Zondag 27/09/2020

Duitsland krijgt wat het wil

Twee mannen met een blauwe en roze map voor hun gezicht, ingeklemd tussen een rechter en bewaker. Dat is wat Duitsland al twee maanden wil zien: de daders van de diefstallen en aanrandingen op oudejaarsnacht in Keulen.

De Marokkaan staat terecht voor het stelen van een mobiele telefoon. Na anderhalf uur proces zal de rechter hem veroordelen tot zes maanden voorwaardelijke gevangenisstraf en een boete van 100 euro. De 23-jarige hoort het aan, zijn handen rustend op de blauwe map, als wil hij ermee symboliseren wat hij en de andere verdachten voor Duitsland zijn: een hoofdpijndossier.

De president van de Keulse rechtbank sprak van een heuglijke dag, want eindelijk zou het licht van het recht schijnen over deze in alle opzichten donkere oudejaarsnacht.

Maar de chef van de politie en openbaar aanklager Bremer temperden die euforie. Ze waarschuwden: het is een illusie dat alle daders die op 31 december tussen de stationsgevel en de Dom een misdaad hebben begaan worden bestraft. Vooral bewijzen van alle gevallen van aanranding zal lastig worden.

"Dat stijgt uit boven het kunnen van onze rechtsstaat", zei Bremer. Die uitspraak doet het soortelijk gewicht van de processen die wel plaatsvinden toenemen.

Gisterenmorgen waren alle hoofdrolspelers uit de oudejaarsnacht voor het eerst samen in een ruimte, onder de tl-verlichting op de derde verdieping van het Keulse Ambtsgericht.

Drie daders waren er. Behalve de Marokkaan van 23 nog een van 18 en een jonge man die zich uitgaf als 22-jarige Tunesiër, maar aan wiens ware identiteit politie en rechter twijfelden omdat hij zich in Duitsland ook al onder andere namen heeft uitgegeven.

De Marokkaan zegt dat hij via Spanje naar Duitsland is gereisd, "ongeveer een jaar geleden". Of hij een asielaanvraag heeft gedaan en waar, blijft onduidelijk.

Slachtoffer

Er was ook een slachtoffer, Lisa. De 20-jarige uit een dorp in het Saarland zat met opgetrokken schouders. Lisa was op 31 december voor het eerst in haar leven in Keulen, op bezoek bij een vriendin. Tien minuten na aankomst werd haar telefoon gestolen, op het moment dat ze hem in de lucht hield om een foto van de Dom te maken.

Op hetzelfde moment voelde ze mannenhanden tegen haar billen. Weet ze van wie? Vroeg de rechter. Haar blonde paardenstaart schudde mee. "Het was zo druk. Vanaf het moment dat ik uit de trein kwam overviel het me, de drukte."

Een 30-jarige Iraanse getuige, ook aanwezig, wees de dader aan en Lisa en haar vriendinnen renden hem achterna. De 23-jarige liep in de armen van de politie die hem arresteerde. Binnen twee minuten had Lisa haar smartphone weer in haar hand.

"Maar dit liet u dus niet onberoerd?" Weer schudde Lisa nee. "Het heeft dus zoveel indruk gemaakt dat je aangifte deed, acht dagen later in je eigen woonplaats?" Toen knikte ze overtuigd.

Bij haar aangifte heeft Lisa gezegd dat de man die haar telefoon stal eruitzag als "iemand uit een zuiders land". Later zou deze rechter zeggen dat de gebeurtenissen in Keulen het veiligheidsgevoel in heel Duitsland hebben geschaad. Lisa en de dief van haar telefoon kijken elkaar tijdens het proces zo nu en dan even aan.

De politieagent die de 23-jarige arresteerde was ook aanwezig, een jonge jongen met twee ellebogen op tafel en weinig woorden. Hij constateerde ter plekke dat de dader dronken was. Uit de bloedtest bleek later dat hij ook cannabis had gebruikt.

Bovendien vond de agent bij de aanhouding een zakje met 0,1 gram amfetamine. Niet voor eigen gebruik, bezwoeren advocaat en tolk van de dader - hij verstaat alleen Arabisch. Het spul zou hij gekregen hebben in het asielzoekerscentrum waar hij woont.

De publieke tribune zat vol pers. Zo afwezig als de journalisten volgens sommigen waren in de eerste dagen na oudejaar, zo aanwezig waren ze hier, flitsend en filmend. Want dat mag in Duitsland voorafgaand aan het proces - vandaar de gezichtsbedekkende mappen.

Uitspraken verschillend

In feite ging het gisteren om de diefstallen van een telefoon en een camera. Maar zonder dat het met zoveel woorden werd gezegd, ging het in de rechtszaal vooral over in hoeverre het recht zich iets moet aantrekken van de politieke en maatschappelijke consternatie die de gebeurtenissen hebben veroorzaakt.

De sinds 31 december toegenomen angst voor vluchtelingen en buitenlanders in het algemeen, de groei van de populistische partij AfD, de vraagtekens die naar aanleiding van 'Keulen' zijn geplaatst bij de betrouwbaarheid van politie en pers.

Beide rechters konden of wilden de context niet negeren, bleek uit de toelichting bij de vonnissen. Toch zijn beide uitspraken heel verschillend.

Zo waren de zes maanden en de geldboete voor de 23-jarige Marokkaan in de eerste zaak een fors hogere straf dan verwacht. De rechter lichtte toe: "Hij heeft zijn paspoort weggegooid. En vermoedelijk is hij geen politiek vluchteling, zoals de meeste mensen uit zijn land dat niet zijn. Deze man heeft zijn gastrecht misbruikt."

De rechter in de tweede zaak vond juist dat de 18-jarige Marokkaan en 22-jarige Tunesiër "een kans moesten krijgen om te laten zien dat ze écht deel willen uitmaken van de Duitse samenleving". De 22-jarige Tunesiër kan dat laten zien als hij zich tijdens drie maanden gevangenisstraf goed gedraagt. De 18-jarige Marokkaan besloot de rechter onder het jeugdrecht te laten bestraffen, wat neerkomt op "een laatste waarschuwing".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234