Zaterdag 11/07/2020

Dvořák in de disco

Vanavond zit Klarafestival in discotheek Fuse. Deze zomer speelt het Nationaal Orkest van België op Tomorrowland. Ze hopen jongeren warm te maken voor klassieke muziek, door binnen te dringen in hun eigen leefwereld. Maar komt dat niet te laat?

Die zeldzame keren dat ik als dertiger op een klassiek concert beland, trek ik de gemiddelde leeftijd van het publiek vaak aanzienlijk naar beneden. De opkomst in concertzalen en operahuizen bevestigt ook het cliché: dat klassieke muziek iets voor toeschouwers met grijze haren en dito pakken zou zijn. Een hele generatie jongeren lijkt er niets van te moeten weten. Hoe is dat kunnen gebeuren?

Laten we niet uitweiden over studies die zeggen dat je baby's al in de baarmoeder moet blootstellen aan klassieke muziek. Toch is het een feit dat je er beter vroeg aan begint. "De eerste kennismaking gebeurt het best in de lagere school", zegt muziekpsycholoog Mark Reybrouck (KU Leuven). "Tussen 6 en 9 jaar is een optimaal tijdvenster, kijk maar hoe kinderen reageren tijdens een Klara4KIDS-concert. Men spreekt dan van open-earedness: een openheid voor nieuwe dingen, zonder waardeoordeel. De muzikale smaak wordt op die leeftijd nog niet geconditioneerd door vriendjes. In de puberteit neemt die open-earedness weer af, vanaf dan treden voorkeuren op."

Dat wil niet zeggen dat die openheid voorgoed verdwijnt. Vanaf de adolescentie neemt de open-earedness weer toe, als men dat echt wil. Al staat openheid niet noodzakelijk gelijk met voorkeur. Reybrouck: "Je kunt bepaalde muziek niet mooi vinden, maar er wel voor openstaan. Het is die algemene nieuwsgierigheid die we moeten cultiveren. Kinderen en jongeren tools aanreiken, voor hoe ze met onbekende muziek kunnen omgaan, zodat ze anders gaan luisteren. Maar op school gebeurt dat nog amper."

Twerken op de Negende

Dat ontbreken van een stevige muziekeducatie valt ook Bob Permentier op, muzikant bij het Nationaal Orkest van België. "Een paar generaties terug besteedde het onderwijs nog uitgebreid aandacht aan klassieke muziek. Het was onderdeel van het collectieve geheugen, vandaag is het dat niet meer."

Als intendant van het Tongerse B-Classic zocht Permentier naar manieren om klassieke muziek weer bij jongeren te brengen. Vorig jaar lanceerde het festival de eerste videoclip op klassieke muziek. En met succes, want de video werd bijna 4,5 miljoen keer bekeken op YouTube. Twee derde daarvan waren jonger dan dertig jaar.

"We wilden jongeren benaderen, vertrekkende vanuit hun eigen leefwereld", zegt Permentier. "Op dat moment was twerken (ritmisch bewegen van de billen, red.) een hype. Die hebben we verwerkt in een clip op de Negende symfonie van Dvořák. De klassieke wereld reageerde vernietigend, maar van de jongeren kregen we veel positieve feedback. In die mate dat we er dit jaar zelfs een vervolg aan breien, met een wedstrijd waarbij jonge mensen zelf een clip mogen maken op klassieke muziek."

Toch is Permentier zich ervan bewust dat een hippe clip geen kaart méér zal doen verkopen voor B-Classic. "Zo'n initiatief is niet korte- maar langetermijndenken, om klassiek weer in het collectieve geheugen te krijgen. Zo'n videoclip draagt bij tot een nieuwe connectie met jongeren, net zoals het concert van het Nationaal Orkest op Tomorrowland. In december speelden we al eens in het Sportpaleis tijdens een filmconcert van The Lord of the Rings. Mensen die anders nooit een concertzaal zouden binnenstappen, luisterden daar verwonderd naar de machine van orkest en koor. Dat is een opportuniteit die we vanuit de sector moeten benutten."

Geen techno met violen

Dat wil Klarafestival vanavond doen in discotheek Fuse. Ze halen het beproefde concept Yellow Lounge van Berlijn naar Brussel. Een avondje klassiek in een industriële clubsetting, gesigneerd door het klassieke platenlabel Deutsche Grammophon. "Wat het zeker niet wordt, is techno met violen", zegt netmanager Chantal Pattyn. "Yellow Lounge is een avond op hoog niveau met internationale topmuzikanten. Het enige wat verandert is de omgeving. In Berlijn is het al jaren een succes, omdat jongeren ook wel eens een andere avond willen. Voor ons is dit een kans om een ander publiek van klassiek te laten proeven."

De drempel verlagen om te verbreden is iets wat de hele sector bezighoudt, meent Pattyn. "En bij Klara proberen we dat ook al jaren. Onze Klara4KIDS-cd's gingen met duizenden tegelijkertijd over de toonbank. Vaak waren die albums ook voor de ouders een eerste of hernieuwde kennismaking. Met een gratis evenement als Iedereen Klassiek in Brugge proberen we ook een totaal nieuw publiek te bereiken. Want waarom zouden we niet van onze ivoren toren durven komen? Het is onze plicht."

Yellow Lounge met Hilary Hahn, Piotr Beczala en Avi Avital, vanavond om 20u30 in Fuse. www.klarafestival.be

B-Classic, van 26/6 tot 5/7 in Tongeren. www.b-classic.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234