Zaterdag 24/08/2019

Droogte

Droogte treft bomen: "Bomen van 40 jaar oud zijn plots geveld"

Beeld ANP XTRA

Als gevolg van de extreme droogte verliezen heel wat bomen vroegtijdig hun bladeren. Wanneer de droogte aanhoudt, kunnen ze massaal uitdrogen of zelfs sterven. "Het zou nú moeten regenen."

"De meeste bomen, toch diegene die een paar jaar oud zijn, zijn goed gewapend tegen dit soort droogtes", liet Koen Es, plantkundige van de Plantentuin in Meise maandag in De Morgen optekenen. Wie wilgen of populieren in zijn tuin heeft staan, kan echter het tegenovergestelde getuigen. Die bomen verliezen vaak een derde tot de helft van hun bladeren, met dank aan de droogte.

Maar hoewel afgevallen bladeren – twee maanden voor de herfst – het straatbeeld vaak al invullen, is er volgens Es geen reden om ons zorgen te maken. "Een boom die bladeren loslaat, verweert zich tegen de droogte." Bladverlies wijst dus niet op een boom die sterft, maar op een boom die in een spaarstand gaat.

Loofbomen zuigen via hun wortels namelijk water op vanuit de bodem, en verdampen dat via de huidmondjes in hun bladeren. In periodes van droogte laten ze zo een deel van hun bladeren vallen, anders drogen ze uit.

Dat komt het vaakst voor bij bomen die niet diep wortelen, en de droogte dus het snelst voelen. Een berk kan zo vandaag een derde tot de helft van zijn bladeren loslaten, om toch te overleven. Ook wilgen en populieren laten massaal bladeren vallen. Eiken, die diepe wortels hebben, blijven echter groener. 

"Het toont hoe de natuur zich verweert tegen veranderende weersomstandigheden", legt Es uit. Al neemt dat niet weg dat bomen na een te lange periode van droogte in de problemen kunnen komen. "De fotosynthese in de bladeren is de voedingsbron van de boom", 
legt boomchirurg Jens Meuleman uit. "Bladeren verliezen als overlevingsmechanisme is noodzakelijk, maar wanneer de boom er te veel verliest kan hij sterven." 

Een berk kan bij deze droogte een derde tot de helft van zijn bladeren verliezen. Beeld rv

Hoewel massale sterfte voorlopig nog niet het geval is, hebben bomen het wel moeilijk. "Pakweg paardenkastanjes van dertig tot veertig jaar oud zijn vaak volledig verzwakt, waardoor ze bij de kleinste ziekte plots geveld zijn", zegt Meuleman. "Daarnaast zijn jonge bomen vaak onvoldoende geworteld om de droogte te overleven."

Wél vreest Meuleman voor zichzelf opvolgende droge zomers, waarbij bomen geen tijd hebben om zich op lange termijn te herstellen. "Dan krijgen bomen minder kans om te groeien, waardoor ze veel te klein blijven om gezond te blijven." 

Daarnaast produceert een boom, als gevolg van zijn bladverlies in de zomer, minder zaden en noten in het najaar.
 Meuleman: "Daardoor kan op lange termijn de voortplanting in het gedrang komen."

Koen Es beaamt de analyse van Meuleman. Volgens hem wordt de grootste uitdaging duurzame bosbouw in de toekomst. "De bosbouw zou eigenlijk moeten inzetten op soorten die beter tegen droogte bestand zijn, maar dat is een moeilijke oefening om te maken. Het zou de facto inhouden dat je gevoelige soorten laat vallen."

Volledig verzadigd

Hoewel bomen nu vaak al bladeren verliezen, wil dat niet zeggen dat we in een vroege herfst zitten. "Het zou nú moeten regenen, zodat de getroffen bomen nog nieuwe bladeren kunnen laten groeien. Bij aanhoudende droogte is de schade aanzienlijk." 

Voor wie zijn boom in de tuin niet zienderogen wil zien verkommeren, is er slechts één remedie: water geven. Daarbij is het beter om één keer per week veel water te geven, dan dagelijks een beetje. "De bodem moet volledig verzadigd zijn met water om de boom te helpen", zegt Meuleman. 

Bovendien zijn bomen niet de enige die in overlevingsmodus gaan. Ook planten kennen dergelijke mechanismen. Zo kweken planten die langdurig droog staan minder bloemen om – ook hier – minder water te verdampen. Al nuanceert Koen Es dat we massaal voor de bloemen in onze tuinen moeten vrezen. "De meeste bloemen die we vanuit esthetisch oogpunt in onze tuin planten, komen uit warme streken. Die kunnen tegen een stoot." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden