Donderdag 29/10/2020

ReportageHongkong

Drukte bij migratiebureaus Hongkong: ‘Het is een zinkend schip, iedereen zoekt een reddingsboot’

De Hongkongse politie probeert te voorkomen dat demonstranten een blokkade opwerpen.Beeld AFP

Nu de Nationale Veiligheidswet van China de speciale status van Hongkong ongedaan dreigt te maken, verlaten veel inwoners de stad. ‘Dit is niet langer een langzame onttakeling van het ‘één land, twee systemen-principe’, dit is het einde ervan.’

Toen Chung voor het eerst overwoog om uit Hongkong te emigreren, na het mislukken van het parapluprotest in 2014, hielden zijn ouders hem tegen. Hij was nog zo jong, hij had geen geld, wat zou hij alleen in het buitenland doen? Chung bleef en vergat zijn plan. Tot twee weken geleden, toen China een Nationale Veiligheidswet voor Hongkong aankondigde. 

Ineens belden zijn ouders hem zelf op: “Je kunt beter vertrekken.” In een paar dagen tijd gooide Chung, een 29-jarige computeringenieur, zijn leven overhoop. Hij tekende een contract bij een migratieconsultancybureau, als alles goed gaat verhuist hij begin volgend jaar naar Canada. “In het diepst van mijn hart wil ik niet weg”, zegt Chung, die zijn werkgever nog niet heeft ingelicht en daarom niet zijn volledige naam geeft. “Maar de situatie in Hongkong escaleert snel. Ik wil weg voor het te laat is.”

Zo maken velen in Hongkong vertrekplannen naar aanleiding van de Nationale Veiligheidswet. Op 22 mei, toen de Chinese overheid het wetsvoorstel bekendmaakte, werd het woord ‘emigratie’ in Hongkong vier keer meer gegoogeld dan normaal, en kregen migratieconsultancybureaus tien keer meer aanvragen. Veel Hongkongers die al langer over emigratie nadachten, hakten de knoop door.

Non-stop

“Onze telefoon stopte niet met rinkelen”, zegt Nathaniel Wong (30), marketing manager van UK Majesty, een consultancybureau voor emigraties naar het Verenigd Koninkrijk. Normaal krijgt UK Majesty wekelijks vijftien tot twintig aanvragen, sinds de dag van de veiligheidswet zijn het er 37. “Mijn collega’s voeren het ene na het andere gesprek, non-stop tot negen uur ’s avonds”, zegt Wong. 

De Nationale Veiligheidswet maakt ‘daden van afscheiding, ondermijning, terrorisme en buitenlandse inmenging’ strafbaar, en is volgens de Chinese overheid slechts tegen enkelingen gericht. Maar na een jaar van hevige protesten vrezen veel Hongkongers dat de wet gebruikt zal worden om de reeds afkalvende Hongkongse autonomie helemaal de nek om te draaien. Als Hongkong politiek minder vrij wordt, ziet het er ook niet goed uit voor de economie. 

Hongkong kende eerder twee grote emigratiegolven: in de jaren tachtig, toen de overdracht van de Britse kolonie aan China op de agenda kwam, en in de jaren negentig, na het neergeslagen protest op het Tiananmenplein in Beijing. In recordjaar 1992 vertrokken 62.000 Hongkongers, vooral naar de VS, Canada en Australië. Dat werd minder na de overdracht in 1997. Na de eeuwwisseling zakte het aantal emigranten onder de 10.000 per jaar.

Nieuwe emigratiegolf

Sinds het begin van de protesten in 2019 komt een nieuwe emigratiegolf op gang. De migratiecijfers voor 2019 zijn nog niet bekend, maar het aantal aanvragen voor een verklaring van goed gedrag – nodig voor emigratie – steeg jaar op jaar met 41 procent. 

“Vorig jaar vroegen veel klanten informatie, maar tekenden ze nog geen contract”, zegt Wong van UK Majesty. “De Nationale Veiligheidswet is voor velen de reden om meteen een contract te komen tekenen, het kan hun nu niet snel genoeg gaan. Ze zijn bang dat als China Hongkong volledig in zijn greep krijgt, ze niet meer in staat zullen zijn om te vertrekken.”

Ook Chung begon tijdens de protesten weer aan een toekomst in het buitenland te denken. Tegelijkertijd wilde hij zijn stad niet in de steek laten. “Ik had nog hoop dat we iets konden veranderen”, zegt hij. “Er deden zoveel mensen mee aan de protesten, onze stem was in de hele wereld te horen. Maar sinds de aankondiging van de Nationale Veiligheidswet ben ik alle hoop kwijt. Dit is niet langer een langzame onttakeling van het ‘één land, twee systemen-principe’, dit is het einde ervan.”

Een politieagent bij een Hongkongs metrostation, vlak voor een debat begint over een wet die het beledigen van het Chinese volkslied verbiedt.Beeld AFP

Jongeren

In tegenstelling tot de eerste twee migratiegolven, toen vooral oudere,  kapitaalkrachtige Hongkongers vertrokken, wijken nu veel jongeren uit. Zowat eenderde van de nieuwe klanten van de migratieconsultancybureaus is jonger dan 30. Chung zegt dat bijna al zijn vrienden een uitweg zoeken. “Hongkong is een zinkend schip’, zegt hij. ‘Iedereen is op zoek naar een reddingsboot.”

Hoewel Angelsaksische landen populair blijven, wijken steeds meer Hongkongers uit naar Taiwan, Maleisië of Singapore. IT’ers, ingenieurs, artsen en verpleegkundigen kunnen daar terecht met werkvisa in plaats van investeerdersvisa, voorheen de meestgebruikte route.

Migratie-experts waarschuwen voor een braindrain als veel hoogopgeleide jongeren Hongkong de rug toekeren. “In mijn bedrijf overweegt meer dan 70 procent van de collega’s te emigreren”, zegt computeringenieur Chung. “Tijdens de lunch of de borrel gaat het nergens anders over. Maar als zoveel werknemers Hongkong verlaten, zou dat een enorme klap kunnen zijn voor de economie. Ik durf daar niet eens over na te denken.”

Chung heeft gemengde gevoelens bij zijn migratieplannen. “Ik voel me schuldig ten opzichte van die naamloze demonstranten, van wie er velen niet in staat zijn om Hongkong te verlaten”, zegt hij. “Het spijt me dat ik hen in de steek laat, maar ik kies voor mezelf. Misschien egoïstisch, maar ik wil hier weg voor Hongkong helemaal naar de verdommenis is.”

Weg naar Brits staatsburgerschap

Als China de nieuwe veiligheidswetgeving voor Hongkong doorzet, biedt Groot-Brittannië houders van overzeese Britse paspoorten in Hongkong een weg naar het Britse staatsburgerschap. Zo kunnen ze zich in het Verenigd Koninkrijk vestigen. Er zijn ongeveer 350.000 houders van zo’n paspoort in Hongkong. Nog eens 2,5 miljoen komen ervoor in aanmerking, zei de Britse premier Boris Johnson woensdag.

Het Verenigd Koninkrijk heeft een speciaal visumbeleid voor inwoners van de voormalige Britse kroonkolonie Hongkong die voor de machtsoverdracht aan China in 1997 zijn geboren. De houders van een overzees Brits paspoort mogen een half jaar visumvrij in het Verenigd Koninkrijk verblijven. 

Johnson wil daar twaalf maanden verblijf met uitzicht op een werkvergunning van maken in ‘een van de grootste veranderingen in het visumsysteem in de Britse geschiedenis’. De Britse regering vraagt hulp van bondgenoten Australië, de VS, Canada en Nieuw-Zeeland om een eventuele ‘exodus’ uit Hongkong op te vangen. 

Lees verder

Duizenden mensen hebben in Hongkong gedemonstreerd, ondanks een samenscholingsverbod wegens het coronavirus. Ze kwamen in verzet tegen de nieuwe veiligheidswet, die de Chinese regering de voormalige Britse kroonkolonie wil opleggen. 

Vrijdag zal president Trump naar verwachting zijn maatregelen tegen China bekendmaken als vervolg op de intrekking van Hongkongs autonome status. Die mogen dan bedoeld zijn om Beijing te straffen, ze zullen vooral de voormalige Britse kroonkolonie raken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234