Donderdag 23/09/2021

Druk weekend gehad? Dit moet u weten over het conflict in Oekraïne

Radicale demonstranten verbranden vlaggen tijdens een protest voor de Russische ambassade in Kiev op zaterdag. Beeld AFP
Radicale demonstranten verbranden vlaggen tijdens een protest voor de Russische ambassade in Kiev op zaterdag.Beeld AFP

De aandacht voor het conflict in Oekraïne is de laatste tijd wat verslapt, maar rustig is het er zeker niet. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken noemde Poetin zaterdag 'een paardenlul', de Russische president zelf vindt dat ambtenaren recht hebben op een gratis vakantie naar de Krim en er wordt nog altijd een hevige strijd geleverd tussen separatisten en Oekraïense veiligheidstroepen. Afgelopen weekend vielen er meer dan 100 doden bij gevechten om een plaatsje nabij het Oekraïense rebellenbolwerk Loegansk.

De gevechten tussen pro-Russische separatisten en Oekraïense veiligheidstroepen om Sjchastja, ten noorden van Loegansk, volgden op het bloedige incident van afgelopen vrijdag. Toen schoten separatisten boven Loegansk een militair transportvliegtuig uit de lucht. Alle 49 inzittenden, negen bemanningsleden en 40 militairen, kwamen daarbij om het leven.

Een woordvoerder van de zelfverklaarde Volksrepubliek Loegansk, Aleksej Toporov, liet weten dat het vliegtuig is neergehaald omdat de Oekraïense 'bezetters' weigerden gehoor te geven aan een ultimatum om de luchthaven van Loegansk te verlaten. De luchthaven is in handen van regeringstroepen, terwijl de rest van de stad grotendeels onder controle is van separatisten. Om de stad wordt al maanden gevochten.

Het vliegtuig is met zwaar machinegeschut uit de lucht geschoten. Dat roept de vraag op hoe de separatisten aan dit materieel komen. Volgens de Oekraïense regering is het zonneklaar: de rebellen worden militair gesteund door Rusland. Een leider van de eveneens zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk, Denis Poesjilin, zei afgelopen vrijdag dat rebellen over tanks beschikken. Toen hem werd gevraagd hoe ze daaraan komen, reageerde hij met de woorden 'wat een impertinente vraag'.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde vrijdag dat Rusland inderdaad tanks en raketlanceerinstallaties naar separatisten in Oekraïne heeft gestuurd. Het zou gaan om drie T64-tanks en enkele BM-21 Grad-lanceerinstallaties. Rusland heeft hier nog niet op gereageerd.

Het vliegtuig dat afgelopen vrijdag werd neergehaald door separatisten. Beeld AFP
Het vliegtuig dat afgelopen vrijdag werd neergehaald door separatisten.Beeld AFP

Grens afgesloten
Oekraïne wel. Het land heeft de grens met Rusland hermetisch afgesloten. Het Oekraïense leger en grenswachten bewaken nu de 250 kilometer lange zone. Op deze manier hopen ze te voorkomen dat militaire voertuigen vanuit Rusland de grens oversteken.

Ondertussen gaan de gevechten, ondanks de pogingen van VN-afgevaardigden om te bemiddelen, gewoon door. In de omgeving van Donetsk en in de havenstad Marioepol wordt een zware strijd geleverd. Ook in Slavjansk is het onrustig. De Oost-Oekraïense stad is in handen van de separatisten, maar wordt omsingeld door het Oekraïense leger. Recente bombardementen hebben de water- en elektriciteitsnetwerken beschadigd.

"In het grootste deel van de stad schuilen de inwoners in donkere appartementen en branden ze 's nachts kaarsen, alsof ze weer leven in de Middeleeuwen", schrijft de New York Times. Wegens het gebrek aan brandstof rijden er nauwelijks auto's over straat. In plaats daarvan beweegt iedereen zich lopend of op de fiets, "langs bungelende elektriciteitsdraden, gebroken glas en ander puin dat door bombardementen is veroorzaakt".

Volgens The New York Times zijn vrijwilligers ingezet om kinderen en moeders uit de stad te evacueren. De weg, die langs zowel pro-Russische als Oekraïense checkpoints leidt, is gevaarlijk. Het is 'no man's land'. Een bus met kinderen werd vorige week door militanten gegijzeld en naar Rusland gereden. Rusland beschuldigt juist het Oekraïense leger ervan om bussen met kinderen niet door te laten bij hun checkpoints.

Sinds maart zijn duizenden Oekraïners op de vlucht geslagen. Exacte cijfers zijn er niet. De VN had het eind mei over 10.000 vluchtelingen. Volgens de Russische Federale Migratiedienst zijn het er echter zo'n 140.000.

Kinderen worden in een bus uit Slavjansk geëvacueerd. Beeld AP
Kinderen worden in een bus uit Slavjansk geëvacueerd.Beeld AP
Een separatist controleert de papieren van een vrouw die Slavjansk wil verlaten. Beeld AP
Een separatist controleert de papieren van een vrouw die Slavjansk wil verlaten.Beeld AP

Paardenlul
Ook op diplomatiek niveau botert het nog niet tussen Rusland en Oekraïne. Afgelopen zaterdag, toen betogers zich voor de Russische ambassade in Kiev verzamelden om te protesteren tegen de Russische inmenging in Oost-Oekraïne, noemde de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Poetin een "stomkop". Of 'paardenlul', zoals correspondent Olaf Koens het scheldwoord vertaalt. Wat de exacte vertaling ook moge zijn, de Russen waren er niet blij mee. "Het Russische ministerie komt woorden te kort om de aanval op de ambassade en de belediging te veroordelen", schrijft Koens.

Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, stuurde prompt een protestnota naar Kiev. Hij eiste compensatie voor de ernstige schade en bovendien berechting van de daders. Ondanks de boosheid over de belediging gingen Rusland en Oekraïne gisteravond in gesprek over de gasleveranties van Rusland aan Kiev. Daar wordt al maanden over gesteggeld.

In het kort: Gazprom schrapte de korting die Oekraïne kreeg voordat een pro-westerse regering werd aangesteld. De gasrekening liep daardoor sterk op. Rusland dreigde vervolgens de gaskraan dicht te draaien als het land niet voor vanochtend 8 uur zijn openstaande rekening van bijna 4 miljard dollar (bijna 3 miljard euro) zou betalen. Inmiddels is de deadline verstreken en heeft Rusland aangekondigd dat het vanaf nu alleen nog gas levert als Oekraïne vooruitbetaalt.

De Oekraïense minister Desjtsjitsa in gesprek met rebellen tijdens het protest voor de Russische ambassade. Beeld BELGA
De Oekraïense minister Desjtsjitsa in gesprek met rebellen tijdens het protest voor de Russische ambassade.Beeld BELGA

Gratis naar de Krim
En dan is er nog de Krim, het Oekraïense schiereiland dat Rusland in maart van dit jaar annexeerde. Het laatste nieuws uit deze regio is dat Poetin het toerisme op het schiereiland wil stimuleren. Dat heeft namelijk een flinke klap gekregen door de onrust rondom de annexatie. Russische ambtenaren moeten voortaan op kosten van hun werkgever of vakbond op vakantie naar de Krim kunnen, vindt Poetin. Hij heeft zijn advies overgebracht aan de toerisme-autoriteit Rostoerism. De directeur van de instelling heeft inmiddels alle grote staatsbedrijven en instellingen op de hoogte gesteld.

Een wijnspecialist vertelt over de karakteristieke eigenschappen van de zogeheten Krimwijn (Champanski). Beeld EPA
Een wijnspecialist vertelt over de karakteristieke eigenschappen van de zogeheten Krimwijn (Champanski).Beeld EPA
De St. Michael Kerk in de bergen nabij de kustplaats Jalta. Beeld REUTERS
De St. Michael Kerk in de bergen nabij de kustplaats Jalta.Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234