Vrijdag 15/11/2019

De zege van Merkel

Duitsland vindt Merkel nog cool

Angela Merkel en 'kroonprinses' Julia Klöckner tijdens een campagnemeeting in Rijnland-Palts. Merkels CDU haalde in de deelstaat bijna 32 procent van de stemmen. Beeld © GETTY IMAGES

In het anti-Merkel-kamp wordt de doorbraak van de rechts-populistische Alternative für Deutschland (AfD) gretig geduid als een afwijzing van haar vluchtelingenpolitiek. Nochtans leert een analyse van de verkiezingsresultaten dat een ruime meerderheid zich net vóór die politiek heeft uitgesproken.

Om te beginnen, een onweerlegbaar feit. De anti-migratiepartij AfD heeft de Duitse deelstaatverkiezingen afgelopen zondag gewonnen. Met scores tussen 12,5 (Rijnland-Palts) en 24 procent (Saksen-Anhalt) werden de hoge verwachtingen zelfs ver overtroffen.

Conclusies worden dan snel gemaakt. Zo werd het resultaat in binnen- en buitenland geduid als het bewijs dat de Duitse kiezer Merkels genereuze vluchtelingenbeleid niet moet. Een dergelijke analyse was gisteren onder meer te horen bij Horst Seehofer, de Beierse minister-president en voorzitter van Merkels kartelpartner CSU.

Seehofer ligt al maanden op ramkoers met de kanselier, en lijkt voorlopig niet van plan om van die koers af te wijken. Het verkiezingsresultaat van zondag noemt hij een rechtstreeks gevolg van de Duitse vluchtelingenpolitiek. Volgens Seehofer is het nu aan de politiek om te tonen dat ze "de boodschap" begrepen heeft.

Tikje/oplawaai

Vraag is dan welke boodschap de Duitse kiezer hier precies heeft gegeven. Een peiling van afgelopen zondag leert alvast dat, zeker in de westelijke staten, een meerderheid van de kiezers nog altijd achter Merkels aanpak staat. Wie de verkiezingsresultaten per deelstaat bestudeert, zal bovendien merken dat ze sterk verschillen, en nergens te reduceren zijn tot een eenduidige afstraffing van haar vluchtelingenbeleid. In sommige gevallen lijkt zelfs eerder het tegendeel het geval.

De "boodschap van de Duitse kiezer" klinkt op het eerste gezicht het duidelijkst in Saksen-Anhalt, een oostelijke, minder welvarende deelstaat. De AfD haalde er bijna een kwart van de stemmen. Maar of dat allemaal anti-Merkel-stemmen zijn?

Met bijna 30 procent blijft haar CDU in Saksen-Anhalt tot nader order de grootste partij. Tegenover de vorige verkiezingen verliest de CDU 2,8 procent, een tikje in vergelijking met de oplawaai die SPD en Die Linke incasseren. Samen zijn ze bijna 20 procent van hun stemmen kwijt.

Een compleet ander verhaal werd geschreven in Rijnland-Palts. De verkiezingen stonden er in het teken van het duel tussen Malu Dreyer (SPD), de regerende minister-president, en Julia Klöckner, de CDU-kandidate die wel eens de opvolgster van Merkel wordt genoemd.

Klöckner baarde onlangs opzien met een voorstel voor een alternatief, gevoelig strenger asielbeleid. Daarmee profileerde ze zich rechts van de kanselier én haar opponente Dreyer, die Merkels beleid altijd met vuur heeft verdedigd. De deelstaatverkiezingen van zondag zijn vaak een volksraadpleging over het vluchtelingenbeleid van Merkel genoemd. Als dat klopt, dan heeft - paradoxaal genoeg - de strekking-Merkel het in Rijnland-Palts gehaald. Klöckner moest het zondag stellen met een teleurstellende 32 procent, Dreyer mag, met 36 procent van de stemmen, minister-president blijven.

Rest nog Baden-Württemberg, de deelstaat waar de CDU van Merkel de hardste klappen kreeg. Toch is de nederlaag ook hier onmogelijk te duiden als een afstraffing van haar vluchtelingenpolitiek.

CDU-kopman in deze deelstaat was Guido Wolf, een politicus die zich, net als Klöckner, de afgelopen maanden steeds luider voor een verstrenging van het asielbeleid had uitgesproken. Wolf loodste de partij naar een geweldige nederlaag. De CDU verloor in deze deelstaat liefst 12 procent. De grote winnaar heet Winfried Kretschmann, de kopman van Die Grünen, met een score van 30 procent. Kretschmann staat bekend als een grote fan van de kanselier. "Ik bid elke dag voor haar", zo verklapte hij nog onlangs in een interview.

Zonder mitsen en maren

De grote winnaars van de Duitse deelstaatverkiezingen? Behalve de antimigratiepartij AfD blijken dat ookdie partijen te zijn die pal en zonder veel mitsen en maren achter Merkel bleven staan.

'Deutschland bleibt cool', zo kopte gisteren Bernd Ulrich, politiek hoofdredacteur van Die Zeit. Ulrich las in de resultaten zelfs een soort goedkeuring van Merkels vluchtelingenpolitiek door het Duitse volk. "Gemiddeld heeft tweederde van de kiezers gestemd voor partijen die de relatief liberale vluchtelingenpolitiek van Merkel steunen, of zelfs een nog liberaler beleid voorstaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234