Dinsdag 25/06/2019

Verenigde Staten

Economen: ‘Verband tussen legalisering abortus en dalende criminaliteit’

Een kind neemt deel aan een betoging tegen abortus in St Louis in Missouri. Wat later verbood die staat abortus. Beeld AFP

Terwijl het anti-abortusbeleid in de Verenigde Staten aan steun wint, beweren de economen John Donahue en Steven Levitt andermaal het bewijs te kunnen leveren dat dalende criminaliteit verband houdt met de legalisering van abortus. Die politiek explosieve uitspraken deden ze twee decennia geleden al eens.

Steeds meer conservatieve staten in de VS beperken het recht op abortus. Louisiana en Missouri zijn de laatste in een rijtje van acht staten die abortus recentelijk beperkten tot ronduit verboden. Daarbij wordt vaak geen uitzondering gemaakt voor slachtoffers van incest en verkrachting.

Intussen vechten organisaties die voor abortus strijden de wetten aan. Ze hebben alvast het Hooggerechtshof aan hun zijde, dat in 1973 het recht op abortus vastlegde in de (beroemde) 'Roe vs Wade'-uitspraak. De anti-abortusbeweging is zich er terdege van bewust dat federale rechters de wetten kunnen tegenhouden. Maar ze hopen dat het juridische gevecht tot een nieuwe uitspraak van het Hooggerechtshof leidt die het recht op abortus volledig terugdraait.

Dat president Donald Trump intussen twee ultraconservatieve rechters in het Hooggerechtshof heeft benoemd, sterkt hen in die overtuiging. De meerderheid van de negen rechters van het hof heet nu conservatief te zijn. Ook Trump is voorstander van een totaalverbod, al wil hij wel een uitzondering maken voor de slachtoffers van verkrachting en incest.

Politiek explosief

Beperking van de toegang tot abortus betekent dat meer ouders die geen kinderen willen opvoeden daar wel toe gedwongen worden. In 2001 beweerden de economen John Donahue en Steven Levitt dat de legalisering van abortus in heel Amerika gecorreleerd was met de daaropvolgende vermindering van de criminaliteit in het land. Hun studie ‘The Impact of Legalized Abortion on Crime’ verscheen in mei 2001 in het gezaghebbende The Quarterly Journal of Economics. Het was van meet af aan politiek explosief, en veel sceptische wetenschappers probeerden fouten te ontdekken.

De studie werd wereldwijd bekend bij een ruimer publiek toen ze in 2005 opgenomen werd in hun schitterende boek Freakonomics: A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything ('een tegendraadse econoom ontdekt de verborgen kant van alles'). Wereldwijd zijn meer dan 4 miljoen exemplaren van het boek verkocht.

Bijna twee decennia later zijn Donahue en Levitt teruggekeerd naar hun onderwerp, en presenteren ze nieuw bewijs dat hun oorspronkelijke claim versterkt. In hun werkdocument, verspreid door het Nationaal Bureau voor Economisch Onderzoek, schrijven ze maar liefst 45 procentpunten van de totale daling van 50 procent van de criminaliteit sinds 1990 toe aan legale abortus. Hun belangrijkste bewijs is dat de misdaad veel sneller daalde in staten waar meer abortussen werden uitgevoerd dan in staten waar de procedure zeldzamer was.

Een betoging tegen abortus in Missouri. Beeld AFP

In een statistische associatie - en gewapend met jaarlijkse gegevens op staatsniveau over abortussen, criminaliteitscijfers, economische omstandigheden, sociale uitkeringen, toegang tot vuurwapens en alcoholgebruik - voeren ze aan dat een toename van het abortuscijfer van 100 per 100.000 geboorten leidt tot een vermindering van de criminaliteit met 10-20 procent.

Hun nieuwe document werd meteen op de korrel genomen door onder meer Harvard-socioloog Robert Sampson. Dat was in 2001 niet anders. Ook toen stond meteen een leger wetenschappers klaar om de controversiële uitkomst van hun academisch werk te bespotten. Christopher Foote and Christopher Goetz publiceerden samen zelfs een eigen academisch werk alleen al om de gaten in de initiële studie van Donahue en Levitt aan te tonen. Iets waar ze maar zijdelings in slaagden.

Steven 'Steve' Levitt liet het niet aan zijn hart komen, en werd een graag geziene gast op TED-lezingen. Hij wierp zich op als een heuse 'rock-econoom', die aan de hand van statistische gegevens talloze evidenties ter discussie durfde te stellen. In 2009 verscheen met SuperFreakonomics een vervolg op het eerste boek.

Roemenië

Ted Joyce, een professor aan het Baruch College in New York, die nochtans meningsverschillen met Donohue en Levitt had, stelt dat hun claim misschien wat sterk uitgedrukt was, "maar de onderliggende stelling, hoe onaangenaam voor sommigen, krijg je niet weerlegd". De controverse komt voort uit het onderwerp, zegt Joyce. "Zelfs als abortus de misdaad vermindert, is het nog steeds immoreel voor de tegenstanders. Maar dat doet niet ter zake: het onderzoek neemt geen standpunt in over de sociale deugden van abortus, maar is slechts gericht op het blootleggen van de maatschappelijke effecten ervan."

The Economist verwees naar een versterkend element voor de bewering van Donohue en Levitt. Die vond het in Roemenië. In 1966 verbood dictator Nicolae Ceausescu abortus. Het geboortecijfer steeg van 1,9 naar 3,7 kinderen per vrouw. Een vervolgstudie door Cristian Pop-Eleches van Columbia University in New York probeerde te achterhalen hoe het die 1,8 extra kinderen verging in het latere leven. Hij leverde enig suggestief bewijs dat de kinderen die na het verbod geboren werden meer misdaden pleegden dan kinderen geboren ervoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden