Vrijdag 22/11/2019

'Durf visionaire beslissingen te nemen'

Elon Musk is er als de dood voor, Mark Zuckerberg ziet alleen maar voordelen. Eén ding is zeker: artificiële intelligentie is hier om te blijven. Jonathan Berte (38) zag dat jaren geleden al in en wil daar nu de vruchten van plukken.

Wat heeft een steksteekmachine met artificiële intelligentie te zien? Los van het feit dat u bij het horen van de twee woorden niet meteen een idee hebt waar het over gaat. Het antwoord is RoboVision, het bedrijf dat Jonathan Berte negen jaar geleden oprichtte.

Dat een robotarm een stekje kan planten, daar kijkt niemand nog van op. Dat diezelfde robotarm dankzij camerabeelden kan zien welke plantjes op de lopende band geschikt zijn om te planten, spreekt al iets meer tot de verbeelding. Maar dat je ervoor kunt zorgen dat die robotarm met behulp van artificieel intelligente software zichzelf kan aanleren een nieuw soort plantje te herkennen en beoordelen, klinkt als magie. Het is die magie waar RoboVision zich op concentreert.

Op zich voorziet het bedrijf van Berte tuinbouwbedrijven al negen jaar van machines die plantjes herkennen. De nieuwe 'zelflerende' dimensie zorgt voor extra gigantische opportuniteiten. "Wanneer een tuinbouwbedrijf vroeger een machine met onze technologie bestelde, programmeerden we handmatig welke plantjes de machine moest herkennen", legt Berte uit. Wanneer een klant een nieuw soort plantje wilde planten, moest het daarvoor een programmeur van RoboVision inhuren.

Dankzij machine learning is dat niet meer nodig. "Je kunt gewoon een aantal foto's aan de computer laten zien, waardoor die zichzelf aanleert om de juiste plantjes te herkennen."

De innovatie zorgt niet alleen voor minder gedoe voor klanten, plots bevinden die potentiële klanten zich niet enkel in onze buurlanden, maar ook ver daarbuiten. "We hebben klanten in Brazilië, Japan, Canada en de VS. Dankzij deep learning moeten we onze technologie maar één keer goed installeren, en nadien kunnen onze klanten daar om het even welk plantje aan de lopende band mee planten."

Google DeepMind

Vandaag wordt RoboVision in de wandelgangen het Belgische Google DeepMind genoemd. Dat is de Londense afdeling van Google die onder andere de computer AlphaGo ontwikkelde. Dat programma slaagde erin om de beste Go-spelers ter wereld te verslaan. Go wordt erkend als het moeilijkste bordspel ter wereld. Rekenkracht alleen is niet voldoende om te winnen, je hebt ook intuïtie nodig, iets wat AlphaGo zichzelf heeft kunnen aanleren.

Berte lacht er eens mee, maar is wel trots op de weg die hij met zijn bedrijf heeft afgelegd. "Ik heb altijd het gevoel gehad dat we vooruitliepen op de werkelijkheid", zegt hij, "maar nu zou het wel eens kunnen dat de werkelijkheid klaar is voor ons."

Wie al met één been in de toekomst leeft, heeft ruimte nodig om die visionaire ideeën te laten rijpen, en dat lukt het best zonder een baas. Zijn passie voor kennis en techniek ontdekt Berte al snel zelf. "Ik was al vroeg geprikkeld door het onbekende." In het begin vertaalde zich dat in een interesse in maanmissies en Mars-robots. Maar wanneer zijn vader hem boeken aanbiedt zoals Gödel, Escher, Bach van Hofstadter, raakt hij helemaal in de ban van het bewustzijn en de werking van onze hersenen. "Als ik erover nadenk, voelt het aan alsof ik de dadendrang van m'n moeder heb en het filosofische denkkader van m'n vader."

"Het was my way or the highway. Ik wilde liever geen baas die mij zou vertellen wat ik moest doen. Toen ik afstudeerde, heb ik meteen een btw-nummer aangevraagd en ben ik mijn eigen consultancybedrijfje begonnen: BertConsulting."

Het verklaart ook waarom Berte weigerachtig staat ten opzichte van externe investeerders. Tot op vandaag doet RoboVision alles op eigen kracht. Vooral de licentie op de technologie achter de steksteekmachines is een constante inkomstenbron. "Vandaag zouden heel wat partijen willen investeren in ons bedrijf. We hebben een topteam, zitten in de juiste sector en zijn gespecialiseerd in deep learning, een heel interessante niche. De kracht van RoboVision is dat we visionair gewaagde beslissingen durven nemen."

Winst, daar is het Berte in de eerste plaats niet om te doen. "Ik ben ondernemer geworden omwille van de passie voor techniek en wetenschap, en wil die gebruiken om de samenleving te innoveren en problemen op te lossen." Een principe dat zijn omgeving hem wel eens durft kwalijk te nemen. Boezemvriend Wouter De Stecker, zelf ook ondernemer, heeft het Berte al vaker gezegd: "Hij moet voor veel meer zaken een factuur leren opmaken."

En wie niet luisteren wil, zal voelen. Na het eerste echte succes met de steksteekmachines in 2011 legde RoboVision een stevige oorlogskas aan. Die zou ideaal van pas komen in een andere sector: verpakking van voeding. "Ik had aan een Nederlandse partner beloofd dat ik zou bewijzen dat robots sauszakjes bij kant-en-klaarmaaltijden kunnen stoppen. Alleen had die ons contract heel goed onderhandeld." RoboVision investeerde honderdduizenden euro's in het project, maar het draaide uiteindelijk op niets uit. "Een totale mislukking, we hebben toen alle reserves opgesoupeerd."

Berte vertelt hoe hij op dat moment voor het eerst het yin en yang van ondernemen heeft ervaren. "Ik wist dat ik ooit eens stevig op mijn bek moest gaan, maar toen dat aan het gebeuren was, had ik het helemaal niet door. Als ik daar nu op terugkijk, ben ik toen enorm van mezelf geschrokken. Ik kropte alles op, wilde er met niemand over praten en overwoog zelfs om er definitief mee te stoppen." Misschien was het ondernemerschap niets voor hem, misschien was hij wel in de wieg gelegd om chemie of fysica te onderwijzen in het middelbaar.

In zijn zoektocht naar een verklaring waarom hij die tegenslag niet zag aankomen, keert hij terug naar zijn middelbare schoolperiode. Berte studeerde aan het jezuïetencollege in Antwerpen. Hoewel hij nostalgisch aan die tijd terugdenkt, ziet hij nu één mankement. "Je wordt bij de jezuïeten opgeleid tot politieker. Het grote nadeel daarvan is dat je je problemen verhult. Als er één ding geweest is dat ik in de afgelopen tien jaar geleerd heb, dan is het wel dit: leg alles gewoon op tafel. Kwetsbaarheid is een kracht."

Bovendien blijft Berte een ingenieur in hart en nieren. Wetenschap en techniek zijn heilig, en ingenieurs zien de natuur vooral in al haar wiskundigheid. "Ingenieurs durven al eens neerkijken op alfawetenschappers. Wat weten die nu van de wereld? Alles draait om cijfers en wiskunde." Daar is hij van af moeten stappen. "Je moet als ingenieur ook de menselijke kant leren zien. Ik moet me inleven in hoe een klant een probleem benadert, anders kan ik het voor hem niet oplossen."

Vandaag klinkt Berte zelfverzekerd. "Ik weet nu dat ik samenwerk met mensen op wie we verder kunnen bouwen." Hij verwijst naar Tim Waegeman, die vier jaar geleden mee voor de doorbraak zorgde op het vlak van machine learning. Maar ook Dirk Van De Velde speelt sinds een tijdje een centrale rol. "Dirk is een stukje ouder dan ik en heeft al enkele rondes met investeerders en bedrijfsverkopen na de eerste dotcomhype in de jaren 2000 op zijn teller staan. Hij is heel beslissingsvaardig en weet wat het is om een bedrijf te laten groeien."

Dat uitbesteden van taken heeft de einzelgänger in Berte pas sinds kort onder de knie. Maar het legt zijn organisatie geen windeieren. "Ik ben een fan van een zekere vorm van chaos, maar dat mag niet ten koste gaan van alles."

Zo is de strategie van RoboVision, aanvankelijk gericht op álles wat robotica en beeldverwerking betreft, geëvolueerd tot een bedrijf dat zich specialiseert in drie takken. "De landbouw spreekt voor zich, daarnaast is onze technologie heel geschikt om controles uit te voeren op producten tijdens de productie." Met camerabeelden kun je bijvoorbeeld controleren of smartphoneonderdelen wel van de band rollen zoals het hoort. Of hoe een computer betrouwbaarder wordt dan het menselijk oog.

"Tot slot zijn we ook bezig met videoanalyse van personen. "Zo willen we samen met Spott de internationale mediaconcerns binnenhalen, en via deep learning kledij en producten in tv-series linken aan de databanken van Amazon en Zalando, zodat mensen die producten vanuit hun luie zetel kunnen aankopen."

In tegenstelling tot van opdracht per opdracht te werken, probeert RoboVision nu één keer te zaaien met een innovatieve technologie om er dan verschillende keren mee te oogsten.

Tijdperk van de nerds

Die evolutie moet Berte ruimte geven om te blijven investeren in zichzelf. "Puur managen, dat is niets voor mij." De tijd die Berte vrijmaakt, gebruikt hij ook om mensen tijdens gespreksavonden en voordrachten te informeren over de impact die artificiële intelligentie zal hebben op ons leven.

Vragend naar zijn visie op de discussie tussen Elon Musk en Mark Zuckerberg of artificiële intelligentie nu een bedreiging is voor de mensheid of niet, kijkt Berte peinzend. "Er zijn meer prangende problemen, zoals de opwarming van de aarde." Hij vindt de discussie overtrokken en is ervan overtuigd dat artificiële intelligentie de mensheid veel zal bijbrengen. "Het zal zorgen voor meer intelligente, meer objectieve beslissingen op wereldvlak, en dat kan alleen maar goed zijn, maar we moeten ook behoedzaam blijven."

Berte verwijst naar bedrijven als Facebook en Google, die al wel in staat zijn massa's data om te zetten in een product of dienst. Iets wat onze overheid liefst zo snel mogelijk onder de knie wil krijgen. "Je ziet dat die technologiereuzen dat nu al op sommige vlakken beter doen dan natiestaten. Na de terreuraanslagen in Brussel en Zaventem konden veiligheidsdiensten beter vertrouwen op WhatsApp dan op Astrid, hun eigen communicatienetwerk."

Dat we steeds meer een beroep zullen doen op algoritmes die beslissingen voor ons nemen, hoeft niet eens dystopisch te klinken volgens Berte. Ze zullen helpen onze samenleving beter te organiseren dan we dat zelf kunnen. "Alles waar we nu voor naar een expert moeten - een radioloog, jurist of kredietbeoordelaar - zal in de toekomst in grotere mate door artificiële intelligentie gebeuren. Computers zullen heel wat ballast en rompslomp kunnen wegnemen."

Maar moeten we AI dan blind gaan vertrouwen? Berte zucht en wijst erop dat heel wat zaken van de pot zijn gerukt. Hij neemt verkeersveiligheid als voorbeeld. "In de industrie moeten machines terecht zwaar beveiligd zijn tegen ongevallen. Driedubbele veiligheidscircuits, sensoren, afsluithekken. Maar als onze kinderen naar school fietsen, denderen vrachtwagens op een kleine meter voorbij. Dat kan dankzij artificiële intelligentie veel veiliger, met camera's die automatisch gevaarlijke situaties detecteren en bijsturen waar nodig."

Al wijst hij ook op evoluties waar we omzichtig mee om moeten springen, meer bepaald de combinatie tussen biologie en AI. "Op termijn zullen we in staat zijn de darwinistische evolutie te manipuleren door dier- en plantensoorten te maken." Het is volgens Berte goed mogelijk dat in de volgende 50 jaar de opvolger van de homo sapiens vorm zal krijgen. "We moeten nu beginnen nadenken over het reguleren van dit verhaal. Beeld je in dat er twee klassen mensen bestaan, bijvoorbeeld mensen met geoptimaliseerde ogen die beter in het donker kunnen kijken, en natuurlijk geboren mensen met normale ogen."

Hij ziet een grote uitdaging die we dringend moeten aangaan: het onderwijs hervormen. "Nu is onderwijs een eenheidsworst die iedereen maar moet volgen. Terwijl elk van ons met een verschillend besturingssysteem zit. Dankzij AI kunnen we naar onderwijs op maat, van kleins af aan."

Berte gelooft als geen ander in motivatie en geestdrift als motor van persoonlijke ontwikkeling. "Vandaag moet je geluk hebben om de juiste leerkracht te ontmoeten die je weet uit te dagen, dankzij AI sluit je die toevalligheid uit en heeft iedereen dezelfde kansen en evenveel geluk."

Er wordt een activist in hem wakker wanneer hij over de toekomst van zijn kinderen nadenkt. "We steken kinderen vol met informatie waar ze geen bal mee zijn. Waarom zijn er zoveel pubers vermoeid?" Berte antwoordt zelf: "We leren niet denken en je mag vooral niet te veel buiten de lijntjes kleuren. Hoe willen we dan innoveren? Bij RoboVision worden buitenbeentjes geapprecieerd omdat we gezien hebben wat ze in Silicon Valley kunnen bereiken. Onze Vlaamse nederigheid, ik vind dat beperkend."

Of hij daar verandering in ziet komen? Hij denkt van wel. "Het tijdperk van de nerds is aangebroken, hopelijk geven we ze voldoende ruimte."

Morgen Deel 5 (slot): Ondernemer tegen wil en dank

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234