Zaterdag 27/11/2021

Dromen van Big Brother

Reality is de Engelse titel van de nochtans zéér Italiaanse film van regisseur Matteo Garrone waarin hij het moderne celebrityvirus hekelt. Hij doet dat via het verhaal van een man die geobsedeerd raakt door zijn mogelijke deelname aan de televisieshow Grande Fratello, de Italiaanse Big Brother.

Reality

Regie: Matteo Garrone
Met: Aniello Arena, Loredana Simioli, Nando Paone, Graziella Mariana, Nello Iorio, Nunzia Schiano, Raffaele Ferrante
Duur: 115 minuten

"Het scenario van Reality is gebaseerd op een waargebeurd verhaal", vertelt Garrone. "En ik kende die story uit eerste hand, want het is een vriend van mij overkomen. Gomorra ging over een welbepaalde realiteit en ik heb die film trouwens op een bijna documentaire-achtige manier gedraaid. In Reality wordt ook een soort werkelijkheid behandeld, maar dan meer op de wijze van een zwart sprookje. Toch vind ik niet dat Reality fundamenteel verschilt van mijn vroegere films, ook al heb ik hier meer in een ironisch register gewerkt. Deze film lijkt misschien wel een komedie, maar het is tegelijk toch ook een tragisch verhaal."

Wat is er precies gebeurd met die vriend van u?

Matteo Garrone: "Wat u in de film gezien heeft (lacht). Natuurlijk zitten er in Reality ook zaken die we verzonnen hebben, maar dat waren eigenlijk de meer normale scènes. De scène waarin hij al zijn meubels weggeeft, is echt gebeurd. De scène waarin zijn neef met hem over God discussieert, is wel echt gebeurd, net als dat gedoe met die krekel in zijn huis. Hij was er écht van overtuigd dat er in die krekel een camera verborgen zat, die hem de hele tijd in de gaten hield! Dat was eigenlijk heel triest. Gelukkig is hij nu weer helemaal beter, dus voor hem heeft het verhaal wel degelijk een happy end."

Wat vindt uw vriend zelf van de film?

"Hij heeft hem op voorhand niet gezien. Hij heeft me wel gevraagd om in de schaduw te kunnen blijven en onbekend te blijven. Hij wou zijn naam niet in de krant zien opduiken."

Begrijpt u zijn fascinatie voor programma's zoals Big Brother?

"Ja, ik kan ook wel genieten van reality-tv, maar alleen in kleine dosissen (lacht). Als vorm van 'guilty pleasure'. Maar uiteindelijk was dat programma - en televisie in het algemeen - voornamelijk van belang als metafoor. Het basisidee is dat van een soort paradijs, waar men naar streeft en waarvan mensen denken dat het hun leven compleet zal veranderen. Dat concept zit ingebakken in de showbusiness als een systeem dat dromen wil verkopen. Het is dus voornamelijk marketing. En het is jammer dat veel mensen meer prioriteit geven aan die dromen dan aan de zaken die ze écht nodig hebben.

"Ik kan begrijpen dat eenvoudige mensen hun leven willen veranderen. En als ze dan zien hoe bijvoorbeeld hun buurman daarin slaagt, dan is het normaal dat zij denken dat het hen ook wel zal lukken. In dat opzicht wil deze film die mensen dus ook niet veroordelen. Wat Reality wél aantoont, is het illusoire en dus bedrieglijke karakter van die dromen. Tegelijk laten we ook zien hoe televisie wel degelijk een eigen realiteit bouwt. Mensen kijken naar televisie en vinden dat realistischer dan hun echte leven. Ze krijgen het gevoel dat ze pas echt bestaan als ze op televisie te zien zijn. Op televisie willen komen, is dus minder een narcistisch dan een existentieel probleem. Het is een vorm van besmetting. Reality is eigenlijk net het tegenovergestelde van The Truman Show. In die film was Truman de hele tijd op televisie, zonder het zelf te weten. Maar hij wilde wel weg uit die wereld."

Was het moeilijk om toestemming te krijgen om het decor en logo van Big Brother te mogen gebruiken?

"Neen, we hebben Endemol het scenario gestuurd. Ze hebben het gelezen, zagen er geen graten in en dus hebben we een deal gemaakt. Ik heb inmiddels al gehoord dat een of andere criticus de film gedateerd vindt omdat de populariteit van Grande Fratello al lang over zijn hoogtepunt heen is en dat de film tien jaar eerder moest gemaakt zijn. Dat is het punt niet. Die show is niet meer dan een voorbeeld. Het concept dat in de film centraal staat, is de verhouding tussen televisie en het individu."

De hoofdrol van Luciano wordt gespeeld door Aniello Arena. Een verbluffende vertolking voor een debutant.

"Maar hij heeft wél al veel ervaring als toneelacteur. Ik werk trouwens vaak samen met acteurs uit het theater. Aniello is al twaalf jaar lid van de in Italië zeer bekende Compagnia della Fortezza, een gezelschap waarvoor theatermaker Armando Punzo samenwerkt met gedetineerden uit de gevangenis van Volterra en waarmee hij reeds veel prijzen heeft gewonnen. Mijn vader is toneelrecensent geweest en ik ben vaak met hem naar het theater geweest. We waren allebei grote fan van die Compagnia della Fortezza."

Gevangenen die toneel spelen? Dat doet onvermijdelijk denken aan Cesare deve morire, van de gebroeders Taviani.

"Puur toeval. Salvatore Striano, die in de film van de gebroeders Taviani de rol van Brutus speelt, had bij voorbeeld eerder al meegespeeld in mijn film Gomorra. Er zijn veel goede acteurs in Italië, maar zeker in Napels. Het is geen toeval dat ook Fellini altijd naar daar ging om zijn films te casten. Hij was vooral op zoek naar van die typische koppen. Het Napolitaanse dialect was voor hem geen probleem, want zijn films werden toch altijd gedubd. Wat Reality betreft, zullen bepaalde delen van de film ook in Italië ondertiteld zijn omwille van het dialect van sommige personages. Maar voor de gemiddelde Italiaan was Gomorra nog véél moeilijker te begrijpen (lacht)."

Waarom hebt u precies voor Aniello Arena gekozen?

"Omdat ik iemand zocht die, ook qua fysiek, echt geloofwaardig kon zijn als iemand uit de werkende klasse, iemand die elke dag in zo'n viskraam staat. De meeste Italiaanse acteurs komen uit de middenklasse en hebben dus een meer burgerlijke achtergrond. Een andere reden waarom ik Aniello gekozen heb, heeft niet te maken met zijn criminele verleden, maar wél met het feit dat hij al twintig jaar achter de tralies zit. Door deze film te draaien, die ook nog eens over het televisiemilieu gaat, ontdekt hij als het ware een nieuwe wereld. In zijn blik zien we dus zowel de puurheid, de naïviteit als de verrassing waarmee die ontdekkingsreis gepaard gaat.

"Aniello zit inmiddels dus al twintig jaar in de gevangenis, maar hij heeft nu een werkvergunning zodat hij naar buiten mag om toneel te spelen. Voor deze film was er wel een probleem, want Aniello zit normaal in de gevangenis van Volterra, in Toscane. En deze film werd opgenomen in Napels. Er is dus gezocht naar een gevangenis in Napels, waar hij 's nachts ging slapen en overdag mocht hij buiten om de film te draaien. Hij heeft wel geen toestemming gekregen om mee te komen naar Cannes. Het is natuurlijk ook wel een beetje een paradox dat Aniello Arena hier de rol speelt van iemand die alle moeite van de wereld doet om zich te laten opsluiten, ook al is dat dan in het huis van Grande Fratello."

Waarom werd Aniello Arena eigenlijk veroordeeld?

"Voor zover ik weet, had het iets te maken met een oorlog tussen rivaliserende maffiaclans. Ik ken de details niet, maar vermits hij al twintig jaar opgesloten zit, zal het wel iets zeer ernstig geweest zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234