie, hoe klein ook, en die moet je benutten om in de eerste plaats zintuiglijk met de tekst om te gaan."

Deze productie gedijt enkel met een geconcentreerd en luisterbereid publiek. Het muzikale intermezzo van Sjoerd Bruil en de pauze na twee monologen zijn een goed idee. De beklemming na dit avondje somberen neem je mee naar huis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234