Zaterdag 31/10/2020

Opinie

Duitse nationalisten willen weer vriendjes zijn met Rusland

Andre Poggenburg (L), lijsttrekker van de Alternative fuer Deutschland (AfD) in de parlementaire verkiezingen in Saxony-Anhalt en Bjoern Hoecke (R) AfD-voorzitter.Beeld Getty Images

Dirk Rochtus doceert Duitse geschiedenis aan de KU Leuven en publiceerde 'Dominant Duitsland'.

Geen enkele partij aan de rechterflank van de Duitse christendemocraten (CDU en CSU) was tot nu toe een langdurig succes beschoren. De neonazistische NPD bijvoorbeeld vegeteert als muurbloempje. Maar nu is er de populistische Alternative für Deutschland (AfD) die zich als enige kracht rechts van de christendemocratie weet te verankeren. Dat tonen de verkiezingen van gisteren aan. AfD breidt haar invloed steeds verder uit.

Dat zou op lange termijn ook zijn weerslag kunnen hebben op de buitenlandpolitiek van de Bondsrepubliek Duitsland, meer bepaald tegenover Moskou. AfD steekt haar begrip voor Rusland niet onder stoelen of banken. Haar vice-voorzitter Alexander Gauland noemt Rusland een "legitieme partner in het concert van de mogendheden" en een bondgenoot in "de strijd tegen het islamitisch terrorisme". Zeker met dat laatste raakt AfD een gevoelige snaar bij een groot gedeelte van de Duitse bevolking.

Een korte historische terugblik leert ons dat Duitsland en Rusland er bijzondere relaties op nahielden. Met het Verdrag van Rapallo van 16 april 1922 bijvoorbeeld, vonden Duitsland als verliezer van de Eerste Wereldoorlog en Rusland als jonge Sovjet-staat elkaar, juist omdat beide toen voor het Westen nog paria's waren.

In diezelfde periode waren er ook Duitse intellectuelen die dweepten met Rusland als alternatief voor het 'decadente' Westen. Arthur Moeller van den Bruck, boegbeeld van de Konservative Revolution en auteur van het boek Das dritte Reich (1923), brak een lans voor de samenwerking van het Duitse en het Russische volk als "jonge volkeren", die omwille van hun dynamiek de toekomst zou toebehoren. 'Linke Leute von rechts', zo werden de Duitse nationalisten genoemd die toen droomden van een bondgenootschap met de Sovjet-Unie in de strijd tegen het kapitalistische Westen.

Na de Tweede Wereldoorlog integreerde de Bondsrepubliek Duitsland zich in het Westen vanuit het geloof in de waarden van de democratie. Bondskanselier Konrad Adenauer (CDU) loodste de jonge West-Duitse staat binnen in Europa (via de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) en in de trans-Atlantische gemeenschap via de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO). Maar zelfs tijdens de Koude Oorlog bleef de Bondsrepubliek zich bewust van de noodzaak van goede betrekkingen met Moskou.

Beeld kos

Zo komt het dat er in het huidige Duitsland heel wat 'Russlandversteher' te vinden zijn in de politiek, de media en de academische wereld, zowel aan de linker- als aan de rechterzijde. Iemand die van heel links naar heel rechts ging, is de publicist Jürgen Elsässer, die zijn sympathie betuigde voor de pro-Russische vleugel van AfD. Hij interviewde in 2013 voor het extreemrechtse magazine Compact de Russische filosoof Alexander Dugin, de theoreticus van de 'Euraziatische beweging'. Volgens Dugin zou Rusland Europa moeten beschermen tegen het 'verderfelijke' liberalisme en tegen de 'imperialistische' Verenigde Staten, en daarvoor de Westerse landen via hun parlementen moeten infiltreren.

Dat doet Moskou nu al, bijvoorbeeld door het Franse Front National financiële steun te geven. Zoiets weigert AfD, maar ze gaat geestelijk wel mee met Rusland. De nationaal-conservatief denkende Gauland praat de annexatie van de Krim door Rusland goed en strijkt zo de Europese Unie tegen de haren in. Het electorale succes van AfD zal het koor van 'Russlandversteher' binnen, maar ook buiten Duitsland versterken en zo ook het geloof in een 'Europa van de naties'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234