Zaterdag 17/04/2021

Best friends

Echte vriendschap tussen een man en een vrouw: hoe je het kunt laten wérken

Rozen verwelken, de Titanic is vergaan, maar de vriendschap tussen DiCaprio en Winslet zal voor altijd blijven bestaan. Deze foto werd in 2008 genomen van de twee. Beeld Belgaimage
Rozen verwelken, de Titanic is vergaan, maar de vriendschap tussen DiCaprio en Winslet zal voor altijd blijven bestaan. Deze foto werd in 2008 genomen van de twee.Beeld Belgaimage

Schoon hè, hoe Kate Winslet naar Leonardo DiCaprio keek toen die eindelijk zijn Oscar won. Het is dus niet onmogelijk, een langdurige vriendschap tussen een man en een vrouw. Bij Tom en Marian lukt het ook. Kussen deden ze nooit. "Maar aan mijn vriend vertel ik meer dan aan mijn lief."

Dat dit verhaal uitgerekend in Hollywood begint, is wel grappig. Want het was de blik van Kate Winslet, toen Leonardo DiCaprio zijn Oscar won, die mensen opviel. Zelfs ontroerde. Oude interviews kwamen naar boven. "I think the reason that friendship works is because there was never any romantic thing", zei de actrice in november 2014 in een interview met Marie Claire over de acteur. Toen ze in 2012 trouwde met Ned Rocknroll (wat een naam) gaf DiCaprio haar weg. Sinds 1997, toen ze samen in Titanic speelden, is hij haar beste vriend. En toen dus die blik, vorige zondag.

Maar dan is dit gek: zoek eens een film die hierover gaat. Of een boek. Bekend is de hechte vriendschapsrelatie tussen schrijfster Claire Goll en Rainer Maria Rilke, tot het einde van zijn jonge leven, maar éven hadden ze ook een echte affaire. Dat is anders. De vriendschap, van Connie Palmen, gaat over twee vrouwen. Paul Theroux schreef De geschiedenis van een vriendschap over zijn band met V.S. Naipaul, nog een man. Maar zelfs die boeken zijn zeldzaam. Zoals in liedjes: liever over de liefde, de Grote of de Mislukte, dan over je vriend. Hoe charmant Arno ook 'Je bent een vriend van mij' zong, als de vertaalde Randy Newman, inderdaad over mannen. Facebook holde het woord 'vrienden' helaas uit.

Nochtans, zegt psychotherapeute Patricia Meyntjens, hebben man-vrouwvriendschappen voordelen. "Je krijgt een inkijk in het hoofd van het andere geslacht", zegt ze. "En je krijgt de kans om jezelf meer van de andere kant te laten zien dan in vriendschappen met iemand van de eigen sekse."

Leonardo DiCaprio en Kate Winslet in 2007. Beeld WireImage
Leonardo DiCaprio en Kate Winslet in 2007.Beeld WireImage

Onder de mat

Als dat vreemd klinkt, is het goed om even rond te kijken. Lucie is 15, al al die jaren geliefde dochter in huis, en sinds een jaar of vier is Arne er. Vriend. Een vriend, niet vriendje. Dat was hij nooit, maar al die jaren is Arne aanwezig. Sms'end, op de speelplaats, bij ons thuis in de zetel. En zij is welkom bij zijn warme thuis.

Op de lagere school ging zij af en toe spelen bij vrienden en vriendinnen; als je 15 bent ga je niet meer spelen maar soms neemt zij de bus naar hem of zit hij hier. "Of het komt omdat hij een jongen is of omdat hij Arne is, weet ik niet", zei ze gisterochtend aan de ontbijttafel. "Maar als ik met iets zit, dan zeggen vriendinnen: oh, zo erg voor je. Arne geeft gewoon goeie raad. En anders dan andere jongens is hij nooit veranderd. Hij probeert niet plots cool te zijn."

Vijftien is nog jong om voor het leven uit te spreken, maar nu wordt Arne ooit peter van haar kind en zij stond onlangs op een koude avond te kijken naar de voetbaltraining die hij gaf. En er is ondertussen een vriendje en dat is allemaal goed, zonder jaloezie. Maar hij kijkt zorgzaam naar haar en zij naar hem. "Aan hem vertel ik meer dan aan mijn lief", zegt ze.

Wat Hollywood, de Grote Literatuur en de popcharts wat onder de mat vegen ("vriendschap is niet interessant, want daar zit geen conflict in", verklaart iemand dat), doen onderzoekers niet. Aan de universiteit van Texas werd ooit research gedaan naar de zogenaamde opposite sex friendships. Daaruit bleek dat mannen en vrouwen er in eerste instantie hetzelfde in zoeken. Gezelschap. En iemand om dingen mee te delen. Maar diepgaander bleek dat mannen zo'n vriendschap dan toch wel eens als een opstapje naar seks zien. Terwijl vrouwen eerst aan bescherming denken. Al kan een romance. En dan stoppen we er hier over, want dit verhaal wil daar net niét over gaan.

Leonardo DiCaprio en Kate Winslet in 2016. Beeld Matt Sayles/Invision/AP
Leonardo DiCaprio en Kate Winslet in 2016.Beeld Matt Sayles/Invision/AP
Kate Winslet en Leonardo DiCaprio in 'Titanic'. Beeld belga
Kate Winslet en Leonardo DiCaprio in 'Titanic'.Beeld belga

Paus Johannes Paulus II

Vorige maand haalde Anna-Teresa Tymieniecka plots de kranten. Ze overleed nochtans al in 2014 en haar beste vriend, een man, in 2005. Maar hij was ook een Pool en was van 1978 tot aan zijn dood paus Johannes Paulus II. Dáárom waren de 350 brieven die hij haar ooit had geschreven plots wereldnieuws. "Meer dan vrienden, maar minder dan vrijers", omschreef BBC-documentairemaker Edward Stourton de relatie tussen de twee.

Van een fysieke relatie zou geen sprake geweest zijn, maar veel werd gedeeld: "Ik denk aan je", schreef hij, en toen hij paus werd wilde hij dat die vriendschap en correspondentie bleef bestaan. Een dag voor hij overleed, bezocht zij hem nog. Tymieniecka was overigens getrouwd en dat kon. Hij was dat ook, met God.

Marian was ook getrouwd toen ze Tom leerde kennen. Hij was een vriend van haar man Mark. Mark is nu haar ex, maar dat is niet de schuld van Tom. "Er bestond altijd een groot wederzijds respect voor individuele vriendschappen", zegt Marian. "En nu wij niet meer samen zijn, blijft dat zo. Soms zegt Mark me zelfs dat ik sommige problemen beter met Tom kan bespreken omwille van zijn uitgebalanceerde visie en zijn positieve invloed op me."

Als Marian autopech heeft op 500 kilometer van huis, dan belt ze Tom: hij zal komen. Toen haar huwelijk met Mark strandde, belde ze hem. "Zowel emotioneel als praktisch is hij er altijd", zegt ze. "Omgekeerd is dat overigens ook zo en er is volledig vertrouwen. En vooral kan het altijd ongedwongen. Ik zal hem vragen om naar een concert te gaan, naar de film of gewoon om te babbelen. Maar kan het niet of heeft hij geen zin? Perfect. We hebben de volledige vrijheid om neen te zeggen zonder te moeten denken: scheelt er iets?"

Er scheelt niks, er is geen ander: die vragen hoeven niet gesteld te worden. Zelfs over friends with benefits spreken we niet. "Duurzame vriendschapspartners zeggen dat ze de kaap van de romantische en de subjectieve seksuele aantrekkingskracht hebben overwonnen", zegt psychotherapeute Patricia Meyntjens. Daar gaat het dus inderdaad niet om. Zegt Marian: "Hierdoor moet je nooit denken aan de rol die je zou moeten spelen. Dat maakt het makkelijk. Als ik al eens, omdat het zo uitkomt, bij hem overnacht, dan slaap ik op de bank en hij in zijn bed. Als een oudere broer zal hij dan wel een deken over me leggen, mijn bril wegleggen voor ik in slaap val en 's morgens zet hij koffie."

Ja, natuurlijk zijn er valkuilen en zijn spelregels - zeker als een van beiden een partner heeft - nodig. "De tijd die je met je vriend/vriendin doorbrengt, moet je in drievoud met je partner delen", zegt Meyntjens. "Zorg dat je partner niks tekortkomt tegenover die vriend(in)."

Kate Winslet en Leonardo DiCaprio in 2007. Beeld WireImage
Kate Winslet en Leonardo DiCaprio in 2007.Beeld WireImage

Perplex

Nog belangrijker is misschien hoe de buitenwereld dit ziet. Lucie en Arne zeggen dat iedereen weet dat zij beste vrienden zijn en dat daar respect voor bestaat. Marian, die als kind opgroeide met een broer en altijd one of the boys was en daardoor ook sneller jongensvrienden had dan vriendinnen, voelt hoe de maatschappij dat vaak anders bekijkt. "Als je als man en vrouw buitenkomt, gaat men er per definitie van uit dat je een koppel bent", zegt ze. "We dragen geen trouwringen, maar toen we gisteren samen in een winkel waren, zei de verkoper aan Tom: 'O, ik had je vrouw nog nooit ontmoet.' Staan we altijd wat perplex van. Omdat wat voor ons normaal is, dat voor de buitenwereld niet is."

Blijft de vraag: waarom? Twee keer. Waarom is een vriendschap tussen een man en een vrouw anders (en dus bijzonder)? En waarom zijn ze zo zeldzaam? "Het is niet zo dat ik met Tom hele andere dingen bespreek dan met vriendinnen", zegt Marian. "Alleen zijn zijn antwoorden vaak helderder. (lacht) Alleen als het over typische vrouwenproblemen gaat, krimpt hij ineen." Op niet alle vragen van het leven zijn er antwoorden.

Leonard DiCaprio mag dit verhaal afsluiten. Hij won tenslotte de Oscar. Hij is de Held waarmee dit verhaal begon. En al in 1997 zei hij dit over zijn goeie vriendin Kate: "De chemie tussen ons beiden vertaalde zich meteen op het scherm. We houden van elkaar als mensen. En ja, we moesten liefdesscènes spelen en daar moesten we erg om lachen."

Was er in Hollywood dan toch sprake van benefits? Dat ze die film over Karol Wojtyla en Anna-Teresa Tymieniecka al maar beginnen draaien.

Marian, Tom en Mark bestaan echt, maar het zijn niet hun echte namen.

Leonardo DiCaprio en Kate Winslet in 2009. Beeld Belgaimage
Leonardo DiCaprio en Kate Winslet in 2009.Beeld Belgaimage
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234