Zondag 05/04/2020

Echo's uit een rebels verleden

50's

In het begin van de jaren vijftig kende ons universum een tweede big bang. Met de opkomst van de rock-'n-roll maakte de wereld kennis met een totaal nieuw fenomeen: de tienersubcultuur. Wie erbij wilde horen, kende en koesterde, tot grote weerzin van de meeste ouders, het uniform van de jeugdcultuur in kwestie. DM Magazine ging op zoek naar de oorsprong van de meest invloedrijke subculturen en maakt van hun uniformen een interpretatie met hedendaagse herenmode.

door Cathérine Ongenae

Rockers

Begin jaren '50. In Londen steekt de allereerste jeugdcultuur de kop op. De teddyboys, jonge mannen die hun kledingstijl inspireren op wat de rijkere klasse droeg in het begin van de 20ste eeuw, het zogenaamde Edwardiaanse tijdperk. Ze dragen pakken, witte hemden, glimmende schoenen, een te korte smalle broek en mantels die tot aan de knieën reiken. De teddyboys (een afkorting van Edward) zijn arbeiderskinderen, vaak uit arme gezinnen, die hun sociale klasse proberen te verbergen. Maar ondanks die opgedofte kledingstijl gedragen ze zich volgens de straatregels van de buurt waarin ze wonen. Wat betekent dat er al eens een stevig robbertje wordt gevochten met de bende uit een andere buurt. Een goede reputatie hebben ze niet, de teddy's.

Op hetzelfde moment ontstaat er in de Verenigde Staten een jeugdcultuur die weliswaar hetzelfde muziekgenre aanhangt, rock-'n-rolldeuntjes van onder anderen Little Richard en de jonge Elvis. De rockabilly's, zoals ze worden genoemd, hebben het financieel beter dan de jongeren in Groot-Brittannië. Ze kopen platen, gaan naar de bioscoop en (vooral de jongens) dwepen met motoren. Met zijn rol in de film The Wild One wordt Marlon Brando het prototype van de macho biker. Als de Amerikaanse rockabilly- en bikercultuur komt overgewaaid naar Groot-Brittannië, nemen de teddy's een aantal elementen over, wat de twee stromingen doet versmelten tot een nieuwe: de rockers. Met hun haar in een brillantinekuif (de pompadour), hun creepers en hun voorkeur voor lederen jekkers en exotische prints als de luipaardtekening onderscheiden ze zichzelf van de massa.

Wish list van een Rocker

* Donkerblauwe of zwarte Levi's 501 of 505

* Lederen broek

* Lederen motorjekker

* Motorlaarzen van het merk Lewis Leathers

* Creepers

* Wit T-shirt

* Witte zijden sjaal

60's

Mods

Ongeveer op hetzelfde moment als de rockers ontstaat er in Londen ook een andere tienerbeweging: de mods. Mod is een afkorting van modernist, en staat voor jongeren die zich afzetten tegen de ouderwets geklede teddy's en hun nakomelingen, de rockers. De mods houden niet van nostalgie, maar zijn gericht op de toekomst. Gericht op Europa dragen ze stijlvolle Italiaanse pakken met smalle, iets te korte pijpen en loafers of instapschoenen. Hun haar laten ze knippen volgens de Franse mode, shoppen doen ze in Carnaby Street. Ze drinken espresso en rijden in hun parka's rond op Lambrettascooters. Ze luisteren naar moderne jazz, ska, r&b en soul. Ze houden van de Franse nouvelle-vaguefilms, hun credo is "less is more".

Hoewel beide groepen deel uitmaken van een grotere jongerenstroming, de beatniks, botert het niet tussen de mods en de rockers. Rockers vinden mods arrogante snobs, mods vinden rockers een onverzorgd zootje ongeregeld. Het komt geregeld tot gevechten tussen de verschillende groepen die in dezelfde buurt leven, en hun rivaliteit bereikt een hoogtepunt in 1964 als duizenden mods en rockers elkaar tijdens een nationale feestdag tegen het lijf lopen aan de zuidkust van Engeland. Op de stranden van Margate, Broadstairs en Brighton ontstaan bitsige vechtpartijen, in Brighton en Hastings duurt deze bendeoorlog maar liefst twee dagen. Strandzetels worden vernield en als wapen gebruikt, de politie slaagt er amper in om tussenbeide te komen en het gebeuren gaat de geschiedenis in als de tweede slag van Hastings.

De oorlog tussen rockers en mods laat een diepe indruk na en wordt in 1973 herinnerd door The Who met de rockopera Quadrophenia. Tegen het einde van de jaren zestig evolueren de harde mods naar skinheads.

Wish list van een Mod

* Hemd van Ben Sherman, met het befaamde target-embleem

* Sta-prestjeans van Levi Strauss

* Polo van Fred Perry

* Maatpakken van Italiaanse makelij (drie knopen aan het jasje zijn essentieel)

* Italiaanse lederen laarsjes

* Pennyloafers of instapschoenen

* Parka of anorak

* Scooter

70's

Punkers

Het nummer The Punk and the Godfather uit Quadrophenia heeft niets te maken met punkers. Die jeugdcultuur ontpopt zich pas in 1976, drie jaar nadat The Who het nummer schreef. Maar punk is dan ook een gekend woord, dat zoveel betekent als 'schorem'.

In de jaren '70 is er meer diversiteit onder de jeugd. Er zijn de skinheads, de hippies, de freaks. Glamrock en disco regeerden in het muziekprogramma Top of the Pops. Halfweg de jaren '70 ontstaat er een kruising tussen de skins en de freaks, wat resulteert in de punkers. Punkers zijn anti-alles, zeker anti-establishment en vooral de tegenpool van de hippies. Geen love and peace, maar agressief en hard. "No future" is hun slogan, die in alles verschilt van the age of Aquarius. Punkers nemen niets serieus, ook zichzelf niet.

Aan de basis van de punk ligt de Britse muziekgroep Sex Pistols, waarvan de stijl zwaar geïnspireerd is op de ongepolijste gitaarrock van de Amerikaanse bands The Ramones en The Stooges. Als de Sex Pistols en The Ramones in 1976 samen een concert geven in Londen, met onder anderen The Clash in het voorprogramma, springt een groot aantal jongeren op de punktrein.

Voorganger van de beweging in stijltermen is Malcolm McLaren, manager van de Sex Pistols en partner van Vivienne Westwood. In het boetiekje Sex verkoopt het stel eigen creaties, waaronder kledingstukken in leder en jeans, voorzien van spijkers en kettingen. De bondagebroeken verkopen als warme broodjes aan jongeren die hun oude uniform beu zijn, en gescheurde kleding wordt een manier om de goegemeente te choqueren.

Het succes van punk in Groot-Brittannië wordt gerelateerd aan het sociale klimaat van die tijd: de hoge werkloosheidsgraad, de sluiting van fabrieken en de daaropvolgende stakingen, waarbij punk als een uitlaatklep voor de frustraties wordt gezien. Volgens insiders is punk als antimaatschappelijke beweging maar een moment in de tijd, al blijft het beeld van de van een hanenkam voorziene en met veiligheidsspelden doorprikte rebel nog decennialang aanwezig in het straatbeeld.

Wish list van een Punker

- Combatboots of Dr. Martens

- Afgetrapte Conversebaskets

- Creepers

- Versleten jeans

- Strakke lederen broek

- Zilveren armbanden, hondenhalsbanden

- Geruite bondagebroeken

- Veiligheidsspelden, tatoeages, een hanenkam

80's

Goths

Wie punk vooral als een interessante kledingtrend ziet, bekeert zich in het begin van de jaren '80 tot de new romantics, een verzameling bonte en kitscherige vogels. Anderen verdiepen zich in de gothicsubcultuur, een stroming die dweept met donkere gewaden en duistere romantiek. Outfits lijken gepikt uit garderobes van de 18de en 19de eeuw, bij voorkeur uit die van vampiers.

Als subgenre ontstaat gothic in het begin van de jaren '80. Met de opening van de bar The Batcave, in 1981 in de Londense wijk Soho, worden voor het eerst tekenen van een nieuwe scene opgemerkt. Als stijliconen treden onder anderen Siouxsie & The Banshees en The Cure naar voren. Androgynie is een van de belangrijkste stijlkenmerken: binnen de gothicbeweging dragen ook mannen rokken, korsetten, lang haar en make-up.

Duistere gevoelens, een mysterieuze en zelfs morbide beeldcultuur en een voorliefde voor horrorverhalen bindt de leden van deze beweging, net als een macaber gevoel voor humor en een zekere diepgang. Daarmee onderscheiden de goths zich van andere subculturen, waarvan de volgelingen toch vooral op zoek zijn naar plezier en afleiding.

Van alle jeugdculturen is gothic verrassend genoeg de enige die blijft evolueren, ook in populaire culturele fenomenen als film. Prenten als Beetlejuice, Edward Scissorhands (en veel andere films van Tim Burton) en Interview with the Vampire appelleren aan een zekere romantische tristesse. Maar ook de subcultuur zelf beleefde nooit een neergang of een revival, maar bleef daarentegen stabiel en groeit bovendien nog steeds, met telkens nieuwe aanhangers die de duistere sfeer van de beweging als een ideaal expressiemiddel zien.

Wish list van een Goth

* Jassen, broeken en wijde hemden in zwart fluweel

* Capes

* Kanten handschoenen

* Juwelen met een occulte of religieuze betekenis

* Netkousen (ja, ook voor de heren)

* De eerste druk van Frankenstein

90's

Grungers

Opnieuw gestuurd door een stijl in de popmuziek zien we in het begin van de jaren '90 de grunge ontstaan. In tegenstelling tot de meeste andere jeugdculturen start grunge niet in Londen, maar in de Amerikaanse stad Seattle. Geïsoleerd van veel andere alternatieve stromingen evolueert grunge daar rechtstreeks uit postpunkgeluiden. Het geluid is alternatief en geïnspireerd op hardcorepunk, heavy metal en indierock.

De muziek van generatie x ontstaat uit een gevoel van woede, frustratie, angst, verdriet, depressie en verveling. Reeds een undergroundtrend in Noordwest-Amerika, bereikt het genre pas de hitlijsten tegen het begin van de jaren '90, met de doorbraak van bands als Soundgarden, Pearl Jam en Nirvana.

Samen met die doorbraak verschijnt er plots ook een nieuwe stijlcode. Een aantal elementen, zoals de gescheurde jeans, zijn een overblijfsel uit de punkperiode. Andere, zoals het geruite houthakkershemd, zijn eenvoudigweg wat iedereen in die streek draagt. Grunge verschilt dan ook van de andere subculturen in die zin dat er geen vooropgesteld stijlidee aan te pas komt. Of het moet de clochardtrend zijn: kleren in laagjes over elkaar dragen, het liefst zo onelegant mogelijk en in de verkeerde volgorde. Men ziet er bij voorkeur ongewassen en als het even kan ook ongezond uit.

De modewereld pikt deze trend, tot afgrijzen van de aanhangers, op en introduceert in de jaren '90 de beruchte en fel gecontesteerde heroin chic-look. n

Wish list van een Grunger

* Tweedehandskleren uit de jaren '70

* Geruite houthakkershemden

* Vale T-shirts met lange mouwen

* Conversebaskets

* Een wollen muts

* Dr. Martens

* Armwarmers en vingerloze handschoenen

Styling Chaja Birdsong.

Foto's Diego Franssens.

Make-up en haar Sarah Van de Put.

Model Bob ter Horst bij Dominique.

Info

Christophe Coppens 02/538.08.13

Diesel 0031-40/848.55.55

Dirk Schönberger 03/840.52.72

Dries Van Noten 03/221.90.90

Energie 02/520.73.81

Fans 03/232.31.72

Genti 03/257.57.80

Gsus 03/227.39.59

Les Hommes 03/227.34.70

Thomas Burberry 03/221.10.10

Timberland 03/230.65.27

Tommy Hilfiger 02/456.17.40

Vintage 55 03/231.98.79

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234