Dinsdag 07/12/2021

Dwangarbeid op boten die vis leveren aan Europa

De omstandigheden aan boord van bepaalde illegale vissersboten voor de West-Afrikaanse kust grenzen soms aan slavernij. Dat schrijft de ngo Environmental Justice Foundation in een rapport na verschillende bezoeken aan boord de voorbije jaren. Meerdere schepen droegen nummers van de Europese Unie, wat betekent dat ze vis mogen importeren op de Europese markt.

Een eind voor de kust van Guinee troffen actievoerders tientallen verroeste, schijnbaar verlaten schepen aan. Aan boord vonden ze meerdere crewleden, die er soms al maanden aan hun lot waren overgelaten.

Ngo’s voeren al langer actie tegen illegale vistrawlers die opereren in verschillende regio’s wereldwijd. De piratenvissersboten zijn mee verantwoordelijk voor de overbevissing en plundering van heel wat visbestanden, niet zelden voor de kusten van ontwikkelingslanden die moeite hebben hun nationale wateren te controleren. Een nieuw onderzoek van Environmental Justice Foundation toont nu dat de crew aan boord van zulke schepen in omstandigheden leeft die soms grenzen aan slavernij.

Tussen 2006 en 2010 bezochten actievoerders van EJF verschillende boten voor de West-Afrikaanse kust. De controles, samen met lokale overheden van onder meer Guinee en Sierra Leone, waren bedoeld om illegale visserij tegen te gaan, maar aan boord stuitten ze op allerlei mensenrechtenschendingen, aldus Duncan Copeland van EJF. “De ergste situaties beantwoorden zeker aan de definitie van dwangarbeid of slavernij van de Internationale Arbeidsorganisatie. Het ging onder meer om fysieke afzondering, dwang, het achterhouden van identiteitspapieren en het niet uitbetalen van loon.”

De crew aan boord werd vaak financieel uitgebuit, de gezondheidszorg was slecht, het voorziene voedsel aan boord bijzonder schamel en de behuizing onhygiënisch en krap. Ze kregen meldingen van verbale en fysieke mishandeling en slechte veiligheidsomstandigheden. Op sommige boten werkte crew zonder contract en werden ze niet uitbetaald in cash.

Op een boot voor de kust van Sierra Leone werden mensen uitbetaald in dozen bevroren ‘bijvangst’ die ze dan zelf lokaal moesten verkopen. Velen van hen hadden het gevoel dat ze geen andere keuze hadden, aangezien in Sierra Leone amper werkgelegenheid is. Wie wel protesteerde tegen de abominabele omstandigheden, riskeerde meteen zijn werk kwijt te raken of werd achtergelaten op het dichtstbijgelegen strand.

Een eind voor de kust van Guinee ontdekte EJF de voorbije jaren samen met Greenpeace ook tientallen verroeste boten. Ze leken verlaten, maar aan boord troffen ze telkens één of twee crewleden aan. Er was enkel aftands veiligheidsmateriaal en geen radio’s voor communicatie. Om de zoveel tijd kregen ze wat water en voedsel. Velen hadden geen enkel idee wanneer ze zouden worden bevrijd, sommigen waren er al maanden aan hun lot overgelaten.

Veel van de schepen voor de kust van Guinee hadden nummers van de Europese Unie, meer bepaald van het Directoraat-Generaal voor Gezondheid en Consumentenbescherming, ook DG Sanco genaamd. Zo’n nummer geeft aan dat de boten normaliter beantwoorden aan strikte voedselhygiënenormen van de Europese Unie en vis mogen importeren in de Europese Unie.

Onveilig en onhygiënisch

Nochtans waren de omstandigheden aan boord volgens EJF extreem onveilig en onhygiënisch, ook de arbeidsomstandigheden voor de crew waren gevaarlijk. Sommige mannen hadden hun identiteitspapieren moeten afgeven en waren soms al twee jaar lang op zee. De boten maakten gebruik van ondersteunende ‘koelboten’. Daardoor hoeven de piraatboten zelden of nooit terug te keren naar de haven. “Daardoor is de crew zogoed als gevangen op zee en hebben ze geen gelegenheid om de boot te verlaten als ze uitgebuit of fysiek mishandeld worden”, aldus EJF.

“De Europese regelgeving is erg streng en wij steunen die, maar er zijn nog te veel mazen in het net waar zulke piraten gebruik van maken”, zegt Copeland. “In andere delen van de wereld lijkt de situatie beter te worden, maar voor de kust van West-Afrika duidelijk niet. Het probleem is daar groot omdat veel ontwikkelingslanden er vaak geen kustwachten hebben en niet in staat zijn de nodige controles uit te voeren. Veel van die piraatboten maken ook gebruik van een speciaal vlaggensysteem waardoor ze ontsnappen aan allerlei controles. Ze veranderen ook om de haverklap van vlag. Heel vaak is het bijna onmogelijk om te achterhalen wie de eigenaar van het schip is.” De redactie vroeg DG Sanco om een reactie, maar die bleef uit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234