Zondag 26/06/2022

ReportageKenia

Droogte treft Keniaanse herders hard. ‘Ons vee is ons leven, wat moeten we nu doen?’

Een herdersjongen bij een dood kalf, dat de droogte en hitte niet overleefde, in de regio Marsabit. Beeld AFP
Een herdersjongen bij een dood kalf, dat de droogte en hitte niet overleefde, in de regio Marsabit.Beeld AFP

Extreme droogte zorgt voor grote problemen in de Hoorn van Afrika. In het noorden van Kenia verliezen herders het merendeel van hun vee: ‘De meeste mensen zijn al vertrokken.’

Saskia Houttuin

Als de westenwind waait, ruik je in Eyrib de gevolgen van de droogte. In een veldje naast het dorp liggen tientallen karkassen: giraffen, koeien en geiten, allemaal omgekomen van de dorst.

Tegen dit macabere decor trekt Yussuf Adan (33) rond met wat er nog van zijn kudde over is. “Ik ben twee derde van mijn vee verloren”, zegt hij, leunend op zijn herdersstaf. Hij heeft nog 250 geiten, 50 zijn ernstig verzwakt. “Ik hoop dat de rest het overleeft, maar dan moet het wel gaan regenen.”

De kans daarop is klein: de lucht is vandaag wederom wolkenvrij. Op een paar incidentele buien in december na heeft het hier niet meer geregend. Normaal gesproken is de deelstaat Wajir groen in deze tijd van het jaar; een buffer om de naderende droogteperiode te overleven. Maar nu het derde regenseizoen op rij vrijwel is uitgebleven, zijn de acacia’s grauw van kleur.

Volgens de Keniaanse Nationale Droogte Management Autoriteit bevindt de deelstaat zich in de ‘alarmfase’. Gevreesd wordt dat Wajir aan de vooravond staat van wat een watercrisis wordt genoemd. De Wereldvoedselorganisatie van de Verenigde Naties (FAO) is eveneens bezorgd: als dit zo doorgaat, dreigt in de Hoorn van Afrika voor meer dan 25 miljoen mensen acute voedselonzekerheid.

Afhankelijk van weldoeners

“Ons vee is ons leven, wat moeten we nu doen?”, vraagt Habiba Abdi (28) zich af. Met het verlies van haar dieren - vijftig kamelen en honderd koeien - is haar spaargeld volledig verdampt. Voor voedsel is ze nu afhankelijk van weldoeners, buren die nog niet helemaal bankroet zijn. “Het is niet genoeg”, zegt ze hoofdschuddend. Habiba’s zoontje Iqran (zeven maanden) begint te jengelen. Borstvoeding geven lukt niet meer.

Het vee dat hier nog over is, heeft nauwelijks vlees op de botten. Volgens de FAO is de melkproductie van de dieren gedaald tot 80 procent onder het normale gemiddelde. Eén meevaller: dankzij de decemberregens is er nog water in Eyrib. Maar voor hoelang? Vanuit de hele omgeving trekken mensen naar het dorp om water te halen. Het gerammel van gevulde jerrycans, die kinderen van de bron naar hun huizen rollen, vult de stoffige straten.

Iets verderop, in het plaatsje Hubsoy, is geen druppel gevallen. De bron in het dorp staat droog; barsten tekenen zich af in het zand. “Ik weet niet hoelang we hier nog kunnen blijven”, zegt dorpshoofd Abdi Abdinur (55). “Het is hier niet meer uit te houden.”

Tot voor kort konden Abdinur en zijn medebewoners voor omgerekend 300 euro een watertruck bestellen. Maar nu er geen dieren meer zijn om te verkopen, is daar geen geld meer voor. “De meeste mensen zijn al vertrokken.”

Deze zogenoemde ‘droogtedrop-outs’ hebben het nomadenbestaan opgegeven, vertelt Mahat Rashid, lid van het deelstaatparlement. “Ze zijn naar de stad getrokken of naar familie in andere dorpen.”

Als vertegenwoordiger van het district waar Hubsoy onder valt, maakt Rashid zich grote zorgen over het welzijn van zijn gemeenschap. “We hadden gehoopt op meer hulp van de overheid. Maar het beetje water en rantsoen dat ze hebben gestuurd, is allang weer op.”

Klimaatvluchtelingen

In een interview met de Zwitserse publieke omroep reageert deelstaatcommissaris Jacob Narengo verbeten: “Er is geen sprake van overheidsfalen,” zegt hij. “De overheid heeft de leiding en zorgt voor zijn bevolking.”

Volgens Narengo zijn de kwetsbaarste huishoudens in Wajir, in totaal zo’n tweehonderdduizend, gesteund via microfinanciering. Een aantal van hen woont in Balatul Amin, een nederzetting die de overheid voor klimaatvluchtelingen uit de grond heeft gestampt. In samenwerking met non-gouvernementele organisaties leveren zij drinkwater en droog rantsoen: maïsmeel, bonen en rijst.

Bij elke droogteperiode, zoals in 2011 en 2017, komen er nieuwe drop-outs bij. Abdia Billow (55) arriveerde vandaag, haar kinderen en kleinkinderen in haar kielzog. “Op het laatst dronken we enkel nog thee”, zegt Billow vanuit de grashut die zij bij aankomst kregen toegewezen. “Daar kan een mens niet van leven.”

Veehouders meten de schade op.  Beeld AFP
Veehouders meten de schade op.Beeld AFP

De regionale hoofdstad Wajir is niet ver. Billow hoopt dat haar kinderen daar een nieuw bestaan kunnen opbouwen. “Daar kunnen ze naar school, de Koran leren.”

De trek naar de stad betekent wel dat de eeuwenoude herderstraditie van haar familie hier ophoudt. Ze is er zichtbaar emotioneel over: “Ik heb er geen woorden voor.”

Robay Abdile (40) woont al tien jaar in Balatul Amin. “Ik kan niet anders,” zegt ze. Haar zoon Moulid (17) kauwt op een takje en spuugt de splinters in het zand. Hij kan zich nog herinneren hoe zijn ouders al hun vee verloren: “Ze waren erg verdrietig.”

Door brandhout te rapen draagt hij bij aan het inkomen van zijn familie. Hij schaamt zich, vertelt hij, dat hij vanwege de droogte geen herder kan zijn - zoals het eigenlijk hoort.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234