Zondag 15/12/2019

muziek

Editors: "Soms missen we de naïviteit"

Beeld Instagram

Volgend weekend staat Editors in een al maanden van tevoren uitverkocht Paleis 12, waar de band voor 18.000 fans het nieuwe In Dream komt voorstellen. Wij gingen alvast poolshoogte nemen in Londen. "Dit is écht een groepswerk."

Brewery Road is niet meteen een straat die geweldig tot de verbeelding spreekt. Er staan voornamelijk pakhuizen waar vrachtwagens hun lading komen lossen, tussen kantoren van bedrijven die hun beste tijd hebben gehad.

Vandaag is het bovendien koud, grijs en nat, zodat de neiging om deze buurt in het noordelijke deel van Londen wat mooier voor te stellen al onderdrukt wordt nog voor de gedachte bij je opkomt. Ook de John Henry's Studios waar ik vandaag met Editors heb afgesproken, zou je op het eerste gezicht zo voorbij lopen.

Grijze gang door. Zwarte tralies. Aanbellen voor een gewapende deur, en dan wat betonnen trappen op. Hier niet de traditionele gouden en platina platen aan de muur: de hallen zijn opgesmukt met matige pentekeningen van muzikanten die hier eerder hebben gezeten om nakende tournees voor te bereiden. Led Zeppelin, Blur, de Rolling Stones, Ozzy Osbourne, Kiss. Allemaal namen met een zeker cachet.

Maar de drukte vandaag is van een andere orde. De kantine wordt vandaag overspoeld door kirrend jong grut dat hoopt om de Britse versie van The Voice te winnen.

Gelukkig hangt in Studio 5 - aan de overkant van het zalencomplex - een andere, meer geconcentreerde sfeer. De ruimte wordt grotendeels in beslag genomen door een podium waarop alle instrumenten staan opgesteld alsof er zo dadelijk een liveconcert zal aanvatten. Vijf jonge Britten frunniken aan instrumenten, als een soundcheck die maar niet wil opschieten.

Beeld Instagram

Crisis

Tom Smith zwaait vanachter zijn piano, bassist Russell Leetch stopt met spelen om me welkom te heten, en vanachter zijn stapel keyboards wenkt Elliott Williams dat ik naast 'm mag komen zitten. Omgeven door een stapel keyboards, sequencers en kabels heeft Williams, de jongste uit het gezelschap, nog het meest van een student wiskunde die op het punt staat een moeilijke code te kraken.

Hier hebben de vijf leden van Editors zich de voorbije twee weken opgesloten om de songs van In Dream tot leven te wekken. Dat bleek moeilijker dan gedacht, want de vijfde van Editors is een studioplaat in de letterlijke zin van het woord: de composities werden laagje voor laagje opgebouwd, zonder er rekening mee te houden dat ze vroeg of laat ook live moeten worden gespeeld.

Bovendien is de stijlbreuk tussen de nieuwe songs en die van de vorige cd zo groot dat het nu een hele uitdaging is om de vaak wat experimentele nieuwe songs en de classics zodanig aan te passen dat ze straks live een coherent geheel vormen. "We zijn bijna waar we willen zijn", zegt drummer Ed Lay. "En maar goed ook, want dit soort repetities is nooit écht leuk. We zien het eerder als een noodzakelijke fase waar je door moet, voor de tournee begint. Eén voordeel: er is een duidelijke deadline. De dag dat de tournee begint, moet alles op punt staan."

Even terugspoelen naar drie jaar geleden. In de aanloop naar Rock Werchter stapt gitarist Chris Urbanowicz uit Editors, de band die hij zelf mee heeft opgericht. Daarmee bereikt de crisis binnen de groep een hoogtepunt, maar de timing kan niet slechter zijn: enkele weken later wordt het Britse viertal immers voor het eerst verwacht als topact op Rock Werchter.

De achterblijvers spelen met het idee om het optreden te annuleren - vooral een diep ontgoochelde Tom Smith voelt de moed in zijn schoenen zakken - maar uiteindelijk worden twee bevriende muzikanten bereid gevonden om in te vallen. Aanvankelijk enkel om Editors uit de nood te helpen, maar het klikt zo goed met gitarist Justin Lockey en keyboardspeler Elliott Williams dat dit vijftal uiteindelijk de nieuwe bezetting wordt.

Beeld Instagram

Hoogtepunt

Het optreden op Rock Werchter - voor alle bandleden nog steeds een hoogtepunt in hun carrière - groeit uit tot een glorieuze terugkeer, en enkele maanden later verkast de band naar Nashville om er The Weight of Your Love op te nemen, een plaat die - ook door toedoen van Kings Of Leon-producer Jacquire King - veel Amerikaanser klinkt dan alles wat de band voordien heeft gedaan.

Ik heb het erover tijdens een koffie met Tom Smith, die vandaag aan de plaat refereert als "our big dumb rock record". "Als we later op onze carrière zullen terugblikken, zal dat wellicht de cd zijn die niet in het rijtje past. Nu, daar is niets mis mee. Elke band met een lange carrière - of het nu U2 is, of R.E.M. - heeft zulke platen in de catalogus zitten. Het was een grootse rechttoe, rechtaan plaat. Veel rock. Veel gitaren. Ik sta er nog steeds achter, want het was een noodzakelijke schakel in onze evolutie.

"Met Justin en Elliott moesten we weer leren om een groep te zijn. Maar die horde is intussen genomen, dus nu kan er meer geëxperimenteerd worden. Eigenlijk ligt In Dream veel meer in het verlengde van In This Light and on This Evening: de muziek is donker, en de klemtoon ligt vooral op keyboards en synthesizers. Ik denk dat deze sound veel beter bij onze persoonlijkheid aansluit."

De opnames van de plaat die uiteindelijk In Dream zou worden, begonnen achttien maanden geleden al in Crear, een afgelegen gehucht in de Schotse Highlands. "Het was een dik halfuur rijden tot aan de eerste winkel. In eerste instantie wisten we zelf niet eens wat we daar kwamen doen", vertelt Smith. "De vorige plaat had door al onze interne moeilijkheden heel lang op zich laten wachten, maar ik ben wel altijd verder blijven schrijven. Er lag dus een boel songmateriaal klaar, en het leek me zinloos om dat zomaar in een schuif te leggen.

"Bovendien: veel van de nummers die we in Nashville hadden opgenomen, sleepten we voordien al drie jaar met ons mee, zonder er ooit de definitieve versie voor te vinden. We hadden onze crisis overleefd, en het klikte super met de nieuwe bandleden. Na de tournee wilde iedereen meteen terug aan de slag."

Foute eighties

Die frisse start wierp zijn vruchten af, maar niet meteen. "We hadden geen flauw idee van welke richting het met de nieuwe plaat uit moest", vertelt Williams wanneer ik hem apart spreek. "Het eerste nummer dat we opnamen, was een bombastische versie van 'All The Kings'. Het klonk heel erg eighties, maar op een foute manier. Herinner je je Kissing The Pink nog? Aan dat bandje deed het me denken. Not good. Niemand was echt tevreden met het resultaat.

"Maar toen kwam 'No Harm', een song waar Tom en Justin samen al een demo van hadden gemaakt: donker, dreigend, elektronisch. Die richting voelden we wél allemaal aan, dus dat nummer is achteraf de blauwdruk van de hele plaat geworden. Toen werd ook duidelijk dat we er dit keer geen producer zouden bijhalen, maar alles zélf zouden doen."

Als je ze in hun repetitiehok ziet spelen - vijf vrienden die op een ongedwongen, vriendschappelijke manier met elkaar omgaan - lijkt het een absurde gedachte dat dit dezelfde kerels zijn die grote rockfestivals afsluiten, het Sportpaleis vullen of straks in een uitverkocht Paleis 12 staan. Maar hoe je het ook draait of keert: Editors is na vijf cd's en een hoop radiohits een gevestigde waarde geworden.

In Groot-Brittannië blijkt dat geen voordeel: daar holt de plaatselijke muziekpers liever de hypes van de dag achterna. Maar elders in Europa lijkt de groep met de jaren aan respect te winnen. "We spiegelen ons aan bands als The Cure", stelt Williams. "Die gaan intussen bijna veertig jaar mee. Soms scoren ze hits en zijn ze hip, andere jaren is het wat minder en blijken ze even uit de gratie gevallen. Maar ze doen desondanks altijd hun eigen ding, en de fans blijven op post."

Bassist Leetch heeft ondanks alles geen heimwee naar de beginperiode van Editors, toen ook zij even het snoepje van de week waren in de vaderlandse pers. "Het moment waarop je bandje doorbreekt, is moeilijk te bevatten. Soms mis ik die naïviteit wel. Maar al bij al waardeer ik wat we hebben nu veel meer dan vroeger. Vroeger waren we nogal grof, soms. Een typisch verschijnsel bij jonge bands: het duurt altijd even voor je snapt hoe de muziekbusiness in elkaar zit. Ik lees nu interviews met jonge groepjes, en vraag me af of wij ons toen ook zo onhebbelijk gedroegen. Ik gok van niet eigenlijk. We klonken zelfs dan al ouder dan we waren, en dat heeft zeker in ons voordeel gespeeld."

In stijgende lijn

Nog een vaststelling: de generatie rockbands van 2005 is inmiddels grotendeels gesplit of uitgerangeerd. Editors behoort tot de uitzonderingen die de regel bevestigt. Leetch glundert. "Als we volgend jaar onze zesde klaar hebben, want het zal wéér snel gaan, volgens mij, zitten we aan drie platen mét en drie zonder Chris. Dat is al een mooi repertoire, vind ik. De bands die vandaag nog tot aan dat punt raken, kan je haast op één hand tellen."

Volgens Smith is het niet alleen de vastberadenheid, en het geloof in eigen kunnen dat ervoor zorgde dat Editors in 2015 nog bestaat. "Bands als Franz Ferdinand en Bloc Party hebben klassieke debuutplaten gemaakt. Die hadden songs die echt een tijdgeest wisten te vatten. Fantastisch. Alleen: achteraf zijn ze er nooit meer in geslaagd datzelfde niveau aan te houden.

"Wij hebben nooit een cd gehad die de vinger op de pols van een tijdsgewricht kon leggen. En misschien is dat erg. Maar anderzijds: net daardoor voelt het wél alsof onze curve nog steeds in stijgende lijn gaat. Zeker in Groot-Brittannië was er altijd wel een band die betere reviews kreeg of grotere krantenkoppen haalde dan wij. En ja: daar heb ik vroeger wel eens wakker van gelegen.

"Nu denk ik écht dat we daar ons voordeel mee hebben gedaan. Bovendien: we zijn een goeie liveband. Dit najaar spelen we onze duizendste show. Ik ben er trots op dat we het gehaald hebben. Ik weet het: onderweg zijn we Chris kwijtgeraakt. Dat blijft wringen. Maar de drie overblijvers genieten na al die jaren nog steeds van elkaars gezelschap, en eerlijk: het is goed zoals het nu is.

"Je zou er versteld van staan hoeveel muzikanten in rockgroepen nooit iets met elkaar gaan drinken. Dat is bij ons ondenkbaar. Zeker: de meeste bands zitten vol met weirdo's, en op een gegeven moment lukt het hen niet om samen creatief te zijn. En het heeft geen haar gescheeld of we waren er ook aan ten onder gegaan."

Ik vraag hem waarom Editors ondanks een paar serieuze tegenslagen toch nog steeds bestaat. Er valt een lange, lange stilte. En dan een weloverwogen antwoord. "Mensen zien dat we niet staan te faken. Daar zouden ze zo doorheen kijken. Wat ook meespeelt: onze passie voor muziek is vandaag groter dan toen we begonnen."

Beeld Instagram

Eigen projecten

Tegelijk is Editors inmiddels op het punt aanbeland dat de diverse bandleden naast de groep ook eigen projecten ontwikkelen. Smith bracht met Andy Burrows al een duoplaat uit, die zeker nog een vervolg krijgt. Hij speelt ook al jaren met het idee om een solo-cd op te nemen. Bassist Russell Leetch, altijd al de grootste melomaan van de band, valt nu ook te boeken als dj, en nieuwkomer Justin Lockey maakt intussen deel uit van Minor Victories, een indie-supergroep met verder Slowdive-zangeres Rachel Goswell en Mogwai-brein Stuart Braithwaite.

Toen Elliott Williams de rangen van Editors vervoegde, werd afgesproken dat hij daarnaast ook aan zijn eigen muziek mocht blijven werken, waardoor hij zich tijdens de laatste tournee zelfs even liet vervangen. "Dat was achteraf bekeken geen goed idee", zegt hij daar nu over. "Ik bedoel: natuurlijk was het fijn om aan mijn eigen muziek te kunnen werken, maar ik vond het verschrikkelijk om hen achter te laten. Dat is dus niet voor herhaling vatbaar."

Zelfs Ed Lay - wiens elektronische loops volgens alle betrokken partijen de basis van de nieuwe cd vormen, denkt intussen aan een eigen project. "Mijn aandeel op de jongste twee platen is aanzienlijk toegenomen. Op de eerste drie kwam ik gewoon drummen. Ik weet wel dat Tom toen in interviews ook al zei dat Editors een democratie was, maar je onthoudt wat je wilt onthouden, hè. Tom nam de beslissingen, en we hadden het democratisch recht om het met hem eens te zijn. Nu heeft iedereen écht een gelijkwaardig aandeel in de band, en daar haalt iedereen veel meer voldoening uit."

Kleine nuance

Er wordt aan de deur geklopt. Het is Justin, die de troepen weer verzamelt voor een nieuwe repetitie. Hij is de gitarist die geen gitaar speelt op de nieuwe plaat, maar zéker op muzikaal vlak zijn stempel op de plaat heeft gedrukt.

Terwijl zijn computer opstart, legt hij uit dat het als muzikant niet in zijn aard ligt om aan de zijlijn te blijven staan. "In alle bands waar ik ooit bij gespeeld heb, stond ik mee op de voorgrond. Bij de vorige plaat waren de songs er al, dus die heb ik gewoon ingespeeld. Makkelijk. Ik hoefde er niet eens bij na te denken. In Dream is daarentegen écht een groepswerk.

"Kijk: ik kan met een band op tournee gaan, er elke avond mee op het podium staan, en samen de tourbus opstappen. Geen probleem. Alleen: het is pas wanneer je met z'n allen ook nieuwe muziek creëert, dat that band ook my band wordt. Dat lijkt misschien een kleine nuance. Maar geloof me: er schuilt een wereld van verschil achter."

Beeld Instagram
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234