Donderdag 09/02/2023

Dringen rond Nederland 3

Vorige week werd de laatste hand gelegd aan het nieuwe programmaschema voor Nederland 3. Het moet een grensverleggend net voor de cultureel-progressieve voorhoede worden. Met een lichte verschuiving van zwaar informatieve programma's naar meer fictie en satire. 'Dat is min of meer gelukt.'

Nederland 3 heeft hectische maanden achter de rug. Eerst ging de VARA vreemd met SBS, vervolgens werden bij de VPRO pamfletten verspreid over het gebrek aan experimenten en ontstond een rel rond de programmamakers Rob Muntz en Paul Jan van de Wint. Tussendoor moest er ook nog een leuke vloerbedekking worden uitgezocht voor het nieuwe gebouw op het Mediapark in Hilversum.

Vorige week werd, een maand later dan gepland, de laatste hand gelegd aan het nieuwe programmaschema dat van Nederland 3 een grensverleggend net voor cultureel-progressieve voorhoede moet maken, zoals in september vorig jaar is besloten. Nog niet alle gesprekken zijn afgerond, maar op papier ziet het schema er (vinden betrokkenen) al 'redelijk' uit.

"Ik denk dat we onder de gegeven omstandigheden het best haalbare hebben bereikt", zegt netmanager Nederland 3 Tom Kamlag diplomatiek. "Het nieuwe schema is een eerste stap naar verdere profilering. Maar je blijft te maken hebben met organisaties die ook een eigen dynamiek hebben en die je niet via een genreschema drastisch van koers kunt laten veranderen. Mijn opzet is steeds geweest dat er een lichte verschuiving zou komen van zwaar informatieve programma's naar meer fictie en satire; dat is min of meer gelukt."

Die verschuiving neemt vooral de NPS voor zijn rekening, die op dat gebied nog een flinke inhaalslag te plegen had. De omroep heeft de wettelijke verplichting 20 procent van zijn tijd aan multiculturele onderwerpen te besteden. "Die verplichting vertaalden we doorgaans in informatieve programma's", zegt programmaleider Carel Kuyl van de NPS. "Komend seizoen proberen we minderheden wat minder te associëren met problemen en zoeken we het eerder in andere vormen, zoals comedy en satire." Zo maakt de NPS een 'zwarte comedy' onder de titel Bradaz (Surinaams voor broeders).

Carel Kuyl: "Ook de Comedy Factory met Jörgen Raymann is een goed voorbeeld van hoe je het begrip multicultureel anders kunt vertalen; die komt dus in uitgebreider vorm terug."

Het nieuwe Nederland 3 wordt, conform de afspraken die daarover in september vorig jaar zijn gemaakt, met ingang van volgend seizoen niet meer uitsluitend bespeeld door de vaste VARA, VPRO, NPS en RVU. Van de overige omroepen hebben er zich vijf een plekje in het drukbezette schema kunnen verwerven. De EO is daar niet bij, hoewel de omroep genoeg ideeën had; onder meer een nieuw praatprogramma van Andries Knevel. Steeds luidde het eindoordeel dat deze EO-programma's "niet pasten bij het cultureel-progressieve en grensverleggende karakter van Nederland 3".

Wie wel op het derde net mag uitzenden, is BNN, dat een praatprogramma met Jeroen Pauw heeft aangeboden. Ook aanwezig op 3: de AVRO, zij het mondjesmaat. "De flexibiliteit van 3 is nogal beperkt", zegt AVRO-directeur Ad 's-Gravesande. "We hadden veel meer voor Nederland 3 willen maken dan er uiteindelijk te zien zal zijn. Bestaande programma's als Harde Noten en Kunstblik, maar ook nieuwe: we hebben een cultureel magazine bedacht dat een kruising is tussen Netwerk, het Journaal en Showtime, en wordt gepresenteerd door Pieter Jan Hagens. Daar was tussen zeven en twaalf uur 's avonds geen ruimte voor, dus heeft het nu een plekje om middernacht gekregen."

"Die hele intekenprocedure is iets van bijna Oost-Europese dimensies", vindt Carel Kuyl van de NPS. "Het systeem is aan buitenstaanders nauwelijks meer uit te leggen." Netmanager Tom Kamlag beaamt dat, maar wijst ook op de verschillen in inzicht over wat fijne programma's voor Nederland 3 zijn: "Zo boden ongeveer alle omroepen ongeveer al hun kunstprogramma's aan voor Nederland 3. Maar daar kun je dat net niet mee dichttimmeren, dan is de balans volkomen zoek. Bovendien was er niet veel ruimte: Nederland 3 is tussen vier en zeven uur 's middags bezet door het nieuwe kinderblok. Daarnaast hebben de thuisnetbespelers van Nederland 3 - dus VPRO, VARA, NPS en RVU - de garantie dat ze twee derde van hun programma's via hun eigen net mogen uitzenden. Dan blijft er niet veel over."

Daar komt bij dat die thuisnetbespelers zeer terughoudend zijn geweest in het aanbieden van programma's voor Nederland 1 en 2, op de VARA na: die omroep levert honderd uur aan het jongerenblok op Nederland 2 (niet te verwarren met het kinderblok op 3), zoals Honk!, dat het komend seizoen forse uitbreiding krijgt. De VARA beperkt zich na zeven uur 's avonds tot het eigen derde net; programma's die niet in het profiel van dat net passen, zoals Oppassen!!!, worden niet voor een ander net aangeboden, maar aan Nederland 3 aangepast.

Het nu voorliggende schema wijkt uiteindelijk weinig af van het huidige Nederland 3. Barend & Witteman blijven dagelijks om 19.30 uur te zien; plannen om het programma later op de avond te plaatsen, struikelden over de bezwaren van de netpartners. De Show van je Leven en Sportpaleis De Jong verdwijnen, Paul de Leeuw gaat in september door met Hans Kesting, en Barend & Van Dorp komt niet naar Nederland 3, zoals begin dit jaar werd gedacht: er is domweg geen ruimte voor. De omroepen houden van Nederland 3; nu de kijker nog.

Wilma de Rek

© de Volkskrant / De Morgen

Toen zowat alle omroepen hun kunstprogramma's aanboden, was de balans volkomen zoek

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234