Zondag 26/01/2020

Duitsland

Duitse regeringscrisis afgewend; Merkel en Seehofer vinden oplossing voor conflict over asielbeleid

Horst Seehofer op weg naar een bijeenkomst met bondskanselier Angela Merkel in Berlijn. Tegen alle verwachtingen in sloten de twee toch een overeenkomst over de Duitse Asielpolitiek. Beeld AP

Tegen alle verwachtingen in sloten Angela Merkel en Horst Seehofer maandagavond laat toch een overeenkomst over asielpolitiek, waarmee de Duitse regeringscrisis voorlopig bezworen lijkt. Seehofer blijft aan als minister van Binnenlandse Zaken, nadat zijn partij daarop had aangedrongen.

Centraal in de overeenkomst tussen de strijdende echtelieden van dan de Duitse christendemocratie, staan centrale opvangcentra in de buurt van de grens voor asielzoekers die elders in Europa geregistreerd staan. 

In die zogenaamde ‘transitcentra’ zouden asielaanvragen extra snel moeten worden bekeken, zodat asielzoekers die niet mogen blijven eventueel ook snel kunnen worden uitgezet. In ruil voor die centra, een idee dat ironisch genoeg al uit 2015 stemt, zou Seehofer bereid zijn dreigementen over het terugsturen van asielzoekers aan de grens in te trekken. Ook zou hij aan willen blijven als minister van Binnenlandse Zaken. Of hij ook voorzitter blijft van de Beierse CSU, zei hij maandagavond niet.

De verzoening begon maandagmiddag tijdens een gesprek met Wolfgang Schäuble, die behalve een goede schatbewaarder en parlementsvoorzitter ook een uitstekend psychiater blijkt. Daarna spraken ze verder in Merkels kanselarij, elk vergezeld door zes secondanten - als betrof het een klassiek duel.

Oorlogstaal

Vlak vantevoren had Seehofer tegen de Süddeutsche Zeitung nog oorlogstaal gesproken: "Ik laat me niet ontslaan door een kanselier die alleen vanwege mij kanselier is", zei hij. Daarmee doelde hij op de 7 procent van de stemmen die de CSU heeft bijgedragen aan Merkels verkiezingsoverwinning in september 2017.

Die opmerking werpt niet alleen een interessante blik op Seehofers zielenroerselen, het bevestigt vooral het breed gedragen vermoeden dat de strijd tussen Seehofer en Merkel niet alleen over asielbeleid gaat. Het is, misschien wel in de eerste plaats, een machtsstrijd tussen twee politici die elkaar al dwarszitten sinds ze twintig jaar geleden samen in het laatste kabinet van Helmut Kohl zaten.

Dat Seehofer nu toch onderhandelt, terwijl hij zondagavond nog zijn terugtrekking aankondigde en die terugtrekking daarna terugtrok, komt door de druk uit zijn partij.

Partijgenoten als de Beierse minister Gerd Müller, maar ook hardliners als fractievoorzitter Alexander Dobrindt en Markus Söder, minister-president van Beieren, spraken zich maandag duidelijk voor een behoud van de coalitie uit. De laatste twee moedigden Seehofer eerder nog aan aan de strijd met Merkel te laten escaleren.

Waarschijnlijk hebben ze toch weer de aloude CSU-optelsom gemaakt die uitkomt dat de landelijke en zelfs Europese invloed van de regionale CSU bestaat bij de gratie van samenwerking met de CDU.

Bovendien heeft de volgende generatie CSU-politici Seehofer nodig – althans, nog even. Het is geen geheim dat Alexander Dobrindt het partijvoorzitterschap nastreeft en dat Seehofer door hem en andere jongere politici niet langer als autoriteit wordt beschouwd. Ze gebruiken hem als een ‘nuttige idioot’. Iemand die in Berlijn de macht waarborgt, maar tegelijkertijd dient als zondebok als het regeringsbeleid hen niet conservatief genoeg is.

Machtspolitiek huzarenstuk

Het lijkt erop dat Angela Merkel met deze deal het zoveelste machtspolitieke huzarenstuk haar loopbaan geleverd en is ze daarbij stijlvast gebleven: ze heeft zich niet laten provoceren en ze heeft haar wil doorgezet – het idee van centrale opvangcentra stelde ze vorige week al aan Seehofer voor, alleen het feit dat ze aan de grens zullen worden gebouwd is nieuw.

En toch zal ze erdoor zijn verzwakt, in Duitsland en Europa. De CDU is een partij die machtsbehoud tot bestaansrecht heeft verheven, waar een oud leider pas valt als er een opvolger klaarstaat – zoals Merkel ooit Kohl liet vallen. Nog is er geen opvolger, maar in de gelederen begint het te ritselen. Julia Klöckner, de ambitieuze minister van Landbouw, sprak maandag verrassend haar begrip uit voor de CSU. Minister van Gezondheid Jens Spahn spreekt Merkel al maanden openlijk tegen. Het einde kan bij politici van Merkels statuur lang duren, maar haar ster daalt onmiskenbaar.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234