Zondag 09/05/2021

Drie prehistorische zoogdieren en een baby

De tijd dat animatiefilms, naar rato van een of twee titels per jaar, alleen of voornamelijk voor kinderen bedoeld waren, ligt ver achter ons. Net als de tijd dat alleen Disney daar hopen geld mee verdiende. DreamWorks is inmiddels, met hitfilms als Antz en Shrek, een belangrijke speler geworden en ook de Hollywood-studio Fox heeft nu, na enkele tegenvallende pogingen, met de grappige en 'frisse' animatiefilm Ice Age een regelrechte hit in huis.

Amsterdam

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Met Ice Age krijgen we opnieuw een meesterwerkje van digitale computeranimatie voorgeschoteld, waarin we eindelijk te weten komen hoe de ijstijd zo'n 20.000 jaar geleden begonnen is. Het blijkt allemaal de schuld van Scrat, een soort prehistorische eekhoorn die - letterlijk - als een 'running gag' door de hele film rent. In het begin zien we hoe de verwoed 'scratchende' Scrat alle mogelijke en onmogelijke pogingen onderneemt om een eikel te verstoppen, als mondvoorraad voor later. Het (ongewilde) resultaat is echter een gigantische verplaatsing van een polaire ijsmassa, die op haar beurt een even massale uittocht veroorzaakt van mens en dier, richting zuidelijker en dus warmere oorden.

Niet iedereen gaat evenwel op stap. Zo is er bij voorbeeld Sidney de Luiaard, en daarmee bedoelen we niet zozeer zijn voornaamste karaktertrek als wel de diersoort waartoe hij behoort. Sidney is, in tegenstelling tot zijn eveneens trage soortgenoten, toch niet tijdig op de afspraak geraakt om zuidwaarts te migreren. Als kijker krijgen we snel de indruk dat de andere luiaards dat wel niet erg gevonden zullen hebben, want het gedrag van Sidney kan nogal... wel, vermoeiend zijn. Verder is er ook Manfred de Mammoet, een eenzame mopperkont, die zo zijn eigen redenen heeft om tegen de stroom in te gaan.

Bij het plotselinge vertrek van een mensenstam is echter de baby Roshan in dramatische omstandigheden alleen achtergebleven. De enorme Manfred wordt, duidelijk tegen zijn zin, door de even bange als babbelzieke Sidney 'geadopteerd' als zijn beschermer en na de nodige discussies beslist dat ongewone duo om zich toch maar over de mensenbaby te ontfermen en hem naar zijn 'kudde' terug te brengen. Ze krijgen daarbij het gezelschap van Diego, de achterbakse sabeltandtijger, die de indruk geeft dat hij als hun gids wil fungeren. Als kijker kennen we echter zijn ware beweegredenen: hij wil in feite baby Roshan ontvoeren om hem door zijn eigen soortgenoten als toetje te laten oppeuzelen. De avontuurlijke tocht over ijsvlakten, door lawines en langs gletsjers kan beginnen...

Ook dit nog: Ice Age mag dan wel een prehistorisch verhaal vertellen, maar er lopen dit keer geen dinosauriërs rond. En de personages hebben het doorgaans zo druk met ruziemaken dat ze niet de tijd hebben om liedjes te zingen.

De ontstaansgeschiedenis van Ice Age is vrij ongewoon in die zin dat het project in eerste instantie niet als aan komedie werd opgezet. Regisseur Chris Wedge (°1958, een van de oprichters van de in New York gevestigde Blue Sky Studios, waar hij onder meer de korte animatiefilm Bunny maakte, waarmee hij in 1999 zelfs een Oscar won): "Blue Sky Studios bestaat ongeveer vijftien jaar en zo'n vijf jaar geleden is de samenwerking met Fox begonnen. Zij bezorgden ons de eerste scenarioversie van Ice Age, maar dat was toen inderdaad nog een dramatisch verhaal. De kern van het verhaal, die ik ooit heb samengevat tot 'drie prehistorische zoogdieren en een baby', is in essentie dezelfde gebleven, maar de Fox-studio wou absoluut dat wij er iets grappigs van zouden maken. Wij hadden daar geen enkel bezwaar tegen (lacht) en dus zijn we drie jaar geleden aan de komische versie begonnen. Wat ik interessant vond, was dat het dramatische verhaal met zijn vijf of zes plotwendingen voldoende ruimte liet om het helemaal op te vullen met grappige personages, allerlei situatiehumor en nog een heleboel dolkomische actiesequenties. En dat hebben we dus gedaan."

Kan de samenwerking tussen Blue Sky en Fox vergeleken worden met die tussen Disney en Pixar?

"Met dit belangrijk verschil dat Blue Sky momenteel volledig eigendom is van Fox", zegt Wedge. "We hebben het bedrijf aan hen verkocht, terwijl Pixar nog steeds op zichzelf bestaat en wel samenwerkt met maar geen eigendom is van Disney. Fox heeft Blue Sky overgenomen rond de periode dat we samen aan Ice Age begonnen zijn."

Ze hebben dus niet gewacht op het gigantische kassucces van Ice Age?

"Neen. Vraag mij maar eens of ik vandaag nog eigenaar van Blue Sky zou willen zijn."

Een van de grappigste personages is ongetwijfeld de prehistorische eekhoorn Scrat, die echt als een 'running gag' door de hele film loopt en die inmiddels, onder meer via de trailers, een echte internetster is geworden.

"Oorspronkelijk was het de bedoeling om Scrat alleen maar in het begin even te laten opdraven. Hij moest de film als het ware in gang zetten. Voor een verhaal met een titel als Ice Age wou ik zo snel mogelijk ter zake komen. In eerdere scenarioversies was er nog sprake geweest van een soort herfstatmosfeer in het begin, waarna het verhaal na wat bochtenwerk in de ijstijd zou belanden. Maar ik wou meteen in de sneeuw beginnen: 'Knal, dit is de ijstijd, mensen'. Maar zodra we de eerste reacties kregen op het personage van Scrat, wist ik ook dat we hem meer moesten tonen."

Voor de, al dan niet gedwongen, samenwerking tussen totaal verschillende soorten werd in Amerika de term 'interspecies cooperation' gehanteerd en in dat opzicht roept Ice Age natuurlijk associaties op aan recente, digitale tekenfilms zoals Shrek van DreamWorks of Monsters, Inc. van Pixar & Disney. Men zou het desnoods ook over Jungle Book on Ice kunnen hebben.

In Amerika hebben sommige filmcritici Ice Age net niet van plagiaat beschuldigd, maar ze vonden het concept toch wel 'volstrekt herkenbaar' of 'betreurenswaardig formuleachtig'.

"Bestaat er zoiets als een 'nieuw' verhaal? Is er iemand die mij een totaal nieuw, origineel verhaal kan vertellen? Ofwel is het een coming-of-age-verhaal, of een fish-out-of-water-verhaal, of een buddy-picture, of een roadmovie. Voor mijn part is het een two-fish-on-the-road-verhaal. Waar het uiteindelijk op aankomt, is dat je voor een opwindende en spannende filmervaring zorgt waarop het publiek hopelijk goed reageert. Zelf heb ik de indruk dat het vooral de recensenten in Los Angeles en New York waren die ons iets te kritisch onder vuur hebben genomen: overal elders begreep men wat de bedoeling van Ice Age was, namelijk: lol!"

Het hangt er maar vanaf hoe men een en ander bekijkt. Van West Side Story kon men bijvoorbeeld zeggen dat het een geniaal idee om de basisintrige van Romeo en Julia naar de straten van New York te verplaatsen. Of men kon het gebruik van dat bekende liefdesverhaal ook volledig herkenbaar noemen.

"Ja, waarschijnlijk zitten er in Ice Age elementen die misschien een beetje lijken op dingen uit andere films. Maar het duurt drie jaar om zo'n animatiefilm te maken en ondertussen weten wij toch ook niet waar men bij de andere studio's mee bezig is. In de publieke opinie bestaat er ook zoiets als het beeld van een hypothetische arena, waar de studio's die animatiefilms maken met elkaar in de clinch gaan. Maar niets is minder waar. Wij hebben onze film in New York gemaakt, op 3.000 mijl van iedereen die op dat moment ook met animatie bezig was. Toen Shrek vorige zomer in roulatie kwam, was ons verhaal kant en klaar. Toen Monsters, Inc. in november in de zalen kwam, was Ice Age zo goed als afgewerkt.

"Kortom, we gebruiken onze eigen instincten, we houden van bepaalde dingen en aan andere hebben we een hekel. We proberen gewoon de best mogelijke film te maken, we proberen zo origineel mogelijk te zijn en uiteindelijk is het toch altijd een combinatie van factoren die maakt of een film al dan niet goed wordt. Is de verhaallijn al eerder gebruikt in andere films? So what! Er is om te beginnen de specifieke setting van dit verhaal. Ik heb nog nooit een animatiefilm gezien die zich afspeelt in de ijstijd. Ik heb nooit eerder personages gezien zoals Manfred de Mammoet of Sid de Luiaard of Scrat. Dat zijn de zaken die van Ice Age een unieke film maken.

Vervolg op pagina 37

Indien onze film drie jaar geleden was uitgekomen, dan had men hem misschien vergeleken met The Prince of Egypt. 'Hé, in beide films zitten er personages die met elkaar praten!' Ze zouden altijd wel iets gevonden hebben."

Zijn film bevat hoe dan ook voldoende originele grappen (over Stonehenge, maar ook over vliegende schotels en zelfs over Star Trek) en talrijke, pittoreske nevenfiguren. Zoals de paniekerige dodovogels, die hun uitroeiing duidelijk alleen aan zichzelf te wijten hebben. Waar komt dat idee eigenlijk vandaan?

"Toen we nog volop het verhaal aan het uitwerken waren, zaten we midden in die hele millenniumgekte. Ik weet niet hoe het hier in Europa was, maar in Amerika zagen we op televisie allerlei zaken in het nieuws over mensen die hun kelders volstopten met voedselvoorraden en die dan bunkers bouwden of prikkeldraad rond hun huizen hingen om anderen, die geen voorraad hadden aangelegd, desgevallend buiten te houden. (lacht) Daarom bedachten we voor Ice Age deze kleine enclave van overlevers en we vonden dat we daarvoor de dodo's, want iedereen weet dat die vogels inmiddels helemaal verdwenen zijn."

Computergestuurde animatie benadert steeds meer de realiteit. Daarom kan het moeilijk anders dan een bewuste keuze geweest zijn om de dieren in dit verhaal er veel levensechter te laten uitzien dan de menselijke personages. Die zien er bij manier van spreken als speelgoedfiguurtjes uit.

"Ons verhaal gaat inderdaad over de dieren, terwijl de mensen eigenlijk alleen maar op de achtergrond aanwezig zijn. Ze zijn voornamelijk in het verhaal aanwezig om de protagonisten een reden te geven om op stap te gaan. Het was dus onze uitdrukkelijke bedoeling om het ontwerp van de dieren expressiever te maken dan dat van de mensen. We zijn in het echte leven zo gewoon om naar mensen te kijken dat we erg kritisch zijn als we hen afgebeeld zien in tekeningen of schilderijen. Of in animatiefims. Ik zou kunnen zeggen dat we niet de tijd of het geld hadden om de mensen realistischer te maken. Maar zelfs dan zouden we hen minder realistisch dan de dieren hebben gehouden."

Los daarvan blijft natuurlijk de discussie of digitale animatie het 'fotorealisme' wel moet nastreven?

"Ja, we moeten ons inderdaad blijven afvragen waarom het bekijken van animatiefilms zo leuk kan zijn? Of waarom wij zo graag verhalen willen vertellen via animatie? Omdat we het expressiever willen maken dan in het echte leven. Omdat we bepaalde zaken willen overdrijven. Omdat we het fantastischer willen maken dan de werkelijkheid. Als je al die dingen optelt, zit je sowieso een eind van de realiteit vandaan. Wat wij bij Blue Sky Studios vooral nastreven, is een animatiestijl, waarbij de personages en hun omgeving er een beetje gestileerd uitzien, maar de manier waarop alles uitgelicht wordt, moet wel realistisch zijn. Dat zorgt voor de toegang tot die specifieke wereld: het ziet er bijna echt uit, maar het kan onmogelijk echt zijn."

PS: voor de Vlaamse dubbing van Ice Age werd onder meer een beroep gedaan op het stemtalent van Chris Van den Durpel, Lucas Van den Eynde, Wim Opbrouck en Caren Meynen.

'Ik wou de film meteen in de sneeuw laten beginnen: knal, dit is de ijstijd, mensen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234