Dinsdag 17/05/2022

Duitse justitie bereidt nieuw naziproces voor

Het huidige proces tegen nazikampbewaker John Demjanjuk wordt niet het laatste: nu is ook de 88-jarige Samuel Kunz beschuldigd van ‘medeplichtigheid aan de moord op 430.000 Joden’ in het Poolse kamp Belzec.

Topnazi-jager Efraim Zuroff vindt proces Kunz heel belangrijk

Kunz werd vorig jaar als getuige opgeroepen in het proces-Demjanjuk. Hij gaf toe kampbewaker te zijn geweest en te weten dat Joden er werden vermoord en verbrand. Nazi-jager Efraim Zuroff noemt de inbeschuldigingstelling in een exclusief interview met De Morgen ‘zeer goed nieuws’.

Het heeft iets merkwaardigs: een 88-jarige man die zijn hele naoorlogse leven als functionaris van het West-Duitse ministerie van Regionale Stadsplanning werkte en die rustig in de buurt van Bonn woonde, zal zich binnenkort in het beklaagdenbankje mogen verantwoorden voor medeplichtigheid aan de dood van 430.000 Joden in het Poolse kamp Belzec. Deze Samuel Kunz werd overigens al eerder (in 1969, 1975 en 1980) ondervraagd over zijn naziactiviteiten maar toen bleef dat zonder gevolgen. De man was tussen januari 1942 en juli van het jaar daarop kampbewaker van Belzec. Vorig jaar kwam zijn naam opnieuw bovendrijven, toen uit archiefonderzoek bleek dat hij op dezelfde plaats was opgeleid als de momenteel in München terechtstaande John Demjanjuk, die medeplichtig wordt geacht aan de dood van 27.900 Joden in het Poolse kamp Sobibor.

Opgeroepen als getuige gaf Kunz toe als kampbewaker te hebben gewerkt, en ook te hebben geweten wat er gebeurde. “Het was voor ons duidelijk dat daar Joden werden uitgeroeid en later verbrand”, zei hij toen.

Gisteren liet de Duitse procureur Christopher Goeke weten dat zijn proces eraan komt. Maar waarom heeft het zo lang geduurd? “Dat zou u eigenlijk aan Berlijn moeten vragen”, zegt topnazi-jager Efraim Zuroff, hoofdonderzoeker van het Simon Wiesenthal Center in Jeruzalem en auteur van Operation Last Chance in een telefonisch interview met De Morgen. “Kijk, tot twee jaar geleden was het zo dat in Duitsland, een uitzondering daargelaten, niemand werd vervolgd onder de rang van commandant. In ons jaarrapport over de Duitse inspanningen om nazicriminelen te berechten gaven we Berlijn in 2007 een absolute onvoldoende. Zou het daardoor komen? In elk geval werden ze vanaf 2008 veel ijveriger. Ik wil graag geloven dat mijn dertig jaar aanhoudende inspanningen om nazi’s voor de rechter te krijgen, hebben geloond.

“Tegelijk beseffen de Duitse autoriteiten ongetwijfeld dat het begint te dringen: er zijn niet veel nazi’s meer in leven en wie dat wel is, is geen commandant maar bijvoorbeeld kampbewaker zoals Demjanjuk of Kunz.”

Eigenlijk is het hun straf voor een lang leven? “Zo zie ik het niet. Je mag niet vergeten dat het verstrijken van de tijd de schuld van de moordenaar niet vermindert. Bovendien mag hoge leeftijd een moordenaar niet voor vervolging behoeden. Daarnaast is er ook de morele verplichting aan de slachtoffers om hun beulen te vinden en te bestraffen. En tot slot is het ook naar de toekomst toe een belangrijk signaal te weten dat misdaden die zestig jaar geleden werden gepleegd, nog steeds in vervolging kunnen resulteren. Weet je, in al die jaren heb ik nooit een nazi gezien die spijt had.”

Terwijl de Cambodjaanse gevangenisdirecteur Duch, die een paar dagen geleden schuldig werd bevonden aan misdaden tegen de mensheid, wel om vergiffenis vroeg. Van waar het verschil? “Duch heeft zich later tot het evangelische christendom bekeerd, hij zocht dus duidelijk zielenheil. En bovendien komt hij uit een boeddhistische context, dat speelt ook, denk ik. Boeddhisten mogen niet doden. Ik zag nog nooit een nazi die boeddhist was. Sterker nog, menigeen was decennia na dato nog trots op wat hij had gedaan.”

Gezien zijn hoge leeftijd is de kans groot dat Kunz niet lang in de cel zal zitten. “Zelfs al is dat maar twee maanden, dan nog is het een overwinning, een belangrijk signaal.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234