Donderdag 04/06/2020

Dump eens een asielzoeker

Tijdens zijn bezoek aan Antwerpen beloofde premier Verhofstadt deze week nieuwe maatregelen tegen OCMW-besturen die asielzoekers in de grootstad 'dumpen' en zo huisjesmelkers slapend rijk maken. Er mag inderdaad iets gebeuren, meldt Cathy Galle, na een kleine rondleiding.

'Wanneer onze bovenburen een douche nemen, stroomt het water langs onze muren naar beneden. Hetzelfde met de toiletten. Een probleempje met de afvoer wellicht." Het klinkt alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Maar voor Mohammed is het dan ook al twee jaar dagelijkse kost. De man krijgt vandaag bezoek van 'de twee Franken': Frank Hosteaux en Frank De Decker van de vzw Rot Op Huisjesmelkers. Een organisatie die twee jaar terug besloot de strijd aan te binden met de huisjesmelkers die over de rug van asielzoekers steenrijk worden. Het tweetal gaat bij de asielzoekers op bezoek en maakt technische verslagen op, die het dan doorstuurt naar de stedelijke cel leegstand en verkrotting en de Antwerpse politie. Ook de huisbaas krijgt een kopie, per aangetekend schrijven. Om nog wat meer druk op de ketel te zetten. Wanneer het echt te gortig wordt, proberen ze ook een nieuw onderkomen te vinden voor de betrokkenen. Maar dat laatste is niet altijd even simpel, weet ook Mohammed. "We kunnen hier niet weg. Op dat vlak is de huisbaas wel meegaand: als we weg willen, kan dat meteen. Maar waar kunnen we naartoe? Niemand wil aan ons verhuren."

Twee jaar geleden kwam hij met zijn gezin uit Afghanistan naar ons land. Hij werd, samen met zijn zwangere vrouw en hun twee kinderen aan het OCMW van het West-Vlaamse Zwevegem toegewezen, dat naar eigen zeggen niet over een geschikte woning beschikte. Mohammed benadrukt dat hij op eigen houtje besliste om in Antwerpen te gaan wonen "omdat het beter leven is in een stad dan in een dorp". Volgens zijn vrouw drong het OCMW er echter ook sterk op aan. "Ginder was alles vrij duur. In Antwerpen kun je wel een veel goedkopere woning vinden, zeiden ze ons. Dus kwamen we naar hier." Erg goedkoop is de woning in het pand aan de Everaertstraat anders niet. De familie betaalt 300 euro per maand voor een appartement dat amper groot genoeg is voor twee personen, laat staan voor een gezin met drie kinderen.

Het eerste wat binnen opvalt, is het vocht. Het behang is op vele plaatsen losgeraakt en de stroken papier hangen wat hulpeloos te bengelen. Mohammed troont ons mee naar het kleine keukentje dat ook als badkamer dienst doet. "Hier is het het ergst. In de winter beginnen de muren soms te dampen." In de kleine living trekt hij een wandtapijtje weg en de plasticfolie die eronder hing. De muur is volledig zwart van de schimmel. Hij wijst naar alle kadertjes, kalenders en tapijtjes die lukraak in de hele woonkamer hangen. Alle blijken ze schimmelplekken te moeten verbergen. De elektriciteitsdraden hangen open en bloot. De klinken aan de binnendeuren zijn vervangen door stukjes touw.

Frank Hosteaux wijst naar de boiler, die in het keukentje hangt. "Dat is het grootste probleem. Hier is voortdurend CO-gevaar. Verluchten moeten ze doen, alleen kan hier amper een raam open. En wanneer de ramen open zijn, geraken ze nog moeilijk weer dicht." Hosteaux heeft ervaring met CO-problemen. In januari 2001 nam hij zelf nog een Armeense asielzoekster met twee pasgeboren baby's op in zijn gezin, nadat ze ternauwernood waren ontsnapt aan de verstikkingsdood.

"Een tragisch verhaal", zucht hij. "In december was ik haar als vrijwilliger voor vzw Haven gaan opzoeken. De vrouw, die pas bevallen was van een tweeling, woonde in een kleine ruimte zonder verwarming of sanitair. De vensters waren kapot en vervangen door plastic. De twee baby's lagen volledig ingeduffeld op de sofa, maar zagen gewoon blauw van de kou. Het gasfornuis bleef voortdurend branden, zo kon de vrouw af en toe haar handen wat warmen. Resultaat was wel dat er een enorme gaswalm hing in het appartement." Hosteaux besloot met een aantal vrienden het gasvuur en het sanitair te herstellen. Op dat moment hadden ze nog niet opgemerkt dat er iets mis was met de boiler. "We zagen wel dat de vrouw altijd spierwit zag en over hoofdpijn kloeg. We weten dat aan haar problemen, de zorg voor twee baby's en haar financiële en emotionele problemen. Tot ze op een avond bij ons thuis aanbelde. Toen ik de deur opendeed, kon ik haar nog net opvangen. Het ziekenhuis vertelde me achteraf dat ze 13,5 liter intoxicatie had. De baby's sliepen gelukkig niet in de ruimte met de boiler, anders hadden ze het zeker niet overleefd." Sinds dat voorval besloot Hosteaux hier zijn levenswerk van te maken.

De twee Franken zijn nu wel wat gewoon, maar de toestand waarin Mohammeds kinderen leven, doet hen wel even slikken. De kleinste, amper anderhalf jaar oud, ziet lijkbleek. De oogjes puilen bijna uit de oogkassen. Het kind kijkt met verdwaasde blik rond zonder echt iets op te merken. "Zo is ze al enkele weken", legt de moeder in gebrekkig Nederlands uit.

Het oudste zoontje, net zes geworden, lijkt er nog erger aan toe. Als een vod zit hij in de zetel met diezelfde verdwaasde blik en datzelfde lijkbleke gezichtje. Zijn vader legt uit dat het kind de voorbije dagen constant moet hoesten en overgeven. "Enkele weken geleden had hij net hetzelfde. Toen zei de dokter dat het door het appartement kwam. Hij zei dat we dringend moesten verhuizen. De kinderen en mijn vrouw en ikzelf zijn constant ziek. Van kleine verkoudheden, tot infecties aan de luchtwegen en bronchitis."

De medicijnen en doktersbezoeken kosten het gezin handenvol geld. Het gezin met drie kindjes krijgt van het OCMW 1.140 euro per maand. Daar gaat meteen 300 euro huur af en nog eens 100 euro voor gas en elektriciteit. Bovendien heeft Mohammed eind vorig jaar nog een afrekening gekregen van de elektriciteitsmaatschappij van 210 euro, die hij nu in schijven aan het afbetalen is. Het voorbije jaar gaf het gezin ook maandelijks tussen de 250 en 370 euro uit aan medische kosten. Van wat overblijft, moeten nog de schoolkosten en de levensvoorzieningen worden betaald.

Toch mag hij niet klagen, vindt Mohammed zelf. Hij hoopt dat alles beter zal gaan wanneer hij een job vindt. In Afghanistan was hij lesgever aan de universiteit, hier kan hij met dat diploma echter weinig doen. Afghaanse asielzoekers mogen in ons land werken, als de werkgever een speciaal attest aanvraagt. Tot nog toe heeft Mohammed nog geen werkgever ontmoet die daartoe bereid is. Maar hij blijft hopen.

Ook Louis, een jonge Kongolees die uit zijn geboorteland is gevlucht nadat zijn beide ouders vermoord waren, krijgt bezoek van Frank en Frank in zijn studio in de Constitutiestraat. Louis werd vorig jaar toegewezen aan een OCMW van een kleine gemeente in de Ardennen. Daar wonen zag hij echt niet zitten. Zonder enig vervoermiddel in een streek waar weinig bussen rijden, zou hij zo goed als afgesloten zijn van de buitenwereld. Dus vroeg hij uitdrukkelijk om in een stad te mogen wonen. Het OCMW stuurde hem naar Antwerpen. Nu woont hij in een pand waar volgens de dienst huisvesting van de stad Antwerpen vijf mensen wonen, maar waar volgens de jongeman minstens zestien of zelfs meer asielzoekers huizen.

Zijn 'paleis' is 4 meter bij 2,30 meter groot. Net genoeg plaats voor een bed, een kast en iets wat moet doorgaan voor een aanrecht met kookplaten. Op de gang is er nog een toilet en een douche, die hij moet delen met de andere bewoners vermits het andere toilet alleen al vanwege de stank onbruikbaar is. Een probleempje met de afvoer. Boven de douche hangen de elektriciteitsdraden open en bloot. Voor dit appartement betaalt Louis 200 euro per maand. Wat hij aanvankelijk niet wist, is dat er maandelijks ook nog ongeveer 50 euro bijkomt aan 'kosten'. Dat staat in een clausule in het contract dat hij ondertekende. Het contract is volledig in het Nederlands opgesteld, Louis spreekt alleen Frans.

Bovendien moet hij zich maandelijks aanmelden bij 'zijn' OCMW. Doet hij dat niet, dan dreigt het OCMW helemaal niets meer te betalen. Heen en weer naar de Ardennen kost hem telkens wel een hoop aan trein- en buskosten. "Dat went wel, maar de schimmels en de kakkerlakken niet", zegt hij. Niet alleen de bewoners van het pand hebben last van het ongedierte, ook de naaste buren, een allochtoon gezin met vijf kinderen.

Voor het wijkcomité Willibrodus reden genoeg om een brief te sturen naar burgemeester Detiège en politiecommissaris Neyt. Daarin wijzen ze niet de bewoners met de vinger na maar de eigenaar van het pand. Het wijkcomité kreeg een vriendelijk briefje terug met de melding dat het stadsbestuur er rekening mee zal houden.

"De 'passanten' zorgen het meest voor overlast", merkt Louis op. "Niet alleen voor de Antwerpenaren zelf, ook voor de andere asielzoekers die hier al langer zijn." Passanten zijn mensen die door het first come, first go-principe in de versnelde asielprocedure slechts korte tijd in ons land verblijven en daarna vaak weer uitgewezen worden of in de illegaliteit belanden. Deze mensen komen kortstondig in een samenleving terecht waarvan ze de spelregels niet kennen, terwijl ze ook niet de tijd krijgen om ze te leren kennen.

Suzanna is een Armeense vrouw die met haar man en twee kinderen in een studio woont in de Dambruggestraat. De studio is in redelijk goede staat, als je de schimmel op de muren niet meetelt. De vrouw is een en al vriendelijkheid en bereid haar hele verhaal te vertellen. In gebrekkig Engels legt ze uit dat ze twee maanden geleden in ons land aankwam en een asielaanvraag indiende. Het gezin werd toegewezen aan een OCMW in de buurt van Luik maar kreeg daar opdracht om naar Antwerpen te verhuizen. "Ze zeiden ons dat het de bedoeling was dat alle mensen zoals wij naar Antwerpen gingen. Ze zeiden ons ook dat het maar voor enkele maanden was, dat we wellicht toch niet in België zouden mogen."

Terwijl ze vertelt, probeert Suzanna de studio wat op te knappen. De kinderen kunnen elk moment terugkomen van school. De resten van het ontbijt en de overige vuilnis keilt ze gewoon door het raam, zodat het op het binnenkoertje terechtkomt. De vuilniszak van de stad Antwerpen ligt op het salontafeltje, onaangeroerd. Een blik op het koertje leert dat Suzanna niet de enige is in het pand die zo te werk gaat. De tegels zijn bezaaid met etensresten, plastic flessen en gebruikte maandverbanden. Beneden in het gebouw hangt nochtans uitleg over het afvalophaal- en sorteersysteem van de stad Antwerpen. Maar het bericht is enkel in het Nederlands. Een taal die Suzanna niet spreekt.

"Ik heb het geprobeerd, maar de cursussen zaten allemaal vol. Ze zeiden me ook dat het toch niet de moeite was, want dat ik niet lang meer in België zou zijn. Maar wij zijn helemaal niet van plan om te vertrekken. Waar zouden we trouwens naar toe moeten?" Aan 'haar' OCMW heeft Suzanna ook al weinig. "Ze hebben ons enkel een ticket naar Antwerpen gegeven. Ze sturen ons maandelijks ons geld op, verder hebben we er niets meer van gehoord." Dat maandelijkse bedrag is 670 euro, voor twee volwassenen en twee kinderen dus. Met dat geld moet de huur worden betaald. Het OCMW heeft dat onderling geregeld met de eigenaar, die zo maandelijks via het tussenstation Suzanna 446 euro opstrijkt, een enorm bedrag voor de kleine studio. En ook hier wordt maandelijks nog eens voor 50 euro 'kosten' aangerekend.

Maar Suzanna wil niet klagen. Ze is al blij dat haar gezin ergens woont waar de kogels niet rond haar oren fluiten. Waar het gezin het geld vandaan haalt om in de primaire levensvoorzieningen te voorzien, is niet duidelijk. Daar wil ze weinig over zeggen. Op de tafel liggen wel een hoop snijbloemen, wat folie en enkele linten klaar.

Suzanna, haar man en twee kinderen werden door een OCMW in de buurt van Luik doorverwezen naar Antwerpen. Het Luikse OCMW 'regelde' daar ook een 'studio'. Van de 670 euro waar het gezin van moet leven, gaat elke maand 495 euro rechtstreeks naar de huisbaas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234