Zondag 18/04/2021

'Dutroux weet perfect waar hij mee bezig is'

Marc Dutroux is geen pedofiel. Hij is een psychopaat. 'De ergste die ik ooit tegenover mij had', legde gerechtspsychiater Walter Denys uit. 'Hij weet perfect waar hij mee bezig is.' Toch viel er in de assisenzaal in Aarlen vooral heel wat af te lachen. Vader en moeder Dutroux en ook zijn eerste echtgenote kwamen vertellen over zijn jeugd. Als een volleerd advocaat greep Marc Dutroux naar de microfoon: 'Ik heb een paar vragen aan Mijnheer Mijn Vader.'

Aarlen

Van onze verslaggever

Douglas De Coninck

Opeens was Sabine Dardenne er gisterochtend weer, geflankeerd door advocaten Jean-Philippe Rivière en Céline Parisse. "Sabine zou graag iets zeggen", zei Rivière na afloop van de uiteenzetting van gerechtspsychiaters Walter Denys, Xavier Gernay, Michel Godfroid en Francis Lavenne, die zich tijdens het vooronderzoek over het fenomeen-Dutroux bogen. "Eigenlijk", sprak Sabine, "ben ik gewoon benieuwd om te horen wat Marc Dutroux zelf vindt van wat hier zoal over hem is gezegd."

Dutroux, nors: "Ik denk dat het te lang zou duren."

Voorzitter Goux: "Geeft ons dan een samenvatting."

Dutroux: "Ik begin niet aan een samenvatting van een uitgebreide extrapolatie van uit hun context gerukte zinnen die ik ooit uitsprak. Dan zwijg ik liever."

Sabine: "Zoals gewoonlijk krijgen we geen antwoord."

'EEN PSYCHOPAAT'

Zo kreeg de zaal na een wat lange, maar scherpe en stevig onderbouwde uiteenzetting er nog een illustratie van het onderzoeksobject zelf bovenop. "Marc Dutroux is een psychopaat", legde Walter Denys uit. "Hij voldoet aan de zes door de wetenschappelijke literatuur beschreven kenmerken. Ik heb in mijn hele loopbaan al meer dan drieduizend expertises gedaan. Ik heb welgeteld drie psychopaten tegenover mij gehad. Marc Dutroux was de ergste. Hij beantwoordt bijna voor de volle honderd procent aan de criteria. Hij is fundamenteel asociaal, vormt een gevaar voor de samenleving, is narcistisch, beschikt niet over het vermogen om affectieve relaties op te bouwen, kent geen verantwoordelijkheidszin en ook geen schuldgevoelens."

Denys gaf een paar voorbeelden. Marc Dutroux die hem tijdens een van zijn gesprekken vertelde over hoe hij Bernard Weinstein vermoordde. "Sterven is op zich niet erg, zei hij. Het is de pijn die eraan vooraf kan gaan. Daarom had hij Weinstein vooraf verdoofd, ziet u? Er was ook die keer dat hij zich beklaagde over zijn gevangeniscel, zeggend dat het daar 'veel erger' is dan Julie en Mélissa het in zijn kinderkooi hadden. Een ander citaat, uit een van zijn brieven: 'Het is niet dat ik mij niet kan aanpassen aan de samenleving, het is de samenleving die geen plaats heeft voor mij'. Voel je je dan niet eenzaam, vroeg ik hem op een dag. Antwoord: 'Ja, maar zo wil ik het'. In de psychologie spreekt men dan weleens van The lonely stranger. Dat is hij helemaal."

Een pedofiel is hij beslist niet, zo stelden de vier wetenschappers. "Marc Dutroux heeft zich aan kinderen vergrepen omdat de gelegenheid zich voordeed om zijn behoeftes te bevredigen. Omdat hij geen enkele sociale regel aanvaardt en misschien ook omdat kinderen gemakkelijker te manipuleren zijn." Kansen op genezing acht Denys zo goed als onbestaande. Toen Dutroux van 1986 tot 1992 in de gevangenis zat, gedroeg hij zich voorbeeldig. "Dat zie je dan vaker. Psychopaten zijn in staat om zo'n situatie, en zelfs therapieën, te misbruiken om daarna nog beter te recidiveren. Dutroux weet perfect waar hij mee bezig is. Wij achten hem volledig toerekeningsvatbaar. Daarom stuur je een man als hij beter naar de gevangenis dan naar een instelling, want daar bestaat de kans dat hij andere patiënten gaat manipuleren. Eén procent van de bevolking is op de een of andere - niet altijd criminele - manier psychopaat. We moeten durven toe te geven dat onze samenleving geen oplossing heeft voor mensen zoals Dutroux."

Koren op de molen van een aantal partijen die Dutroux als geïsoleerde pervert zien. "Wat als twee psychopaten elkaar ontmoeten?", probeerde advocaat-generaal Jean-Baptiste Andries. "Het kan dat je dan, heel kort, een soort perverse samenwerking ziet ontstaan", aldus Denys. "Maar over het algemeen krijg je eerder een machtsstrijd." Jean-Philippe Rivière refereerde aan Dutrouxs laatste nieuwe versie volgens dewelke hij slechts een kleine schakel was in een machtig pedofilienetwerk. "Een psychopaat is geen brave soldaat", doceerde Denys. "Hij volgt geen bevelen op, tenzij om opportunistische redenen. Je zou ook geen orkest kunnen vormen met psychopaten, want dat krijg je een kakofonie."

Rivière: "Dank u."

VADER VICTOR

In hoeverre het genetisch bepaald is, dat lieten de vier artsen in het midden, maar 's namiddags konden hof en jury zich zelf een beeld vormen. Daar kwam Victor Dutroux, een van de eersten in de stoet van moraliteitsgetuigen. "Het is niet waar dat ik ooit het hoofd van zijn oma tussen mijn benen heb geduwd en haar toen heb geslagen", stak vader Dutroux ietwat ongevraagd van wal. "Als u me vraagt wat het scharniermoment in zijn leven was, dan denk ik vaak terug aan die klap die ik hem ooit voor de ogen van zijn oma heb verkocht. Mijn standpunt was: beter één goede klap dan er nadien nog één te moeten geven."

Hangend op de getuigenstoel begon Victor uit te weiden over de nacht toen Dutroux was verwekt. Het was de eerste nacht na zijn ontmoeting met Jeannine Lauwens. Hoe dat nu precies zat, wist hij niet meer, maar hij wil wel graag een dna-test. "Voor mij is dat goed", repliceerde zijn zoon vanuit de box. "Ik hoef geen kosten te maken want het gerecht heeft van mij al stalen genoeg." Victor draafde vrolijk door. Over de dochter van de ambassadeur van Zaïre, de politieke partij die hij in de jaren zestig oprichtte ("ik had het erg druk"), de zelfmoord van zijn jongste zoon Serge en diezelfde Serge die kort voor zijn dood in opdracht van Marc een auto in een kanaal hielp duwen. "Toen ik de graafwerken in Jumet bezig zag, dacht ik: dat moet ik aan de politie vertellen." Wartaal? Het beterde er alvast niet op toen zijn zoon naar de microfoon greep: "Ik heb een paar vragen aan Mijnheer Mijn Vader."

Marc: "Herinnert de getuige zich hoe hij bij ons thuis de deur instampte?"

Victor: "Jazeker, dat was na de echtscheiding. Er zou een babysit zijn, maar die was er niet."

Marc: "Precies. Ik was de babysit. Kan de getuige mij zeggen waarom hij in 1977 mijn huwelijk trachtte te verbreken?"

Nee, dat wist Victor niet precies meer.

MOEDER JEANNINE

Het betrof Dutrouxs eerste huwelijk, met de gisteren ook als getuige opgeroepen Françoise Dubois. Zij schonk hem twee kinderen en zei het huwelijk te hebben ervaren als een boksbal. "Al na enkele maanden ging hij vreemd, om mij dan op het eind te verwijten dat ik iemand anders had gevonden", aldus Dubois. "Toen hij in 1982 Michelle Martin leerde kennen, stuurde hij eerst nog aan op een ménage à trois. Ik ben niet boos op Michelle. Zij had in die tijd tenminste nog het fatsoen om in ons huis haar kleren aan te houden, wat van Marc niet kon worden gezegd." De klassiekers stapelden zich op. Het extreme egocentrisme. Zowel vader Victor als zoon Marc die hun kroost zakgeld en snoep ontzeggen, en het zelf opeten. De heilige pot Nutella. De obligate biefstuk-friet-met-sla. "Ik weet nog", vertelde moeder Jeannine Lauwens, "hoe mijn nieuwe echtgenoot Marcs huwelijk had betaald. Biefstuk-friet-met-sla op het menu. Hij nam alle sla en ging dat in een hoekje opeten. Zijn bruid kreeg niet één blad."

Voorzitter Goux: "Maar u boerde toch niet slecht, zie ik hier. Jullie beiden hadden op een gegeven moment voor 150.000 frank aandelen?"

Françoise Dubois: "Dat was het geld dat onze kinderen voor nieuwjaar kregen van oma en opa. Marc had het ingepikt."

Walging wisselde zich in de rechtszaal af met dolle pret. Er is ongeveer niets waarover vader en moeder Dutroux hetzelfde vertellen. Ze noemen elkaar als reden waarom hun oudste als kind negen keer van school moest veranderen. Terwijl Victor kreunend terug zat te blikken op de zware alimentatie die hij al die jaren moest blijven afdokken, klonk dat in de getuigenis van Jeannine Lauwens anders: "Ik stond er helemaal alleen voor. Hij nam de auto, het huis en alle spullen. Ik trok met de kinderen eerst naar een camping en dan naar een bouwval in Obaix, die ik zelf heb opgeknapt. Toch was dat een bewuste keuze. Victor stelde voor om naar Cuba te emigreren of in een commune te gaan leven. Hij werkte al sinds 1967 niet meer. Hij leefde 's nachts, ik overdag. Later kreeg ik de steun van mijn huidige man, Daniël Lebrun. En echt, ik meen het: als hij er niet was geweest, dan stond ik hier vandaag niet."

Marc Dutroux haat zijn moeder, maar kan zijn vader best pruimen. Dat is één verschil, en er zijn er nog. Er was iets dat Jeannine Lauwens graag kwijt wou: "Ik ben ingestort toen ik in 1996 vernam wat er was gebeurd. Ik was op zijn vorige proces geweest. Ik wist wat hij toen had gedaan. Maar dit..."

Victor Dutroux schijnt zich nergens verantwoordelijk voor te voelen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234