Dinsdag 29/11/2022

Dromen op twee wielen

Wie motorrijden zegt, zegt in veel gevallen ook Harley-Davidson. Harley-Davidson, dit jaar 95 jaar oud, wordt beschouwd als de oermotor. Is dat de charme van het Amerikaanse merk? Of is het de link met Amerika, het rebelse, het modieuze? Of is het puur snobisme? Op zoek naar het HD-gevoel.

Ad van Poppel

Wat maakt Harley-Davidson tot de droommotor van zovelen en niet, om een belachelijk voorbeeld te nemen, de Dnjepr, van Russische makelij? Kennelijk staat 'motor' gelijk aan HD, tenminste daar lijkt het toch sterk op. Toch is Harley-Davidson geen verkoopklapper. In ons land neemt het merk de zesde plaats in achter Honda, Yamaha, Suzuki, Kawasaki en BMW. Die merken nemen zo'n 85 procent van de verkoop voor hun rekening. Harley heeft een marktaandeel van zo'n 6 procent. Meer verkopen zou eventueel kunnen, maar de productiecapaciteit is beperkt en de Amerikaanse thuismarkt heeft voorrang (70 procent wordt daar afgezet). In het jaar 2003 moet een nieuwe fabriek klaar zijn die de capaciteit op 200.000 brengt - net geen verdubbeling van die van nu.

Ligt in die relatieve schaarste de kern van de populariteit van het merk? In die zin dat motorrijders die niet genoeg geld of te weinig geduld hebben dan maar overgaan op een Japanse HD-kloon? De Japanse industrie heeft immers goed gekeken naar de tendenzen in de markt en daarop ingespeeld door schaamteloos Harley's te kopiëren.

De vier best verkochte modellen in ons land (tot en met oktober) waren dergelijke Harley-achtige motoren. Yamaha leidt het klassement met de XVS650, de opvolger van de succesvolle Virago 535. Van die XVS650, die als extra type-aanduiding de naam Drag Star meegekreeg, hebben 795 exemplaren hun weg gevonden naar een koper. De verkoopleider van 1996, de Kawasaki VN800 (beter bekend onder de naam Vulcan) volgt met 781 eenheden. De Suzuki VZ800 Marauder is goed voor de derde plek met 509 ingeschreven exemplaren. En Honda zag de Shadow Ace op de vierde plaats terechtkomen met 409 stuks.

Prachtige namen waarmee gewild of ongewild de link met het voorbeeld HD wordt gelegd: ze zijn de schaduw, zoals Honda zegt, of - nog explicieter - de stroper of plunderaar, want dat is de betekenis van Marauder. Die motoren hebben allemaal een iets verlengde voorvork, een dikke achterband, een druppelvormige tank en vooral een V-twin. Net zoals de HD. Maar meestal zijn ze iets goedkoper. De minst dure HD is de rudimentaire Sportster, die voor 306.900 frank te boek staat. De duurste HD heeft 823.900 frank op het prijskaartje staan. De Yamaha Drag Star en de Suzuki Marauder zijn allebei voor 269.900 frank te koop, terwijl ze technisch gezien vaak beter zijn dan een HD. Dat zegt zelfs Benard Nys, hoofdredacteur van King of the Road, het Benelux HD-Biker's magazine.

Ad Keukelaar, pr- en marketingmanager van HD-Benelux maakte zich vorig jaar eens vrolijk over de te perfecte kopie die Honda had geproduceerd. Het blok liep te mooi en was te goed uitgebalanceerd, zodat de motor niet aanvoelde als een Harley. Daarop bracht Honda, weet Keukelaar, een extra starre verbinding aan tussen frame en motorblok, om weer wat trillingen te hebben. Zegt Bernard Nys: "Een Harley die stationair draait, klopt een fractie trager dan het menselijk hart. Vandaar dat hij anti-stress is."

Een deel van de motorrijders van vandaag (veelal veertigers) wil kennelijk een beetje onderuit gezakt 'cruisen', net zoals ze in films uit de VS gezien hebben. Het clichébeeld van de lange rechte weg, een bloedrode, ondergaande zon in een berglandschap (de hele zaak is extra in de verf gezet door gebruik van filters) en de eenzame motorrijder. Dat beeld is de droom. En als je een HD koopt, dan kun je die droom beleven: tussen Brussel en Antwerpen in een miezerige motregen. Als de HD dan niet bereikbaar is (te duur of niet in voorraad) dan is veelal een Japanse kloon de keuze om die droom waar te maken.

Weet Ad Keukelaar meer over de magie van Harley? Hij houdt het erop dat de populariteit te danken is aan het feit dat HD het oudste merk is. "Het heeft een roemrijk verleden", zegt hij. "In de jaren dertig won het merk rally's, langeafstandsraces." Speelt die herinnering nu nog? Niet direct, maar "...het geeft wel stof tot schrijven", aldus Keukelaar.

Bernard Nys ziet een hele reeks gronden voor de magie. Eén ervan is het feit dat de Amerikaanse militairen die in 1944-1945 meehielpen Europa te bevrijden onder meer met Harley's reden. Vandaar ook de naam Liberator. Maar degenen die nú op de motor stappen hebben die tijd nauwelijks of helemaal niet meegemaakt. Slechts uit de tweede hand hebben ze er iets over vernomen.

Voorts haalt Nys de fifties aan als een element, met Marlon Brandon in de film The Wild One. Maar dat klopt niet helemaal: Brandon reed in die film op een Britse Triumph. De sixties dan: Elvis Presley had een HD en er was natuurlijk de film Easy Rider waarin Dennis Hopper en Peter Fonda met Harley's rondreden. Die film gaf mede vorm aan de motor als het beeld, de icoon van de vrijheid. Met permissie: die vrijheidsbeleving heb je óók met een motor 'made in Japan'. "Ja, maar van een Japanse motor word je toch veel zenuwachtiger", volgens Nys. "Mensen die met zulke motoren rijden willen steeds het laatste snufje. Die motoren worden steeds sneller en lichter. Daar gaat het om performance." Gaat hij dan niet voorbij aan de Harley-klonen uit het land van de rijzende zon? Zij die deze motoren kopen, zouden volgens hem toch een echte Harley willen.

Nys dreunt nog een aantal zaken over de Harley-beleving op: het sensuele, de good vibrations (hij bedoelt dat ook dubbelzinnig voor man en vrouw, je zit tenslotte wel met 1340 cc tussen de benen), het viriele aspect en alles wat er rond hangt (leder, piercing, vrouwen, bier, tatoeage), de Amerikaanse successtory (begonnen in een schuur en nu in een grote fabriek). Ook generieke aspecten van het motorrijden, zoals het klasseoverschrijdende, worden door hem aan de Harley toegekend: de dokwerker die met zijn Harley naast de dokter, eveneens op een Harley, rijdt. Dat is echter ook geen exclusieve Harley-eigenschap. Die dokwerker kan net zo goed met zijn Honda naast de dokter met zijn Honda staan.

Nys geeft toe dat er ook een mode-fenomeen is. "Het staat chic een HD te hebben", zegt hij. "Er is een zeker snobisme. Het is toch een motor van 750.000 frank. Dat is het dubbele of het drievoud van de prijs van een Japanse motorfiets."

Opvallend is ook de modegevoeligheid. Sterren zijn heel kien op het afgeven van de juiste image-signalen. Als ze een motor nemen, dan toch maar liefst die viriele Harley waarmee ze dan ook op de foto verschijnen in de 'boekskes'. De Nederlandse zanger Rob de Nijs is hier een mooi voorbeeld van.

Het gaat eveneens om het rebelse karakter van het merk. De HD wordt ook bereden door de Hell's Angels. Treffens van motorrijders of van HD-bezitters leveren steevast plaatjes op van ruige, bebaarde mannen met een blik of glas bier in de hand en schaarsgeklede vrouwen in het gezelschap. Ad Keukelaar van HD-Benelux: "Maar wat is rebels? Stoer, maar niet ruig. Het is het gevoel van vrijheid. Als je dat als rebels wil omschrijven..."

De Harley-rage blijft niet beperkt tot de motorrijderswereld. Wie in de boekwinkels kijkt, ziet daar een serie werken over Harley-Davidson. De titels liegen er ook niet om: The mythe, the dream-machine, the living legend, the ultimate machine, the American legend. Jos Peters, product manager boeken en pers bij Club, zegt dat dergelijke boeken vooral door (of voor) 18- tot 45-jarigen gekocht worden. Vaak worden die boeken als surrogaat voor de echte motor gebruikt, motorrijden in de luie stoel bij de warme kachel. "Dat is het idee achter die boeken. Een sfeer creëren die je niet zelf uit de mouw kunt schudden omdat je misschien geen verbeelding of tijd hebt", zegt Peters. Ook hoofdredacteur Nys van het blad King of the Road noemt de niet-rijders dreamers.

Harley zelf staat buiten de boekenproductie. Maar in andere sectoren is men wel actief betrokken en wordt het merk in licentie gegeven voor andere producten. Zo zijn er de bouwdozen, de balpennen (Bernard Nys schrijft ook met een HD-pen), jeans en zelfs parfum. Met die spullen wordt een breder publiek aangesproken dan alleen de motorrijders of meer specifiek de Harley-rijders. Een deel ervan wordt verkocht in de HD-dealerships.

Dat geldt niet voor de lijn parfum (aftershave, eau-de-toilet) die l'Oréal onder de naam Legendary Harley-Davidson sinds 1995 in ons land voert. De reclame maakt gebruik van het clichébeeld. Bij de consument heeft de lijn een naambekendheid van meer dan 90 procent. Cynthia Van Landeghem, product manager bij l'Oréal-onderdeel SBI, zegt dat het parfum inspeelt op het chroom en het metaal van het motorrijden. "Dat laat de jongeren dromen", weet ze. Zij vormen ook de grootste gebruikersgroep. En rijden die jonge HD-gebruikers motor? Van Landeghem: "Dat is een goede vraag. Ik moet toegeven dat ik dat niet weet. We weten wél dat ze door de motor zijn aangetrokken." Overigens rijdt ook Van Landeghem zelf met de motor, met die van haar vriend. Nee, geen Harley-Davidson, maar een zware, snelle, sportieve Yamaha.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234