Maandag 30/01/2023

Duivelse trekken in de kunst

Walter Vanhaerents (65) stond jarenlang aan het hoofd van een bouwbedrijf. In 2007 bouwde hij in Brussel een privémuseum voor zijn grote passie: zijn kunstcollectie. Onder de titel Sympathy for the Devil loopt daar vanaf vandaag een indrukwekkende internationale collectiepresentatie met zo’n veertig werken. De rode draad is goed en kwaad in kunst en mens.

Walter Vanhaerents is een van de grote Belgische collectioneurs. Hij verzamelt al dertig jaar kunst. Geduldig. Want: “Je moet geen naam kopen. Je moet wachten tot een mooi werk zich aandient.” Vaak gaat het om grootschalige kunst die niet meteen een plaats in huis kan kijgen. Maar Vanhaerents laat zich leiden door wat hij graag ziet, niet door praktische overwegingen, en stapelde, tot 2007, zijn kunstwerken op in een loods. Als musea erom vroegen, leende hij uit. Meestal gaat het dan om musea in de Verenigde Staten en Japan. Af en toe deed hij al eens een kist open om naar een werk te kunnen kijken. In 2007 veranderde dat. Dat jaar liet hij een voormalige opslagplaats in het hart van Brussel door de Gentse architecten Robbrecht en Daem ombouwen tot een privémuseum. Het resultaat zijn drie ruime niveaus in een industriële, vaak nog ruwe ruimte, waar veel daglicht naar binnen kan stromen.

Vanhaerents houdt van grote, kleurrijke en expliciete werken. Hij heeft een voorliefde voor de kunstenaars die zich door Andy Warhol hebben laten inspireren, zoals Cindy Sherman, Barbara Krüger en Jenny Holzer, voor de Japanse post-Warholianen en voor een mangakunstenaar als Murakami. De internationale collectie is vanaf vandaag voor iedereen toegankelijk, elke zaterdag van de maand. Vooraf reserveren is wel noodzakelijk.

Voor zijn tweede presentatie - de eerste was Disorder in the House - heeft Vanhaerents zich laten inspireren door de song ‘Sympathy for the Devil’ van The Rolling Stones uit 1968, die op het album Beggars Banquet staat. “We hebben gezocht naar de sleutelwoorden in het nummer en elk kunstwerk is daar op een of andere manier mee verbonden”, zegt Vanhaerents. “Het gaat om kunstwerken waarin contrasten tot uiting komen”, zegt co-curator Pierre-Olivier Rollin. “Het kwade in het goede en omgekeerd.” De schoonheid van het kwaad, dood en gevaar als viering van het leven, grensoverschrijdend gedrag en de hang naar seksualiteit: het komt allemaal tot uiting in de collectiepresentatie. Naast zeer recent werk van bekende en minder bekende Amerikaanse, Franse, Engelse, Pakistaanse en Chinese kunstenaars is daarin ook werk van de Belgen Wim Delvoye, Nick Ervinck, Johan Tahon en Jean-Luc Moerman te zien.

Taart met messen

De sculptuur van de Iraanse kunstenaar Farhad Moshiri zet meteen de toon: een grote kleurrijke taart waarin tientallen messen geploft zijn, die samen de woorden Run Like Hell vormen. Sterk is de confrontatie tussen twee werken waarvoor de iconische kalenderfoto van Marilyn Monroe als inspiratiebron heeft gediend: de Japanse kunstenaar Yasumasa Morimura heeft zich laten fotograferen als Marilyn, waarbij hij fungeerde als omgekeerde dubbelganger: vrouw-man, blond-zwart, Aziatisch-Westers. Als pendant heeft Jean-Luc Moerman tatoeages aangebracht op de Marilyn van de kalenderfoto, op dat ‘virtuele’ lichaam dat iedereen kent en weinigen ooit in het echt gezien hebben.

Wat verderop hangt werk van Bruce Nauman: de erotische neon Diver toont een ventje met een erectie dat valt, en vervolgens weer ‘verrijst’. Sterk is de sacrale ruimte van James Lee Byars: de Amerikaanse kunstenaar maakte in 1994, toen hij wist dat hij ongeneeslijk ziek was, een grootschalige doos met bladgoud en enkele edelstenen, een verwijzing naar de faraograven in Egypte. Als tegenhanger realiseerden de curatoren een Black Boudoir naar tekeningen van Byars: het gaat om een ruimte met een sofa waarop soms lingerie of een naakte vrouw ligt. Tegenover de gouden, hemelse ruimte symboliseert het zwarte boudoir de seksualiteit en de vergankelijkheid. Dood en leven spelen ook een belangrijke rol in de ruime installatie van Christian Boltanski, die foto’s toont van moordenaars en slachtoffers, maar ons in het ongewisse laat wie wie is.

Op de bovenverdieping prijkt een reusachtige installatie van Matthew Day Jackson met technische en medische schaalmodellen. Deze kunstenaar stelt zich vragen bij de term ‘evolutie’ als constante metafoor voor technologische ontwikkeling. Sterk is ook een foto van de Amerikaanse Anna Gaskell: kinderen in een sneeuwlandschap vol onbestemde dreiging.

De presentatie Sympathy for the Devil blijft drie jaar staan. “Iedereen moet een tweede keer kunnen komen kijken”, vindt Vanhaerents. “Er zijn vaak mensen die gewoonweg een werk niet gezien hebben. Ik geef ze de kans nog eens te komen en goed te kijken.” Verzamelen zit de familie Vanhaerents in het bloed want ook zoon Joost collectioneert kunst. Het zijn trouwens de leden van de hele familie die de bezoekers te woord staan en rondleiden. Zij kennen de collectie immers door en door.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234