Zaterdag 27/11/2021

Duits leger mag ingrijpen bij binnenlandse crisis

Voor het eerst is het in de Duitse Bondsrepubliek mogelijk dat het leger in enkele gevallen bij binnenlandse bedreigingen mag ingrijpen. De inzet van militaire middelen wordt echter wel aan strenge grenzen gesteld.

Het Federaal Grondwettelijke Hof in Karlsruhe heeft hiermee een eerder besluit uit 2006 aangepast. Het Hof staat militaire inzet alleen toe bij bedreigingen 'van catastrofale afmetingen', zo staat in de argumentatie. Alleen als 'allerlaatste redmiddel' is het geoorloofd dat het leger met 'specifieke militaire middelen' politie te hulp komt. Ook is in spoedgevallen een goedkeuring van de gehele Bondsregering noodzakelijk.

De uitspraak wordt door sommige media een 'taboebreuk' genoemd. Al jarenlang loopt in Duitsland het debat over de vraag of het land zich afdoende kan verdedigen bij terroristische aanvallen. In het naoorlogse Duitsland bestaat grote weerstand tegen de inzet van het leger. Nog in 2006 besloot de eerste senaat van het Hof de inzet van militaire middelen uit te sluiten.

De grondwettelijke bepaling dat het leger niet binnenlands mag opereren is met deze uitspraak aangepast, maar allerminst opgeheven. Zo mogen vliegtuigen die door terroristen zijn gekaapt - zoals op 9/11 gebeurde -, nog steeds niet in de lucht neergeschoten worden. De vliegtuigen mogen nu door de luchtmacht met waarschuwingsschoten tot landen worden gedwongen. Ook mag het leger niet ingrijpen bij gevaren die 'uit of van een demonstrerende mensenmassa uitgaan'.

Het is sinds de oprichting van het Hof in 1951 slechts vier keer eerder voorgekomen dat de stemmen van het voltallige Hof noodzakelijk waren, bij elkaar zestien rechters. Het Hof in Karlsruhe is het enige orgaan in Duitsland dat de grondwet kan aanpassen.

De politieke reacties op de uitspraak zijn gemengd. De christendemocraten, de partijgenoten van bondskanselier Angela Merkel (CDU), zijn tevreden. De Duitse conservatieven proberen al jaren de wet te versoepelen voor binnenlandse inzet van de Bundeswehr.

Bij de sociaaldemocraten roept het vooral vragen op. De 'uitzonderingen van catastrofale afmetingen' worden te weinig concreet gemaakt, zegt SPD-woordvoerder Michael Hartmann.

De liberale regeringspartij FDP maant tot voorzichtigheid over de inzet van het leger. Alleen de partij Die Linke wees het oordeel geheel af.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234