Woensdag 08/12/2021

Duitsland stemt voor einde van Kohl-tijdperk

Zestien jaar heeft het geduurd, maar sinds gisterenavond is het politieke tijdperk dat met de naam van kanselier Helmut Kohl verbonden is definitief afgelopen. De Duitsers, Europa en de wereld zullen aan een andere naam en figuur moeten wennen. De imposante Kohl, vriend van vele wereldleiders, wordt opgevolgd door de - op internationaal vlak - relatief onbekende sociaal-democraat Gerhard Schröder.

BRUSSEL.

EIGEN BERICHTGEVING

Een hele generatie heeft in Duitsland nooit iemand anders dan Helmut Kohl als regeringsleider gekend, de SPD maakte daar gisteren met een duidelijke overwinning een einde aan. Kohl heeft de nederlaag aanvaard en trekt zijn conclusies: als kanselier moet hij weg en als partijvoorzitter stapt hij vrijwillig op. Ook voor het publiek zal het wennen zijn om de immer bedrijvige Kohl op rust te zien.

De man mag dan een onverwacht forse nederlaag hebben geleden, hij zal toch een plaats in de geschiedenisboeken krijgen. Kohl is de regeringsleider die de vereniging van de twee Duitslanden heeft gerealiseerd, al zegt zijn uitdager Gerhard Schröder dat helemaal anders. "Jullie hebben voor die vereniging gezorgd," riep hij op zijn meetings steevast de ex-burgers van de verdwenen DDR toe.

In Europa heeft Kohl een plaats verworven die respect verdient. Hij was altijd een van de betere leerlingen in de Europese klas en hij is er zelfs in geslaagd de Duitsers te overhalen om hun heilige D-mark op te geven ten gunste van de euro - een heuse krachttoer.

In eigen partijrangen is hij minder vernieuwend opgetreden. Hij duldde geen opvolger naast zich, overtuigd als hij was dat hij nog wel een nieuw, vijfde mandaat van kanselier in de wacht zou slepen. Wellicht heeft ook dat meegespeeld in zijn nederlaag. Traditionele CDU-kiezers wilden wel eens een ander gezicht zien dan Kohl en ook binnen zijn eigen partij werd herhaaldelijk en openlijk aan de poten onder zijn stoel gezaagd.

De nieuwe man, Gerhard Schröder, kreeg gisteren felicitaties uit de hele wereld. Vooral zijn Britse, toekomstige collega, Tony Blair zwaaide uitvoerig met lof. Blair, op wie Schröder zich politiek een beetje inspireert, nam woorden als "fantastisch" in de mond toen hij het had over "drie grote Europese naties die nu door sociaal-democraten worden geregeerd". Hij betrok daarmee ook de Franse premier Lionel Jospin bij de club. Voor Blair breekt "een nieuw tijdperk in Europa" aan.

De SPD en de beoogde coalitiepartner, de Groenen, die wat stemmen verloor, beschikken na de verkiezingen over een absolute meerderheid in de Bondsdag. Volgens de prognoses van de Duitse televisienetten gisterenavond gaat het om een meerderheid van negen zetels. Dat is er één minder dan het streefdoel van tien zetels, maar Rood-Groen zal dus niet afhankelijk zijn van de gedoogsteun van de ex-communistische PDS, iets waar zowel de SPD als de Groenen niet van wilden weten.

De SPD gaat de grootste fractie vormen. De regeringscoalitie van christen-democraten en liberalen moest drastisch inleveren. Een eventuele grote coalitie van de SPD met Kohls CDU was ook nog wel mogelijk, maar Schröder wil die liever niet. Kohls Beierse zusterpartij CSU liet eerder ook al weten niets voor een grote coalitie te voelen en sprak zondag over een bittere nederlaag. De liberale FDP verdwijnt na 29 jaar noodgedwongen uit de regering en gaat in de oppositie. Ze is echter al blij genoeg dat ze zelfs nog in het parlement vertegenwoordigd is.

De ex-communistische PDS slaagde erin boven de kiesdrempel van vijf procent te komen. De linkse partij was al sinds de Duitse hereniging in het parlement vertegenwoordigd, maar uitsluitend omdat zij bij vorige verkiezingen in enkele kiesdistricten de winnaar was. Extreem-rechtse partijen bleven duidelijk onder de kiesdrempel.

Een triomferende kanselierskandidaat Gerhard Schröder zei zondagavond dat het tijdperk Kohl tot het verleden behoort. Hij sprak wel zijn groot respect uit voor de man, die hij een aartsmoeilijke tegenstrever noemde. Het "nieuwe midden" is door de SPD heroverd, zei Schröder. "De Duitsers hebben voor verandering gekozen en wij hebben nu de taak ons land te moderniseren."

In de eerste plaats komt voor kanselier Schröder de strijd tegen de werkloosheid, die in Duitsland ongewoon hoog is. Op het vlak van Europa en de buitenlandse politiek verwacht men niet meteen dat hij een ander beleid zal voeren. De afspraken met de vakbonden zijn al gemaakt, maar zijn eerste aandacht gaat nu uit naar het namen plakken op ministerposten.

Frank Schlömer

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234