Vrijdag 13/12/2019

Water

Droogte in Vlaanderen tegengaan? Drinkwater moet duurder

De droogte van vorig voorjaar leidde tot een sproeiverbod in West-Vlaanderen. Dit maïsveld moest het hoofd buigen . Beeld BELGA

Ons drinkwater is te goedkoop. Enkel door het duurder te maken, kunnen we verspilling tegengaan. Experts zeggen het al langer, politiek en publiek lijken er nog niet klaar voor.

In het jaar 2050 kunnen meer dan 5 miljard mensen – tegen dan de helft van de wereldbevolking – getroffen worden door een tekort aan water. Dat concludeert een rapport dat de Verenigde Naties deze week de wereld instuurden. Als die schaarste ook Europa raakt, is Vlaanderen een van de eerste regio's die worden getroffen. Voorjaar 2017 was daarvan al een voorsmaakje. Ons regenlandje werd getroffen door een droogte, de politiek moest ingrijpen. In West-Vlaanderen mochten de boeren tijdelijk geen water oppompen en Vlaams minister van Milieu Joke Schauvliege (CD&V) vaardigde een verbod uit op het verspillen van drinkwater. Auto's bleven ongewassen, gazonnetjes onbesproeid.

Volgens experts zullen dergelijke droogtes alleen maar vaker, langer en harder toeslaan. Zeker in Vlaanderen: dichtbevolkt, vol beton en zonder grote zoetwaterreserves. De oplossing? Ons drinkwater duurder maken. Daarvoor brak bio-ingenieur Marjolein Vanoppen (UGent) vorige week een lans in De afspraak. “Ik maak mezelf hier niet populair mee, maar ons drinkwater is te goedkoop”, stelt ze, samengevat. “Als je vergelijkt hoeveel water we verbruiken en hoeveel er uit de lucht valt, dan is dat niet in evenwicht.”

Dat standpunt is niet nieuw, integendeel. Het wordt door het gros van de waterexperts gedragen. Ook hydroloog Patrick Willems (KU Leuven) verkondigt dat standpunt al langer. “De gemiddelde Vlaming gebruikt ongeveer 100 liter water per dag, en daarvan wordt er veel verspild. Om het gazon te sproeien of de auto te wassen moet je geen drinkwater gebruiken. Duurder drinkwater kan die verspilling terugdringen.”

Geld en principes

Wetenschappelijk is er een consensus, maar politiek en publiek volgen voorlopig niet. Dat heeft zowel met principes te maken, als met geld. Enerzijds is water een basisrecht. Dat erkennen ook de Verenigde Naties, net als de Europese Unie. De toegang tot een basisrecht duurder maken, kan niet de bedoeling zijn. Anderzijds: wie de Vlaming wil treffen, mikt op diens portefeuille. Hogere tarieven zullen ongetwijfeld erg slecht vallen bij de kiezer, wiens waterfactuur de voorbije 15 jaar al verviervoudigde. Een politicus met lef, die dat bovenaan op het prioriteitenlijstje zet. Dat de modale Vlaming er niet zit op te wachten, weet ook Vanoppen. “Héél veel mensen hebben geen idee dat het probleem zo erg is. Er is nog veel werk qua sensibilisering.” 

En er zijn nog hinderpalen. De exacte tarieven, bijvoorbeeld. Voorlopig heeft niemand een antwoord op wat de juiste prijs is voor ons drinkwater. "Het is moeilijk om daar zomaar een bedrag op te plakken. Er moet onderzoek naar gebeuren, ook door socio-economische experts. Die moeten nagaan wat de Vlaming wil betalen. Daar bestaan nu geen data over", zegt Willems. "De overheid zou er werk van moeten maken, maar dat gebeurt niet. Misschien moeten de academici het dan maar in gang zetten?"

Richtprijs

Heldere richtprijzen blijven voorlopig uit. Over de manier waarop die prijzen moeten worden bepaald, is wel eensgezindheid. Beide experts schuiven min of meer hetzelfde stelsel naar voor. Dat bestaat om te beginnen uit een basishoeveelheid water. Dat blijft uit de kraan stromen volgens de huidige tarieven, of misschien zelfs iets goedkoper. Alle meerverbruik wordt dan wel duurder gefactureerd. Die tarieven kunnen eventueel evenredig stijgen met het verbruik. Dan ligt het tarief tussen bijvoorbeeld de 300 en 400 liter hoger dan de kostprijs voor alles tussen de 200 en 300 liter verbruik. 

"Vlaanderen is bijzonder kwetsbaar voor droogtes", benadrukt Willems. "De overheid grijpt nu enkel in als er problemen opduiken zoals vorig voorjaar. Eigenlijk zou ze proactief moeten werken, maar ze doet het niet. De overheid gedraagt zich onverantwoordelijk."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234