Vrijdag 23/08/2019

Reportage

Druiven, alpenhoorns en enorme ledwalls: om de 22 jaar viert Zwitserland zijn wijnmakers met groots spektakel

Beeld EPA

Aan de oevers van het Léman-meer in Zwitserland vindt vier keer per eeuw een heel apart spektakel plaats. La Fête des Vignerons (het Wijnmakersfeest) wordt eenmaal per generatie gehouden, en schopte het onlangs tot Unesco-werelderfgoed. In goed drie weken tijd zullen 450.000 Zwitsers de ceremonie komen bekijken, die heden en verleden van het land verenigt. Wij trokken naar de openingsdag.

Langs het Léman-meer (‘Zeg nooit Meer van Genève, die stedelingen denken al dat alles van hen is’) is in Vevey een tijdelijk Sportpaleis opgetrokken, in openlucht. Op de marktplaats van de kleine stad waar de raderboten aanmeren en het Wijnmakersfeest al sinds 1797 wordt gehouden. Dit stadion zal elke dag plaats bieden aan 20.000 toeschouwers, meer dan 500 stewards en veiligheidspersoneel en aan ruim 5.500 (!) figuranten. Er werd voor 5 miljoen euro uitgegeven aan veiligheidsmaatregelen. Dat u nog nooit van La Fête des Vignerons gehoord heeft, valt niet te verbazen. Het is iets van en voor Zwitsers. Het is bovenal nationaal erfgoed. Dat weet je omdat er een speciaal Zwitsers horloge van wordt gemaakt, de nationale televisie er de komende drie weken zijn tenten opstelt én omdat er speciale souvenir-wijnglazen zijn.

Als u denkt dat dit één grote wijnproeverij is, dan heeft u het mis. Alles draait wel rond de godendrank die al eeuwenlang aan de oevers van het Léman-meer wordt geproduceerd. Wie de trein neemt van Genève tot Montreux ziet eindeloos veel wijngaarden op de glooiende heuvels.

Beeld EPA

Waarom de in totaal 450.000 toeschouwers ieder tussen de 180 en 360 euro betalen voor een drie uur durende show? Omdat die symbool staat voor de tradities van dit verdoken Alpenland. Omdat die het nationale gevoel van deze viertalige gemeenschap met haar directe democratie (haast alles gebeurt er per referendum) boven haalt. Eén zo’n symbool is de Zwitserse wacht, een militaire elitegroep. Met hun hellebaarden in de aanslag vormen de 200 wachten in militaire pas het Zwitsers kruis. Er is een revolutie gaande, ook enkele vrouwen dragen mee de wapens en kleuren van hun land. Daniele Finzi Pasca, de directeur van het evenement, heeft al twee Olympische Spelen op zijn conto staan en bekijkt alles goedkeurend vanuit zijn adelaarsnest bovenin de tribunes. 

Dit is een massaspektakel, waarbij dansers, koren en koeien elkaar in sneltempo afwisselen. Op de vloer is een gigantisch led-scherm van 800 vierkante meter gelegd, rondom hangen videowalls. Om het spektakel nog meer cachet te geven. Maar voor velen blijft hét hoogtepunt ‘Le Ranz des Vaches’, het binnenhalen van de koeien. “Dit is al meer dan 200 jaar hét kloppend hart van La Fête des Vignerons”, zegt Liliane Favre, die de vorige spektakels in 1977 en 1999 ook meemaakte. Dik 40 zwangere koeien komen opgewandeld met grote klokken rond de nek en een bloemenkrans op de kop. Elf voorzangers in traditionele kledij (kniebroek, wandelstok, platte pet) krijgen het hele stadion stil, terwijl overal alpenhoorns schallen en een alpenmassief de led-vloer vult. Hier kijkt het publiek al ruim twee decennia reikhalzend naar uit. Een collectief Milka-moment, kippenvel alom. Obelix wist al: rare jongens, die Helvetiërs.

Beeld REUTERS

Nog een opmerkelijk feit: op enkele hoofdacteurs na (onder wie een klein meisje dat als gids fungeert en een Tinkerbell die acrobatisch door de lucht vliegt) zijn álle figuranten hier vrijwilligers. Ze hebben hun kostuum zelf betaald. En krijgen dat aan het einde van de drieweekse pas op hun bankrekening vergoed als het feest voldoende winst heeft gemaakt. “Tire le bouchon, a la santé des vignerons”, zingen honderden koorleden met trots en vreugde. Kraak de fles, op de gezondheid van de wijnboer. Meteen denk je aan het carnaval van Binche, en zijn vermaarde Gilles die het ook tot Unesco-erfgoed schopten. Aan de Voil Jeanetten in Aalst. Maar dan strikter, strenger. Meer agrarisch ook. En slechts éénmaal per generatie. 

Tijdens het feest komt elke avond een andere regio aan bod, alle kantonale vlaggen zijn hier verenigd. De hele organisatie is in handen van de Confrérie des Vignerons. Daar is de jongste tien jaar veel veranderd: voor het eerst zijn er ook vrouwen toegelaten. “Meer en meer wijnboeren zien hun dochter de stiel overnemen, in plaats van de zoon”, zegt Liliane Favre. Aan het einde van de ceremonie zijn de ‘beste wijnboeren’ van de streek verkozen uit 90 kandidaten. Met Corrine Butte wordt voor het eerst een koningin gekroond, wat nooit eerder gebeurde. Zij mag de komende weken trots haar kroontje komen tonen aan het publiek.

Corrine Butte, de eerste vrouwelijke wijnboer die gekroond wordt op het Wijnmakersfeest. Beeld EPA

La Fête des Vignerons refereert aan het Cirque du Soleil, aan de openingsceremonie van de Spelen én aan een traditioneel feest. Tussen de acteurs tellen we twee zwarten en één Chinese. Zwitserland kleurt een klein beetje, niet veel. De vele (kostuum)kleuren komen hier vooral uit de acht coulissen, uit de vloeren die wegzakken en de tribunes die zich plots openen. Er komt een levensgroot Zwitsers kaartspel opgewandeld, er volgen honderden nieuwe figuranten die een masker opzetten als haas, vos of egel. De natuur verenigt zich rond de fictieve wijngaard. Noem het Alice In Wonderland op zijn Zwitsers. Terwijl honderden turners hun beste Nina Derwael bovenhalen, start er een gigantisch vuurspektakel. Het moet het verbranden van de oude wijnstokken voorstellen, op zijn Rammsteins. 

Twee minuten later zijn we op de markt van Saint-Martin, waar al 500 jaar elk tweede weekend van november een boerenmarkt wordt gehouden. Een big band begeleidt de twaalf geitjes die komen oplopen, samen met hun herder. Zij starten een lied dat de regisseur uit La Fête des Vignerons van 1927 is gaan halen. Nog maar eens een bewijs dat de traditie wordt omarmd én verenigd met het hedendaagse. Terwijl de videowalls oude beelden van Vevey braken, danst er een bionische vrouw mee.

Beeld EPA

Met een luide knal is de cirkel van de seizoenen rond. “La vie est eternelle”, zingen de duizenden figuranten unisono. “Komen jullie over goed 20 jaar nog eens terug?”, willen de hoofdrolspelers weten. Op de tribunes en rondom ons weerklinkt een enorm gejuich en gejoel. Dit traditioneel feest is nog niet met uitsterven bedreigd. Zolang er wijn gemaakt wordt en deze confederatie bestaat zal ook La Fête des Vignerons overleven. Zoals mijn grootvader het in 1955 al meemaakte, en ik het hier een avond lang met mijn Zwitserse vrienden mocht vieren. Wanneer de massa het stadion verlaat, leiden de trommelaars en fluitisten de weg. Morgen nog eens. Maar eerst gaan ze een goed glas wijn drinken. Met een stukje alpenkaas. Het blijft tenslotte Zwitserland.

Fête des Vignerons, nog tot 11 augustus in Vevey, Zwitserland, fetedesvignerons.ch

Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden