Woensdag 17/07/2019

Paradise Papers

Duitse econoom na Paradise Papers: "Wat de wereld nodig heeft, is een taxshift"

Van Laakdal naar Bermuda, het is een kleine stap voor Nike. Beeld World Architecture Festival

Ook Belgische bedrijven hebben constructies opgezet in Bermuda. Dat blijkt uit het onderzoek van het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten (ICIJ). De Deense econoom Thomas Tørsløv pleit voor een vennootschapsbelasting in functie van de reële activiteiten.

Na de Swiss Leaks, Lux Leaks en Panama Papers vonden deze week de Paradise Papers hun weg naar de media. De constructies die daarin opduiken zijn volgens minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) 'allesbehalve nieuw'. Volgens hem worden de constructies ook al aangepakt. Iets wat in het verleden niet altijd het geval was, voegt Van Overtveldt er fijntjes aan toe.

In België duiken inmiddels sportmerk Nike, het farmabedrijf Janssen Pharmaceutica en verzekeraar Ageas op. De bedrijven zouden een postbus op Bermuda gebruikgemaakt hebben. Ze laten er miljarden naartoe stromen om te genieten van het belastingtarief van 0 procent.

De Deense econoom Thomas Tørsløv (Universiteit Kopenhagen) is helemaal niet verrast door de nieuwe stroom aan namen en vennootschappen die opduiken in deze Paradise Papers. "Ze onderstrepen de fundamentele tekortkomingen in de manier waarop we de bedrijfswinsten vandaag belasten." Hij deed samen met de bekende econoom Gabriel Zucman, van de Universiteit van Berkeley, en de Deen Ludvig Wier onderzoek naar belastingontwijking door multinationals.

"Ons onderzoek toont aan dat de gevallen in de Paradise Papers niet ongewoon zijn: meer dan 40 procent van alle multinationale winsten wordt verplaatst naar belastingparadijzen, wat overeenkomt met meer dan 600 miljard euro in 2015."

Niet echt verrassend in het onderzoek is de vaststelling dat hoe hoger het tarief van de vennootschapsbelasting is, hoe vaker bedrijven daaraan proberen te ontsnappen. Maar, zegt Tørsløv, "er is geen reden om aan te nemen dat het verlagen van de belastingtarieven het probleem ooit volledig zal kunnen stoppen. Tenzij het belastingtarief zeer dicht bij 0 procent ligt. Omdat belastingparadijzen vaak helemaal geen belasting heffen op winst, zullen sommige bedrijven hun winsten toch naar dergelijke plekken verplaatsen, zolang er elders belasting op wordt geheven."

Race to the bottom

De race to the bottom die we vandaag in Europa zien, waarbij de lidstaten elkaar pogen de loef af te steken met het laagste tarief, in de hoop multinationals te lokken, of te houden, is dus een maat voor niets? "Dat is inderdaad niet het antwoord, omdat we concurreren met een percentage van 0 procent."

Toch ziet Tørsløv het niet zo somber in, en zijn er wel degelijk oplossingen mogelijk. Net als zijn collega Zucman pleit hij voor een wereldomvattende oplossing waar, naast een automatische uitwisseling van informatie, ook een mondiale belasting deel van uitmaakt.

"Om multinationale winsten te kunnen belasten, zullen we waarschijnlijk het systeem fundamenteel moeten heroverwegen. Zolang er regels zijn waarbij bedrijven hun belastinggrondslag mogen verdelen op basis van immateriële activa zoals intellectuele eigendom, zullen ze een manier vinden om dat te doen. Dat is net de reden waarom we zien dat grote multinationale ondernemingen bijna al hun winst boeken op kleine Caribische eilanden." 

Er zijn verschillende opties om dit te voorkomen zegt Tørsløv, die verwijst naar de Verenigde Staten. "Daar hanteert men een zogenaamde "formuleregeling" tussen de verschillende staten. Het zijn de staten die bepalen waar de winsten werden gemaakt volgens de activiteit van het bedrijf in elke staat. Dit zou een veel betere optie kunnen zijn dan de bedrijven zelf te laten beslissen waar de belastingen moeten worden betaald."

Tørsløv heeft dan ook een goed oog in wat momenteel op tafel ligt bij de Europese Commissie. De zogeheten 'Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB). Bij die CCCTB zou de bedrijfswinst door middel van een verdeelsleutel (sharing mechanism) over de betrokken lidstaten verdeeld worden. "Dat lijkt enigszins op het Amerikaanse systeem, waarvan we weten dat het relatief goed werkt."

De Belgen in Bermuda

Ageas, de grootste verzekeraar van ons land, had vennootschappen op Bermuda. In een reactie op Radio 1 legde gedelegeerd bestuurder Bart De Smet dinsdagochtend uit dat Ageas in 2007 een dochterbedrijf in Hongkong kocht, dat al linken had met Bermuda en de Britse Maagdeneilanden. Volgens hem heeft Ageas nooit een euro belastingvoordeel via die weg genoten en besliste het bedrijf – na de turbulentie van de bankencrisis – om de constructie af te bouwen, wat gezien de regulering in Hongkong complex was.

Ook de geneesmiddelengroep Janssen Pharmaceutica, onderdeel van het Amerikaanse Johnson & Johnson, heeft een link met Bermuda. De groep zit niet via haar Belgische vennootschap op Bermuda, wel via haar bedrijf in Ierland. De constructie zou wel mee geleid worden vanuit België.

Het Amerikaanse sportmerk Nike heeft eveneens een constructie opgezet. In Laakdal heeft de groep een distributiecentrum, maar dat betaalt via Bermuda amper belastingen in ons land. De constructie bestond erin om alle intellectuele eigendomsrechten van Nike te plaatsen op Bermuda. Om vervolgens alle andere Nike-bedrijven rechten of royalty's te laten betalen aan die vennootschappen op Bermuda.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden