Maandag 01/06/2020

Duizelingwekkende filmkunst

recensie hero/ying xiong

Dat de Chinese filmmaker Zhang Yimou een virtuoos stilist is en een begenadigd filmmaker wisten we al van films als Het rode korenveld (1988), Ju Dou (1990) en Rode lantaarns (1991), om slechts drie van zijn meest somptueuze films op te noemen. De indrukwekkende beeldenpracht die Yimou in dit martial arts-epos voor de lens tovert met de hulp van de Australische cameraman Christopher Doyle (de man die tekende voor het neonnoir in de films van Wong Kar-wai), overtreft echter de stoutste verwachtingen. Dit is sublieme kinetische filmkunst, met de nadruk op het pure cinematografische spektakel, waar je met de ogen van een verwonderd kind naar kijkt. De cast is bovendien om van te snoepen: behalve actieheld Jet Li is Yimou er ook in geslaagd om Tony Leung en Maggie Cheung, onvergetelijk in In the Mood for Love, opnieuw samen voor de camera te krijgen.

Meesteracademicus Yimou droomde er allang van om een zogenaamde wuxia pian (zwaardvechtersfilm) te draaien. Hij had ook al een scenario klaar en aangemoedigd door het historische kassasucces van de poëtische martial arts-film Crouching Tiger, Hidden Dragon nam hij contact op met Bill Kong, de producent van deze vernieuwende Hongkong-actiefilm. Grensverleggend, omdat Yimou door het esthetisch gebruik van aërodynamische acrobatieën en elegant in beeld gebrachte balletvechtscènes met door het luchtruim suizende lichamen, een nieuwe betekenis gaf aan de wetten van de zwaartekracht. Hero, de duurste en inmiddels ook populairste Chinese film ooit, speelt met diezelfde ingrediënten, maar overstijgt Crouching Tiger, Hidden Dragon op esthetisch gebied en bevat ook meer weergaloze momenten. Door het magistrale symbolische kleurgebruik in de productiedesign en de kostuums, waarbij rood, blauw, wit en groen een autonome code hebben, is dit weelderige historische zwaardvechtersepos ongetwijfeld ook ideale voer voor de filmsemiotiek/semantiek. En als u vond dat de massa- en gevechtsscènes in bijvoorbeeld Kurosawa's Ran al van een gigantische schaal waren, hier hebben ze die grootsheid in het kwadraat. De belegeringsscène, een stormsalvo van pijlen afgevuurd vanuit een zee van zwartgrijze harnassen en wapperende rode vaandels, van de midden in de woestijn gelegen gefortificeerde kalligrafieschool Hoge Klip, is bijvoorbeeld van een zeldzame epische grandeur.

Het verhaal van Hero is toegespitst op de ontmoeting en het gesprek in het paleis van de Qin-dynastie tussen Naamloos (Jet Li), een meesterkrijger met bovennatuurlijke krachten, die zijn zwaard met chirurgische precisie hanteert, en de koning van Qin (Daoming Chen), een tirannieke vorst die de eerste keizer van China wil worden. Het China van voor de Grote Muur is op dat moment immers verdeeld in zeven koninkrijken, verwikkeld in een strijd om de hegemonie.

Naamloos heeft net een aantal legendarische krijgers uitgeschakeld zoals Lucht (Donnie Yen) en het koppel Vliegende Sneeuw (Maggie Cheung) en Gebroken Zwaard (Tony Leung). Tijdens het gesprek begint de koning echter te twijfelen aan de heroïsche verhalen van zijn redder. Hij verdenkt Naamloos van een verbond om hem te doden en behalve de in adembenemende flashbacks vormgegeven verhalen van Naamloos krijgen we nu ook de verschillende versies en interpretaties vanuit het standpunt van de koning. Die boeiende en speelse narratieve vertelvorm, met veel aandacht voor gestileerd in beeld gebrachte details, leidt uiteindelijk tot een licht filosofische meditatie over het zwaardgeweld of geweld tout court en daarin verschilt het visueel verbluffende Hero van andere films uit het genre, die gewoonlijk op een wraakplot gebaseerd zijn. Yimou stipt die boodschap subtiel aan door de link te leggen tussen het zwaardvechten en de kalligrafie, de basis van de schermkunst, een kunst die zowel op de kracht als de geest steunt.

Ondanks die morele boodschap en ondanks het massale succes kreeg Yimou in het thuisland ook flink wat kritiek over zich heen. Sommige Chinese en Europese critici zien het einde van de film immers als een "ideologische rechtvaardiging voor absolute macht; tirannie als een noodzakelijk kwaad voor een vreedzaam einde". Het hangt er natuurlijk vanaf hoe je dit onweerstaanbaar mooi verfilmde verhaal wilt bekijken of interpreteren, maar Yimou plots gaan omschrijven als een koketterende regimecineast lijkt me echt een beetje van het goede te veel.

Luc Joris

HHHH

VERTOLKING Jet Li, Tony Leung, Maggie Cheung, Zhang Ziyi, Donnie Yen, Daoming Chen, Donnie Yen REGIE Zhang Yimou GENRE Historisch zwaardvechtersepos LAND Hongkong - China JAAR 2002 SPEELDUUR 99 minuten

KORT SAMENGEVAT

De koning van de Qin-dynastie heeft macht en rijkdom belooft aan iedereen die erin slaagt om drie legendarische zwaardvechters, die het op zijn leven hebben gemunt, uit te schakelen. De mysterieuze krijger Naamloos krijgt dat voor elkaar, maar tijdens de audiëntie op het paleis begint de tirannieke koning aan zijn verhaal te twijfelen. Hij denkt dat Naamloos een verbond heeft gesloten om hem te vermoorden. Sublieme kinetische filmkunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234