Woensdag 19/06/2019

Stroomtekort

Duitsland pikt onze hoogspanningslijnen in

Beeld Wouter Van Vooren

Door de problemen met de kerncentrales is ons land dit najaar afhankelijk van stroomimport. Maar die wordt zwaar bemoeilijkt, uitgerekend door buurland Duitsland. Minister van Energie Marghem kan weinig doen. Europa blijft blind en doof.

"Op het einde winnen de Duitsers": dat geldt in het voetbal en in de energiewereld. 

In het noorden van Duitsland wordt meer stroom dan ooit geproduceerd. Langs de Noordzeekust draaien de windmolens op volle toeren. In het Ruhrgebied blijven er kolencentrales bijkomen. Het Duitse hoogspanningsnet, dat al deze stroom moet vervoeren vanuit het noorden naar de industrie in het zuiden, is hier echter niet meer op voorzien. Het netwerk is verzadigd. De bouw van nieuwe, monumentale hoogspanningslijnen wordt geblokkeerd door verontruste buurtbewoners.

Omdat het Duitse hoogspanningsnet de stroomproductie niet verteerd krijgt, ontstaan zogenaamde 'loop flows' naar de buurlanden. Het overschot aan Duitse stroom kiest niet de kortste weg, maar de weg van de minste weerstand richting het zuiden. Via de hoogspanningslijnen van buurlanden als Nederland, België en Frankrijk in het westen. En Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije in het oosten.

Het probleem is dat elke hoogspanningslijn fysiek maar een keer kan worden gebruikt. Als Duitsland zijn stroom langs buitenlandse hoogspanningslijnen naar het zuiden laat vloeien, kunnen die lijnen door de landen zelf niet meer gebruikt worden voor de import van stroom voor eigen gebruik. Duitsland pikt zo – gratis en voor niks, en zonder boe of bah – een deel van het stroomnetwerk van zijn buren in. Vergelijk het met een Belgische snelweg waarvan plots een paar rijvakken worden afgezet voor voorbijrazende Duitse auto's

Stroomprijs piekt

Een voorbeeld: maandag steeg de Belgische stroomprijs tot 120 euro per megawattuur. Dat is twee keer zoveel als normaal. De voor de hand liggende verklaring voor die piek is de onbeschikbaarheid van vijf kerncentrales waardoor het aanbod lager lag dan verwacht. Maar ook van belang: Duitsland stuurde maandag de hele dag voor 2.000 megawatt aan stroom door het Belgische netwerk. Ons land zag zijn totale importcapaciteit zo dalen van 5.500 megawatt tot maar 3.500 megawatt. Een verlies van 2.000 megawatt komt overeen met de productie van twee kerncentrales.

De situatie maandag was geen uitzondering. Sinds begin september stuurt Duitsland bijna constant 1.000 megawatt over het Belgische netwerk. Regelmatig, vooral wanneer de windmolens volop draaien, loopt dit op tot 2.000 megawatt.

Energieregulator CREG maakt zich al langer zorgen over de Duitse loop flows maar nu ons land het de komende maanden met één kerncentrale moet redden, wordt de kwestie echt urgent. Een doemscenario waarin in België straks het licht uitgaat mede door Duitse loop flows, is plots niet zo ver gezocht.

Europa zwijgt

Minister van Energie Marie-Christine Marghem kent het probleem, maar kan weinig doen. Het is aan Europa om in te grijpen. De CREG stuurde begin dit jaar een rapport naar het Europees Directoraat-Generaal Competitie – zonder gevolg. In het rapport schrijft de CREG dat de loop flows een schending van de Europese interne marktwerking zijn. Die bepaalt dat consumenten uit lidstaten niet gediscrimineerd mogen worden. Sinds de brexit is de interne marktwerking een hot topic in Europa.

De Belgische klacht wordt gesteund door Oost-Europese landen zoals Polen, Hongarije en Tsjechië. Over hun hoogspanningslijnen passeert soms zo veel Duitse stroom dat ze amper nog in staat zijn stroom in te voeren. Polen geeft Duitsland de schuld van een stroomtekort in de zomer van 2015, omdat het land toen geen extra stroom kon invoeren nadat een waterkrachtcentrale uitviel door een hittegolf.

Maar Europa grijpt voorlopig niet in tegen Duitsland. Volgens bronnen "erkent" de Europese Commissie het probleem wel informeel, maar Duits bondskanselier Angela Merkel heeft te veel politiek kapitaal geïnvesteerd in haar Energiewende. Die kernuitstap staat of valt met betaalbare stroom voor de industrie. Europese waarnemers zeggen dat Merkel aan Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker heeft duidelijk gemaakt dat zij zich zal verzetten tegen alles wat haar stroomfactuur de hoogte injaagt.

Extra uitdaging

Hoogspanningsnetbeheerder Elia reageert dat loop flows inderdaad een extra uitdaging vormen voor de bevoorradingszekerheid voor België. "Het is belangrijk dat Duitsland zijn eigen stroomnetwerk verder uitbouwt, zodat de druk op buurlanden daalt. We hebben alvast geïnvesteerd in vier transformatoren aan de grensovergangen, die de loop flows wat kunnen beperken indien nodig", zegt woordvoerder Marleen Vanhecke. Een van die transformatoren is wel tot midden december buiten gebruik.

Het kabinet van Marghem laat weten dat de minister in contact staat met haar Duitse collega Sigmar Gabriël. "De loop flows zijn een gespreksonderwerp met Duitsland. Mogelijk verandert er nog iets aan", klinkt het.

Beeld dm
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden