Donderdag 21/01/2021

Durf denken over olympische ringen

Dirk Voorhoof ziet geen probleem in de UGentadvertentie over Darfur

@5 INFO Opinie:Dirk Voorhoof is buitengewoon hoogleraar mediarecht en auteursrecht aan de Universiteit Gent.

@4 DROP 2 OPINIE:In de kranten lees ik dat de Universiteit Gent beslist heeft om haar 'Durf denken'-campagne terug te trekken onder druk van het IOC, het Internationaal Olympisch Comité (DM 4/3: 'Rogge doet UGent campagne intrekken' en De Standaard 5/3: "Universiteit Gent schrapt advertentie'). Blijkbaar accepteert het IOC niet dat de UGent het beeld 'Darfur 2020' aan het logo van de olympische ringen verbindt en zo verwijst naar China en de Olympische Spelen. Het IOC beroept zich op de bescherming van zijn 'merk' en auteursrechten op de olympische vlag.

Vanuit mijn academische interesse voor vrijheid van meningsuiting en auteursrecht vind ik dit verbazend. Met het zesde gebod van de 'Durf denken'-campagne van de UGent voor ogen - 'Houd je gedachten nooit voor jezelf' - daarom dit korte opiniestuk. Van commercieel misbruik of ongeoorloofd gebruik van het IOC-logo is geen sprake. Er zijn stevige argumenten om dat olympische logo net wel te gebruiken in het maatschappelijke debat over het humanitaire drama in Darfur. In de internationale rechtspraak noemt men dat gerechtvaardigd gebruik, transformative use of fair use. Het gebruik van zo'n logo kan eventueel ook als parodie worden omschreven en zelfs als freedom of academic speech.

In verschillende landen (Verenigde Staten, Frankrijk, Nederland en België) zijn heel wat goede voorbeelden te vinden van rechters of rechtscolleges die schadeclaims afwijzen van bedrijven of organisaties die zich verzetten tegen het gebruik van hun wettelijk beschermde logo of merknaam. Die rechters vinden de expressievrijheid en het recht om beschermde logo's in het maatschappelijke debat te gebruiken belangrijker dan het (commerciële) belang van het betrokken bedrijf of de organisatie.

Er zijn voorbeelden genoeg. Onder andere claims van Danone, Esso, Camel, Barbie/Mattel en Michelin werden daarom afgewezen. Dichter bij huis vond de rechtbank van Amsterdam geen graten in een campagne van Greenpeace, waarbij het logo van de Nederlandse overheid - 'Schone energie. Denk vooruit' - als parodie werd gebruikt.

In eigen land wees het Luikse hof van beroep de claim van de krant Vers l'Avenir af, toen die zich verzette tegen een parodiërende, eigenwijze versie van Ecolo in een verkiezingskrantje met als titel L'Avenir Vert, geheel in de stijl van de krant. De eis op basis van het merkenrecht en het auteursrecht werd verworpen, wat later bevestigd werd door het Hof van Cassatie.

Dat de Universiteit Gent het beeld met 'Darfur 2020' terugtrekt omdat het IOC de exclusieve rechten op de olympische ringen claimt, lijkt me gezien de inhoud en het thema van de campagne onterecht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234