Zondag 19/05/2019

Duitsland

Duitsland worstelt met geweld tegen extreemrechtse AfD

►Politieagenten op de Goetheplatz in Bremen waar Frank Magnitz in elkaar werd geslagen. Beeld EPA

De mishandeling van Frank Magnitz, parlementslid voor de Duitse rechts-populistische partij AfD, staat niet op zichzelf. Sinds haar oprichting in 2013 is de partij het doelwit van geweld door (extreem)links. Wordt dat in Duitsland wel serieus genomen?

Frank Magnitz heeft de daders niet gezien of gehoord, zei de toegetakelde AfD-politicus uit Bremen dinsdag op zijn ziekenhuisbed, een dag nadat hij op straat in elkaar was geslagen door drie voortvluchtige mannen. Maar in zijn partij bestaat over de herkomst van de daders geen enkele twijfel. Het waren 'linkse terroristen', stelde het partijbestuur in een persbericht. Dat is speculatie, maar die lijkt te worden ondersteund door de politie, die uitgaat van een politiek motief. Of het nu wel of niet klopt, termen als linkse terrorist zijn kenmerkend voor het provocatieve stijlboek van de rechts-nationalistische oppositiepartij.

De daadwerkelijke angel zat in de volgende zin in het persbericht. "Het laffe en levensbedreigende geweld tegen Frank Magnitz is het resultaat van de constante hetze van media en politici tegen ons.” Dat verwijt kan de gevestigde politieke orde niet zomaar afdoen als een poging tot framing, niet nu de bebloede foto van een democratisch gekozen volksvertegenwoordiger overal op internet te vinden is. Het werpt de vraag op hoe serieus geweld tegen de AfD in Duitsland eigenlijk wordt genomen.

Insinuaties

Sinds de AfD in 2013 werd opgericht, is de partij het doelwit van aanvallen door links en extreemlinks. In veruit de meeste gevallen gaat het niet om geweld tegen personen, maar om vernieling van auto's, het ingooien van ramen of het bekladden van partijkantoren met hakenkruizen of bruine verf.

Volgens cijfers van de binnenlandse veiligheidsdienst omvatte de extreemlinkse scene in Duitsland in 2017 zo'n 30.000 personen, van wie 9.000 bereid zijn geweld te gebruiken om hun politieke ideeën kracht bij te zetten - beide groepen zijn de afgelopen drie jaar licht gegroeid. (Ter vergelijking: de extreemrechtse scene bestaat volgens de Verfassungsschutz uit 24.000 personen, waarvan ruim de helft bereid is tot geweld.) In deze kringen worden leden en politici van de AfD vaak gelijkgesteld aan nazi's of fascisten, en heerst de algemene opvatting dat geweld tegen mensen die zij als nazi's beschouwen legitiem is.

Vorige week nog werd een aanslag met springstof gepleegd op het AfD-bureau in het Saksische Döbeln. Het voorval werd door de meeste media afgedaan met een bescheiden nieuwsbericht. Maar samen met het geweld tegen Magnitz leidt het tot de indruk dat het aantal aanvallen op AfD-doelwitten de afgelopen maanden stijgt. Of dat echt zo is, valt niet met zekerheid te zeggen, omdat betrouwbare landelijke cijfers over geweld tegen AfD-politici ontbreken.

Na de aanval op Magnitz zijn de andere politieke partijen, van Linke tot CSU, op het eerste gezicht eensgezind in hun verontwaardiging over en afwijzing van geweld tegen een democratisch gekozen politicus. Magnitz kreeg een persoonlijke beterschapsbrief van president Steinmeier, schreef Die Welt.

Voor de partij van Frank Magnitz bestaat er geen twijfel: de belagers waren 'linkse terroristen' Beeld AFP

Generalisatie

Wel vermeldden veel politici in één adem - of in een tweet - hun fundamentele afkeer van de AfD. De Groenen-politicus Cem Özdemir eindigde zijn uiting van medeleven met de in Duitsland populaire hashtag #nazisraus, weg met nazi's, "maar wel met de methodes van onze rechtsstaat". Waarmee hij inderdaad insinueert dat AfD-politici nazi's zijn, wat in sommige kringen het gebruik van geweld legitimeert.

Zo'n uitspraak is een uitzondering. Maar alle in de Bondsdag vertegenwoordigde partijen hanteren en ventileren openlijk het standpunt dat de AfD niets te zoeken heeft in de Duitse politieke orde en zo snel mogelijk weer onder de kiesdrempel dient te verdwijnen. Roepen ze met die grondhouding op tot geweld tegen de AfD? Niet direct. Maar de vraag wordt moeilijker te beantwoorden wanneer je de zaak omdraait. Hoe vaak hebben politici van andere partijen de AfD in de afgelopen drie jaar niet verweten dat de partij de katalysator is van het toegenomen extreemrechtse geweld tegen immigranten? Ook dat verwijt is op zijn minst een generalisatie.

Sommige AfD'ers, dat is een feit, begeven zich wat dat betreft op moerassig terrein. Zo twitterde Bondsdag-lid Markus Frohnmaier na het rechtse geweld in Chemnitz afgelopen najaar: "Als de staat haar burgers niet meer kan beschermen, gaan de mensen de straat op om zichzelf te beschermen. Heel simpel."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.