Maandag 19/04/2021

Dubbele vermijdbare dood in Overleie

undefined

Het was schrikken voor de arbeiders die die maandag het bouwterrein betraden. Op het smalle binnenplein van het Ieperse justitiepaleis lag het roerloze lichaam van een man. Hulp kon niet meer baten. Voor de politie was de zaak klaar als een klontje. De ongelukkige had zich tijdens het laatste weekend van november toegang verschaft tot het oude justitiepaleis, een monumentaal pand op de markt dat al maanden in de steigers staat. Hij moet de trappen op zijn gelopen om zich uit een raam te gooien, acht meter boven het plaveisel van het binnenplein. Was de doodsmak fataal of is hij later aan zijn verwondingen bezweken? Niemand was erbij, niemand weet het.

Volgens de statistieken was Hugo D. zowat de 2.300ste Belg die zich vorig jaar van het leven beroofde. Met zeven zelfdodingen per dag staat ons land aan de Europese top. Af en toe is een wanhoopsdaad groot nieuws. De voorbije weken was er veel heisa over enkele Vlaamse studenten die om onbegrijpelijke redenen uit het leven stapten. De meeste zelfdodingen blijven echter onder de radar van de media, wat geenszins betekent dat hun impact voor de nabestaanden kleiner is. De dood van de 62-jarige gewezen leraar Hugo D. werd wel opgepikt, zij het uitsluitend door lokale media. Niet alleen de bijzondere locatie trok hun aandacht. De zelfmoord van Hugo D. was de ontknoping van een smeuïg feuilleton dat drie maanden eerder in Kortrijk begon.

Het was zaterdagavond, 27 augustus. De alleenstaande Hugo D. zat in zijn woonkamer televisie te kijken toen de 34-jarige Diego D. de voordeur van zijn woning aan het Sint-Amandsplein instampte en met veel geraas de trap op liep. Wat heeft er zich toen precies afgespeeld? We moeten ons helaas op één bron baseren. Volgens Hugo D. vloog de indringer hem onmiddellijk aan, en sloeg hij hem de telefoon waarmee hij de politie probeerde te bellen uit de handen.

Het moet in elk geval een ongelijk gevecht zijn geweest. De veel jongere Diego D. torende een hoofd boven zijn opponent uit. Die had niet alleen een kunstheup, in de hoek van de kamer stond ook zijn koffer klaar voor een dringende ziekenhuisopname. Prostaatkanker, hij zou twee dagen later worden geopereerd. De worsteling eindigde op het bed. Hugo D. kon zich achteraf haarfijn herinneren dat hij een keukenmes greep, maar niet dat hij liefst twintig keer stak. Langer dan een paar minuten heeft het allemaal niet geduurd. Volgens getuigen was Hugo D. compleet van streek toen hij zijn huis uit liep en om een ambulance riep. Ook die dag kwam alle hulp te laat. Diego D., vader van vier kinderen, in heel Kortrijk bekend als Tattooman, was morsdood.

De laatste Stella

Zijn foto hangt prominent achter de toog van café Sint-Amands: een gul lachende dertiger die met gestrekte arm een schuimende Stella voor zich houdt. Ondanks die wat gekunstelde pose wordt meteen duidelijk waar Diego D. zijn bijnaam aan verdiende. "Zeven jaar had hij aan die aangezichtstatoeage gewerkt", zegt cafébaas Pedro Bouttens, zelf de trotse bezitter van een paar forse armtatoeages. "Hij was in heel Kortrijk bekend, zoals Diego liepen er geen twee rond."

Hij neemt een glas uit de spoelbak, begint het werktuigelijk op te blinken. "We missen hem", zegt hij, met een knikje naar het portret. "Diego zag er wel anders uit, maar hij deed geen vlieg kwaad. Ik zag hem iedere dag. Nooit had je problemen met hem, hij praatte met iedereen en deed nooit moeilijk over de rekening. Je had zijn begrafenis moeten meemaken, de Sint-Elooiskerk was te klein. Diego is geboren en getogen in Overleie, hij was een monument van de buurt."

Ook bij de Kortrijkse politie was de chronisch werkloze Tattooman een vertrouwde verschijning. Drugsdealen, afpersing, geweldpleging..., op zijn strafblad stonden vooral lichte feiten die veelal onder invloed werden gepleegd. Deviante levensstijl? "Ach", haalt Pedro de schouders op. "Geen enkele mens is perfect."

Café Sint-Amands was de plek waar Diego zijn allerlaatste Stella dronk voor hij aan zijn fatale raid begon. De vraag is later eindeloos vaak gesteld. Wat bezielde Tattooman om na het verlaten van het café tien huizen verderop de voordeur in te stampen en de bewoner te belagen? Het gerechtelijke onderzoek, intussen afgesloten wegens het overlijden van zowel dader als slachtoffer, biedt geen uitsluitsel. Maar de cafébaas heeft geen politierapport nodig om zijn eigen thesis te verkondigen. "Iedereen in de buurt weet wat hem bezielde", zegt hij. "Hugo was een pedofiel. Diego wist dat al lang, en die avond was hij het zat. Hij is naar Hugo getrokken om hem eens flink zijn gedacht te zeggen." Pedro plaatst het intussen perfect opgeblonken pilsglas op het rek. "Het is zonde", zegt hij. "Voor Diego, bedoel ik. Weet je wat mensen zegden toen ze het van 'den anderen' in Ieper hoorden? Net goed, opgeruimd staat netjes."

Pedofiel. Het woord kwam hard aan bij de familie van Hugo D. De echo weerklonk tot in Brugge, waar zijn zus de nasleep van de dodelijke steekpartij met afgrijzen volgde. "Pedofiel." Rita D. spuwt het woord uit. "Het heeft in alle kranten gestaan", zegt de enige dochter uit een gezin van vijf. "Het Nieuwsblad, Het Laatste Nieuws, de Krant van West-Vlaanderen, Het Kortrijks Handelsblad, overal dook dezelfde roddel op. Het ergste was de nieuwsloop op WTV. Altijd weer dezelfde beelden: de foto van het slachtoffer, het huis van mijn broer, en de commentaarstem met de insinuaties over pedofilie. Terwijl helemaal niks bewezen is. Ja, mijn broer was een eenzaat, zeg maar gerust een zonderling. Ik had zelf nauwelijks contact met hem, hij wilde met niemand uitstaans hebben. Ik had wel al gehoord dat hij in de buurt niet graag gezien was, maar dat had niets met pedofilie te maken.

Naaktdansen met kunstheup

"Mijn broer was een lastpak, die voortdurend de politie belde om wantoestanden aan te klagen. Er was ook veel om zich aan te ergeren, want Overleie is een marginale buurt. Nachtlawaai, wildplassen, de carrousel van Franse junks die zich in de beluiken om de hoek kwamen bevoorraden. Hugo zag het en belde de politie. Daarmee maak je jezelf niet geliefd, zeker niet als inwijkeling.

"Mijn broer kocht zijn huis twintig jaar geleden, maar voor de buurt bleef hij altijd de indringer uit Ieper. Maar ik weet waar de geruchten vandaan komen. Hugo had één grote passie in zijn leven: rommelmarkten en antiekbeurzen afschuimen. Constant sleurde hij spullen aan met zijn camionette, zijn hele huis stak vol. Hij was dan wel asociaal, maar hij vond er plezier in dingen weg te schenken. In Overleie wonen veel kansarme gezinnen, ook migranten en asielzoekers. De kinderen wisten het maar al te goed: bij Hugo konden ze altijd aankloppen voor een oude fiets of een stuk afgedankt speelgoed. Hij had ze beter weggestuurd, want die gulheid heeft zich tegen hem gekeerd."

De woning is nog altijd verzegeld. Het is een onopvallende bel-etage met een ruim achterhuis, geprangd tussen een café en de inrit van een parking. Vanuit welke hoek je het ook bekijkt, het blijft even spectaculair. Achter de vuile ramen stapelt de rommel zich manshoog op, het hele huis dreigt letterlijk uit zijn voegen te barsten.

Rik Ottevaere, buurman en baas van De Groene Kikker, blijft zich erover verbazen. "Het is zo vol dat ze de reconstructie buiten moesten houden, omdat er geen plaats was voor de speurders. Ik heb met de mannen van de gerechtelijke politie gesproken. Je kunt niet zomaar van de ene kamer naar de andere lopen, je moet de gangen volgen die zich als een labyrint door de stapels rommel slingeren. Ik kan me er wel iets bij voorstellen. Toen ik het café acht maanden geleden overnam, stelde ik vocht vast in onze scheidingsmuur. Hugo was het ermee eens: de oorzaak lag allicht bij een lek in het sanitair op de gelijkvloerse verdieping. De expert heeft er naar gezocht, maar door de rommel kon hij zelfs de badkamer niet terugvinden."

De ene cafébaas is de andere niet. De waard van Sint-Amands twijfelde geen seconde: Hugo was een pedofiel. Zelf had hij verdachte gedragingen opgemerkt in de speeltuin van het nabijgelegen Astridpark. Wat zat Hugo daar te schommelen met een kind op schoot? En waarom moest hij het kind ijlings met beide voeten op de grond zetten toen hij zich betrapt wist?

Maar die waarnemingen vielen in het niets bij het tafereel dat wijlen Tattooman met eigen ogen zou hebben aanschouwd. Hugo D. die naakt achter zijn raam op de eerste verdieping stond te dansen, in het zicht van de kinderen van Overleie. De opmerkzaamheid was geen toeval. Niemand was meer doordrongen van het besef dat er een gevaarlijke pervert op het plein woonde dan Diego D. Enkele weken voor zijn dood had hij zijn laars al eens onzacht tegen de voordeur van Hugo D. geplant. Hadden voorbijgangers hem die keer niet tegengehouden, hij was toen al binnengedrongen om de bewoner mores te leren. Wat moeten we er allemaal van geloven? Een kunstheup lijkt geen cadeau voor een naaktdanser. En waarom heeft niemand anders melding gemaakt van het schouwspel, bij de politie bijvoorbeeld? "Ge weet hoe de mensen zijn", counterde de cafébaas onze scepsis. "Niet iedereen is zo openhartig als Diego."

Zo stellig als zijn collega beschuldigingen uitte, zo terughoudend komt Rik Ottevaere uit de hoek. "Ik zal die avond nooit vergeten", vertelt de kastelein van De Groene Kikker. "Ik was naar het voetbal, Kortrijk speelde tegen Sint-Truiden. Bij de rust belde ik mijn vrouw in het café. KV staat 1-0 voor, zei ik, en hoe staat het ginder? Er moet hiernaast iets gebeurd zijn, antwoordde ze, het ziet zwart van de politie. De tweede helft heb ik niet meer gezien. Ik kwam net op het plein aan toen ze het lijk via het raam naar buiten haalden. Een schok? Ja, maar helemaal verrast was ik ook weer niet. Er broeide al langer iets tussen die twee, vergeet niet dat Diego al eens eerder tegen Hugo zijn voordeur had getrapt."

Het is middag, studenten van een nabijgelegen hogeschool vallen binnen. Ook De Groene Kikker heeft met Tattooman een trouwe klant verloren. De beschuldigingen aan het adres van Hugo D.? "Ik heb daar zelf nooit iets van gemerkt", zegt Rik, terwijl hij een croque monsieur prepareert. "Ja, den Hugo was ne raren. Hij is hier nooit binnengekomen, hij was geen caféganger. Soms kreeg je een goeiedag, soms ook niet. Op een keer heeft hij de rem van mijn fiets hersteld. Hij was daar handig in, ik dacht trouwens eerst dat het zijn beroep was. Nee, zei hij, ik ben leraar, maar ik sleutel graag aan fietsen. Ook daarom hingen de kinderen voortdurend aan zijn bel. Een lekke band? Hugo stond klaar om hem te plakken."

Zaligverklaring

Hoe kunnen verschillende mensen een identiek tafereel zo anders interpreteren? Een half uur geleden hoorden we vertellen over de duiventil. Kinderen liepen in en uit bij Hugo D., volwassenen zagen het knarsetandend gebeuren. Hij is weer bezig, mompelden ze binnensmonds, kinderen lokken met zijn speelgoed. Rik Ottevaere heeft van zo'n duiventil echter niets gemerkt. "Ik zat er met mijn neus bovenop", zegt hij. "Geloof me: mijn buurman liet nooit iemand binnen, kinderen noch volwassenen. Als er iets te repareren viel, dan gebeurde dat op de stoep. Soms gooide hij de kinderen een bal of een stuk speelgoed toe vanuit zijn raam op de eerste verdieping. Om er van af te zijn, denk ik, want op de duur liep het uit de hand met die kinderen. Je weet hoe dat gaat: je geeft ze een vinger en de volgende keer willen ze een hand. Dan brachten ze hun broertjes en zusjes mee, of hun ouders. Het gebeurde dat hij zich boos maakte en de hele bende met lege handen wegstuurde."

Aan Ronny D. zijn twijfels niet besteed. De vader van Tattooman laat geen kans onverlet om zijn gal te spuwen over de moordenaar van zijn oudste zoon. We vinden hem in 't Citeetje, een plek vlak bij het Sint-Amandsplein waar de geest van Charles Dickens nog rondwaart.

Het kader mag dan proletarisch aandoen, Ronny D. is daarom niet minder trots op zijn hoekpand. De gevel is amper een meter breed, maar achter de voordeur openbaart zich een verrassend grote ruimte. Aan de muur hangt de foto met kruisbeeld, een schrijn voor Diego, die op weg lijkt naar de zaligverklaring. "Hij stond altijd klaar om te helpen", zegt zijn vader. "Zo is hij ook gestorven. Hij wilde Overleie verlossen van die pedofiel. Diego was zelf vader van vier kinderen, vandaar zijn gevoeligheid. Vrouwen en kinderen, daar hield hij het meest van. Achter vrouwen mocht je aanzitten, zei hij altijd, maar van kinderen bleef je af. Ja, hij heeft stommiteiten begaan. Alcohol was zijn zwakke plek, als hij gedronken had, ging hij stoer doen en gebeurden er ongelukken."

Is het zo misschien gelopen? Diego kwam die zaterdag recht uit de Sint-Amands. Dat hij daar water had gedronken, gelooft zelfs zijn trouwste supporter niet. "Diego en water," proest Ronny het uit, "dat ging niet samen. Ik denk dat hij zich die avond heeft laten opjutten. Een glas te veel op, en dan erin gevlogen."

Rita D. haalde zwaar geschut boven. De media hebben haar broer gelyncht. De kritiekloze verspreiding van de pedofiliegeruchten heeft hem letterlijk over de rand geduwd. Zo ver wil Christian Vandenbogaerde niet gaan, maar ook hij stelt zich vragen bij de berichtgeving. "Ze zijn veel te voortvarend geweest", zegt de strafpleiter, die samen met confrater Inge D'haese de verdediging van Hugo D. waarnam. "Die eerste dagen heb ik het in alle interviews benadrukt. Wees voorzichtig met die pedofilie, want er bestaat niet het minste bewijs. Nog altijd niet trouwens. De speurders hebben dat spoor nochtans grondig onderzocht. Het verleden van mijn cliënt nagetrokken. Niks gevonden, ook niet in zijn lange carrière als leraar. De kinderen in de buurt ondervraagd. Of mijn cliënt zich soms vreemd gedroeg? En of hij iets in ruil verlangde als hij bijvoorbeeld een oude fiets weggaf? Negatief over de hele lijn. En toch bleef dat woord maar opduiken, telkens weer. Het ergste vond ik mijn interview op WTV. Ze zouden niet over pedofilie beginnen, waren we tijdens het voorgesprek overeengekomen. En wat was de eerste vraag die de reporter tijdens het interview stelde? Of ik een verband zag tussen de steekpartij en de pedofiliegeruchten die mijn cliënt achtervolgden? Natuurlijk werd nergens gezegd of geschreven dat Hugo D. een bewezen pedofiel was, maar het resultaat was even desastreus. Het stigma viel niet meer uit te wissen."

Maar meester Vandenbogaerde wil niet alleen de media een steen werpen. "Volgens mij is hij niet toevallig van een justitiepaleis gesprongen", zegt hij. "Dat was een statement, zijn manier om het onrecht aan de kaak te stellen dat hem door de justitie was aangedaan. Vooral die zes weken voorhechtenis hebben hem gekraakt. Ik ben al vaak in de gevangenis van Ieper geweest. Het zit er vol drugsdealers en zware jongens. De gemiddelde leeftijd schommelt tussen achttien en 35. Er hangt een opgefokt sfeertje, macho's onder elkaar.

"Daar zat hij dan tussen, een zestiger met een kwakkelende gezondheid en een reputatie die hem tot achter de tralies achtervolgde. Andere gedetineerden roken hun kans. Hugo, trokken ze hem aan de mouw, kun je voor mij een gsm binnensmokkelen? Hij ging er niet op in, maar het melden aan de directie, dat durfde hij ook niet. Angst voor represailles.

"En dus bleef hij de hele tijd in de cel, zelfs de wandeling vermeed hij uit angst voor zijn medegevangenen. Na anderhalve maand hebben we hem toch vrij gekregen. Op dat moment liet de justitie zich weer eens van haar kleinste kant zien. Mijn cliënt kon niet terug naar zijn huis in Kortrijk, de volkswoede was te groot. Maar waar moest hij dan wel naartoe? Zijn rekeningen waren geblokkeerd, hij had geen auto en geen kleren, behalve de pyjamabroek die hij de avond van zijn arrestatie droeg. Op papier bestaan er allerlei voorzieningen voor ex-gedetineerden, maar in de praktijk liet de justitie hem in de kou staan. Had zijn familie geen opvang geïmproviseerd, dan zat er niks anders op dan naar de gevangenis terug te keren."

In een roes

In afwachting van het proces verzeilde Hugo D. bij Leo Delaleeuw, een vriend van lang geleden in Dikkebus. Zijn advocaten hadden het hem op het hart gedrukt: zijn zaak stond er niet slecht voor. Wellicht kwam hij niet voor assisen maar draaide het uit op een correctionele zaak uit. Ze zouden wettige zelfverdediging of in het slechtste geval doodslag met uitlokking pleiten. Het bleef natuurlijk afwachten, maar volgens zijn raadslieden was de kans groot dat de rechter hun stelling zou volgen en de verantwoordelijkheid grotendeels bij het slachtoffer zou leggen.

Het deed allemaal niets af van zijn neerslachtigheid. "Hugo zat erg diep", zegt Leo Delaleeuw. "Ik zette hem in de tuin aan het werk, puur om hem wat afleiding te verschaffen. Maar Hugo wilde geen afleiding, hij wilde praten. Over de gevangenis, over het onderzoek, en natuurlijk over die fatale avond. Hij werd door gemengde gevoelens verteerd. Hij voelde zich het slachtoffer, maar kon ook niet leven met de gevolgen van zijn daad. Wel honderd keer heeft hij het gezegd: ik ben een crimineel, Leo, ik heb een mens vermoord. Nee, zei ik dan, je hebt alleen maar jezelf verdedigd. Die twintig messteken, daar kon hij zelf niet bij. Het gebeurde in een roes, bleef hij herhalen. Ik lag op dat bed, niet in staat om me te verweren. Waarom moest er een mes binnen handbereik liggen? Was het een balpen geweest, dan had ik daarmee gestoken. Hij raakte ook niet uitgepraat over de Kortrijkse onderzoeksrechter Allegaert. Hoe die tijdens ieder verhoor op dezelfde spijker bleef kloppen: wist je niet dat je belager ongewapend was? En waarom heb je hem dat niet gevraagd? Dat vond Hugo vreselijk onrechtvaardig. Alsof ik tijd had om uitleg te vragen, zei hij."

Na een week bedankte Hugo voor de gastvrijheid. Leo's aandringen haalde niets uit, hij verkaste naar een opvangtehuis van het centrum algemeen welzijnswerk, de voorlaatste statie op zijn levenspad. Timing is alles, ook in tragedies. Vrijdag, luttele uren voor zijn fatale sprong, kregen zijn raadslieden goed nieuws. Hun verzoek tot vrijgave van huis, auto en rekeningen was ingewilligd, de begunstigde heeft het helaas nooit geweten.

"Ik was niet verbaasd toen ik het telefoontje kreeg", zegt Leo. "Het was op bij Hugo. Er was niet alleen het proces, hij kon niet meer terug naar zijn huis en zijn vroegere leven. Wat had hij nog om naar uit te kijken? Hij was alles kwijt, zelfs zijn reputatie. Die beschuldiging van pedofilie, dat was als peper in een open wonde. Ik ben er zelf nooit over begonnen, maar hij had in de gevangenis de krantenberichten gelezen. Het woord pedofiel kreeg hij niet over de lippen, maar hij vertelde wel hoe het zat met die kinderen. Ik heb ze helemaal niet gelokt, zei hij, ze liepen zelf mijn deur plat.

"Hugo wist waar de geruchten vandaan kwamen. Het was drie jaar geleden begonnen, vertelde hij, met de dood van Ronny The King, een andere volksfiguur uit Overleie. Geloof het of niet, maar ook die heeft ooit Hugo's deur ingetrapt. Hugo heeft toen klacht ingediend, en Ronny moest hem 1.600 euro schadevergoeding betalen. Zo ver is het echter nooit gekomen, want kort daarop is Ronny gestorven aan een overdosis. Daar was volgens Hugo de hetze begonnen. De buurt hield hem verantwoordelijk voor de dood van Ronny the King."

Petanqueballen

We lopen terug naar De Groene Kikker. De studenten zijn verdwenen, maar we hebben het gezelschap van een heuse wereldkampioen gekregen. Lang geleden, toen de pintjes nog in Belgische frank werden afgerekend, verbaasde Robert Dupont de mensheid door 53 uur aan een stuk uien te pellen. "Voor het goede doel", zegt hij. "De ingemaakte anjoens werden verkocht, ik heb er 100.000 frank mee opgehaald."

Met belangstelling luistert de dynamische pensioentrekker naar onze queeste. Diego en Hugo, hij heeft ze allebei goed gekend. "Den Hugo was nog de kwaadste niet", zegt hij. "We hadden plannen om een petanqueclub te beginnen. Ik vroeg Hugo of hij toevallig geen stel ballen op overschot had. Even later stond hij daar met vijf sets professionele petanqueballen, voor 2 euro per stuk. Ik heb hem er nog een pot anjoens bovenop gedaan, daar was hij er erg blij mee. Van dat pedofilieverhaal geloof ik niks. Ik sta vaak als verkeersbrigadier bij de schoolpoort, ook in Overleie. Ik ken de kinderen, en ik ken hun ouders. Er zitten vele vreemdelingen tussen, Marokkanen en Tsjetsjenen, of hoe heet dat allemaal. Geloof me, als je ook maar een vinger naar die hun kinderen uitsteekt, staat dezelfde dag de hele gemeenschap voor je deur."

"Het is zonde", zegt hij. "Als Diego dan toch een eitje te pellen had met Hugo, waarom gaf hij hem dan geen pak rammel als hij hem op straat tegenkwam? Dan had hij een paar dagen in de bak gezeten, en de kous was af. Nu liggen ze allebei in de bak, voor eeuwig en altijd."

Informatie over zelfdoding: (02)649.95.55 of www.zelfmoordlijn.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234