Donderdag 22/10/2020

Klimaat

Duitse kolencentrales blazen tegen 2038 laatste rookpluim uit

Beeld Belga

De opwekking van energie in Duitsland uit kolen moet in 2038 helemaal zijn gestopt. Dat adviseert een door de overheid ingestelde commissie aan de regering. De commissie brengt het advies volgende week officieel uit, maar het is vandaag al bekend geworden. Volgt de regering het advies op, dan ligt Duitsland op koers om zijn klimaatdoelen voor 2030 te halen.

Het plan, uitgewerkt op 336 bladzijden, is ambitieuzer dan werd verwacht. De komende vier jaar, voor het einde van 2022, moeten centrales met een capaciteit van bij elkaar opgeteld 12,5 gigawatt van het net verdwijnen – dat alles parallel aan de sluiting van de laatste Duitse kernreactoren.

Eerst gaan de verouderde steen- en bruinkoolcentrales in de deelstaat Noordrijn Westfalen dicht. Daarna moeten voor 2030 een aantal centrales rond Leipzig sluiten, met een totale capaciteit van 6 megawatt. De hekkensluiters zullen de centrales in het uiterste oosten van de deelstaten Brandenburg en Saksen zijn.

Overwinning

Belangrijke milieuorganisaties zoals Greenpeace en de Bund für Umwelt und Naturschutz eisten aanvankelijk dat de Duitse kolencentrales al in 2030 hun laatste rookpluim zouden uitblazen. Dit rapport wordt, vooral vanwege de kickstart, gezien als overwinning voor het milieukamp. Een overwinning met een symbolische component, want het door bruinkoolwinning belaagde en door milieuactivisten bezette Hambachter Forst hoeft waarschijnlijk niet te worden gekapt.

De Kolencommissie, bestaande uit 28 vertegenwoordigers uit de industrie, de politiek, het bedrijfsleven en de milieuorganisaties, had de ondankbare taak de deels diametraal tegenovergestelde belangen van de deelnemers te verenigen. Voorzitter Roland Pofalla, CDU-politicus en vertrouweling van Angela Merkel, sprak zaterdagmorgen dan ook van een ‘historische dag.’

Duitsland heeft zich in 2015 voorgenomen de uitstoot van CO2 in 2030 met 62 procent te reduceren ten opzichte van 1990. De sluiting van kolencentrales is het belangrijkste middel om dat doel te bereiken. Nu wordt nog ongeveer een derde van de Duitse stroom opgewekt uit kolen. Hoewel er sinds vorig jaar geen steenkool meer gedolven wordt in ons buurland, alleen nog bruinkool.

Regionale werkgelegenheid

De vier zogenaamde ‘kolendeelstaten’ - Noordrijn-Westalen, Brandenburg, Saksen-Anhalt en Saksen - wilden de centrales nog tot ten minste 2040 openhouden, vooral met het oog op de regionale werkgelegenheid. In de centrales en de bruinkoolafgravingen werken 20.000 mensen. Nog eens 40.000 banen zijn indirect van kolen afhankelijk.

De getroffen deelstaten moeten daarom worden gecompenseerd met 40 miljard overheidsgeld, adviseert de commissie, verspreid over 20 jaar. Met dat geld zouden de deelstaten kunnen investeren in anderssoortige werkgelegenheid en economische infrastructuur.

De door de commissie voorgestelde som is fiks hoger dan aan het begin van de onderhandelingen werd vermoed. Dat kan te maken hebben met de politieke component van de kolenkwestie. Het zwaartepunt van de Duitse bruinkoolindustrie ligt in de deelstaten Brandenburg en Saksen, waar komend najaar verkiezingen zijn. De rechts-nationalistische AfD, die zich profileert als beschermheer van de kolenindustrie en niet gelooft in de opwarming van het klimaat, maakt in beide deelstaten een reële kans om de grootste partij te worden.

Ook de energiebedrijven moeten financieel gecompenseerd worden, vindt de commissie. Concrete bedragen daarvoor noemt het rapport niet.

“Fatsoenlijk resultaat”

Maar de eerste reacties uit de industrie zijn voorzichtig positief. De voorzitter van mijnbouwvakbonden, IG BCE, Michael Vassiliadis, spreekt in Der Spiegel van een “fatsoenlijk resultaat.” Van energieleveranciers komen vergelijkbare geluiden.

Kritiek komt uit de Lausitz, het gebied op de grens van Brandenburg en Saksen waar bruinkool de grootste werkgever is. De beheerder van de kolencentrales aldaar, de LEAG, is van mening dat de ‘toekomstplanning’ van het bedrijf en daarmee van de regio door dit rapport in gevaar komt.

Verder wijst het Duitse bedrijfsleven al maanden op de hogere energiekosten die het sluiten van kolencentrales met zich meebrengt. Concrete en betrouwbare bedragen worden nergens genoemd, maar dat stroom in Duitsland  de komende jaren duurder wordt staat vast. Dat is nadelig voor particuliere consumenten, en kan een negatieve uitwerking hebben op het vestigingsklimaat voor bedrijven. Duitsers betalen sowieso meer voor hun stroom dan de meeste inwoners van de EU.

Ook zal de overheid meer geld moeten uitgeven aan de ontwikkeling en de opslag van duurzame energie. Nu ligt het aandeel zonne- en windenergie in Duitsland rond 25 procent. Maar om de gesloten centrales te compenseren moet dat aandeel de komende decennia flink omhoog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234