Vrijdag 06/12/2019

Profiel

Driewerf gefaald voor Syrië

Staffan de Mistura is al de derde speciale Syrië-bemiddelaar van de Verenigde Naties. Beeld © EPA

De Zweeds-Italiaanse diplomaat Staffan de Mistura is al de derde Syrië-bemiddelaar van de Verenigde Naties. Na voorgangers Lakhdar Brahimi en Kofi Annan is ook hij er niet in geslaagd de Syrische regering en oppositie rond de tafel te brengen.

Het was niet meer of minder dan eenmission impossible. Na vijf jaar oorlog staan de twee kampen, elk met een blok aan internationale steun, nog steeds lijnrecht tegenover elkaar. Syrisch president Bashar al-Assad en diens regering genieten de steun van Rusland en China. De Syrische oppositie, een lappendeken van naar schatting 1.500 groepen, kan rekenen op de Verenigde Staten, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast hebben regionale machten als Iran, Turkije, Jordanië en Saudi-Arabië zich ook stevig in de debatten gemengd.

Om elke zweem van partijdigheid te vermijden stuurt de in Zweden geboren Staffan de Mistura sinds juli 2014 het vredesoverleg aan vanuit de Zwitserse stad Genève.

De 69-jarige de Mistura heeft zijn strepen verdiend in de internationale diplomatie. Hij was VN-vertegenwoordiger in Irak en Afghanistan, werkte voor de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen in Kosovo en zetelde zelfs even als staatssecretaris in de Italiaanse regering van technocraten onder Mario Monti.

Wat opvalt, is zijn voeling met burgers en vluchtelingen. Zijn eigen vader, afkomstig van Italiaanse adel in Kroatië, is op de vlucht geslagen voor het communistische regime van de Joegoslavische dictator Tito. "Ik begreep, als 10-jarige, dat de grootste pijn voor een politiek vluchteling het gebrek aan waardigheid is", zei hij daarover.

Blauwe kamelen

Zijn omgeving omschrijft hem als een innovatieve en creatieve diplomaat. Zo zou hij een commerciële luchtvaartmaatschappij in 1989 overtuigd hebben om voedsel te transporteren naar het verhongerende Afghanistan, na het einde van de Sovjetoorlog daar. Toen hij voor het Wereldvoedselprogramma van de VN in Soedan werkte, heeft hij kamelen die vaccins vervoerden, blauw laten schilderen, zodat ze niet gestolen werden en vanuit de lucht zichtbaar waren. Tijdens de Bosnische burgeroorlog in de jaren 90 liet de Mistura smokkelaars door de belegerde stad Sarajevo breken om voedsel en dekens bij de bevolking te brengen.

Die verwoestende oorlog, waar ook een internationale coalitie bij betrokken was, is dankzij de branie van de Amerikaanse onderhandelaar Richard Holbrooke met de Daytonakkoorden in 1995 stopgezet. Naast de vaststelling dat Holbrooke voor de VS onderhandelde en niet voor de VN, zoals de Mistura nu, speelt het gewapende conflict zich veel meer af op het internationale toneel.

Ondanks het begrip voor die complexe situatie is er forse kritiek op de Mistura's aanpak gekomen. Vooral op zijn team, dat bestaat uit mensen met wie de Mistura jarenlang heeft gewerkt. Critici verwijten de man dat hij geen experts met ervaring in de regio in dienst heeft genomen. De term vriendjespolitiek wordt meermaals naar zijn hoofd geslingerd, maar de diplomaat houdt het op dit: "Vriendjespolitiek wil zeggen dat je voor iemand een job regelt in Genève of New York", en dus niet op het slagveld van Syrië.

Voor de Mistura's politiek directeur Mouin Rabbani, wel een Midden-Oosten-expert, was dat nepotisme wel problematisch. Volgens Rabbani zijn de Mistura en zijn team incompetent. "Alsof je een pasgeboren baby de ring in zou sturen om de titel van Muhammad Ali af te snoepen", vertelde hij aan journaliste Janine di Giovanni.

Favoritisme of niet, de gesprekken zijn, nog voor ze goed en wel van start zijn gegaan, vastgelopen op de belegering van Aleppo, dat met de hulp van Rusland gebombardeerd is.

Maandag zei de Mistura bij het officiële startschot van het vredesproces in Genève: "Als we nu falen, na twee eerdere bijeenkomsten in Genève, dan is alle hoop verloren." Twee dagen later, gisteravond, klonk het al helemaal anders: "Dit is niet het einde of de mislukking van de gesprekken. Waarom? Beide kanten zijn naar hier gekomen en zijn hier gebleven. Beide partijen hebben benadrukt dat ze er belang bij hebben om een politiek proces op te starten."

De Mistura heeft zichzelf ooit een chronisch optimist genoemd, en dat toont deze uitspraak ook. De vraag is of het aanslepende conflict hem, als derde bemiddelaar, uiteindelijk niet van zijn aandoening zal genezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234