Maandag 16/05/2022

Dyslexie verdwijnt als sneeuw voor de zon

'Dyslexie bestaat hier niet.' De uitspraak van Bart Ipers van de TintelTuin, de enige Vlaamse school die werkt met de nieuwe leesmethode Alfabetcode, wordt ondersteund door onderzoek. Bij kinderen die via klanken leren lezen verdwijnen leesproblemen als sneeuw voor de zon. Kim Herbots

kke, ekke, ikke, okke, ukke." Een groepje acht- en negenjarigen zingt uit volle borst mee met meester Bart in de Zoutleeuwse TintelTuin, een freinetschool van het Gemeenschapsonderwijs (GO). Klanken en niet letters vormen er de basis van hun leesmethode.

In de klassieke methodes schrijft de juf een letter op het bord en spreekt ze die vervolgens uit. In de Alfabetcode gebeurt dat omgekeerd. Dat lijkt een detail, maar is een wereld van verschil. "De klank is het vertrekpunt en niet de letter", zegt Ipers. "Dat is zo logisch als wat. Kinderen kennen de klanken al jaren. Waarom zou je geen gebruik maken van die voorkennis?"

De Alfabetcode wordt al toegepast in de VS, maar het is Erik Moonen, linguïst aan de UHasselt die de methode voor het Nederlands ontwikkelde. "Elke keer ik Erik zag, was hij aan het klagen dat hij steeds meer studenten zag met een dyslexie-attest. Tegelijkertijd merkte ik op school dat het grondig verkeerd liep met het lees- en schrijfonderwijs. Kinderen kwamen met teksten die inhoudelijk wel goed waren, maar die qua spelling niet veel voorstelden." De cijfers ondersteunen die vaststelling. Een peiling in het laatste jaar secundair toonde dit voorjaar aan dat 17 procent van de leerlingen niet kan lezen zoals het zou moeten.

Vier jaar geleden was het de beurt aan Ipers' oudste dochter Anna om te leren lezen. "Ze had problemen met de d en de b", zegt hij. "Gedrukt lijken die erg op elkaar en ze kon het verschil niet onthouden. Meteen kwamen er vermoedens van dyslexie. Toen pas ben ik gaan beseffen hoe verkeerd het loopt."

Verwarring vermijden

Een jaar later was zijn eigen school, de TintelTuin, een feit. Nog eens drie jaar en 110 leerlingen verder is de school een succes te noemen. "Mijn jongste zoon heeft nooit problemen gehad met de b en de d. Wij leren die dan ook meteen schrijven en een geschreven b lijkt in niets op een geschreven d. Alles in de methode is erop gericht verwarring te vermijden."

Het valt inderdaad op: de kinderen krijgen leesles, maar zijn vooral aan het schrijven. "Leren lezen leer je door te leren schrijven. Alles wat jij schrijft kun je lezen, maar niet alles wat je leest kun je schrijven. En schrijven leer je ook alleen maar door het te doen. Stempelen, in de lucht schrijven... Dat is allemaal onzin."

De TintelTuin is geen school voor dyslectici en profileert zich ook zo niet. "Er zitten hier kinderen met zo'n attest", zegt Ipers. "Ze hebben gewoon via een foute methode leren lezen. Het kost tijd, maar dat krijgen we wel in orde. Dit is geen methode voor dyslectici. Dit is gewoon de manier om te leren lezen voor elk kind."

Het zijn forse beweringen, maar ze worden wetenschappelijk gestaafd. Hersenonderzoek door dr. Sally Shaywitz, neurologe aan de Universiteit van Yale, is veelbelovend. Ja, dyslexie is voor een deel genetisch en scans tonen aan dat kinderen met dyslexie hun hersenen anders gebruiken bij het lezen, maar wie op deze manier leert lezen, heeft een jaar later perfect normale hersenscans tijdens het lezen.

Bij een andere studie kregen 90 leerlingen, van wie de meerderheid dyslexie had en een paar zelfs het syndroom van Down, twaalf weken les volgens deze methode. Na afloop hadden ze qua lezen gemiddeld twee à drie jaar achterstand ingehaald.

Dat de andere Vlaamse scholen nog niet mee zijn, ligt volgens Ipers aan wat hij de 'dyslexie-lobby' noemt. "In elke klas moet er minstens een kind met dyslexie zitten en een paar anderen met leesproblemen. Ik meen het: de inspectie vraagt er soms naar. En als je ze niet kunt aanwijzen, ben je slecht bezig want dan heb je het nog niet gedetecteerd. Natuurlijk zijn er kinderen bij wie het leren lezen moeilijker gaat, maar het idee dat de methodes die het onderwijs gebruikt dyslexie net versterken, is iets wat velen niet graag horen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234