Zaterdag 17/04/2021

Werk en gezondheidLoopbaansparen

Drie op de vier Belgen willen loopbaansparen. ‘Het idee is goed, alleen de uitwerking laat nog te wensen over’

Alleen thuiswerken tijdens corona. Dat resulteerde in veel onopgenomen verlofdagen. Beeld Wouter Van Vooren
Alleen thuiswerken tijdens corona. Dat resulteerde in veel onopgenomen verlofdagen.Beeld Wouter Van Vooren

Bijna drie vierde van de Belgen willen vakantiedagen of overuren opsparen om later in hun loopbaan te gebruiken. Meestal willen ze die inzetten om sneller met pensioen te kunnen gaan. Dat leert een rondvraag van hr-dienstverlener Acerta bij 2.000 werkende Belgen.

“Bedrijven kwamen eind 2020 in de problemen omdat er nog een karrenvracht aan vakantiedagen opgenomen moest worden in de laatste weken”, zegt Ellen Van Grunderbee, juridisch adviseur bij Acerta. “Nogal wat werknemers waren in coronatijden en vooral in de lockdownmaanden tijdelijk werkloos en in een periode van tijdelijke werkloosheid neem je geen vakantie.”

Ook voor wie kon blijven werken, was de lockdown geen aantrekkelijke periode om vakantie te nemen. Reizen waren onmogelijk. Werknemers die aan de slag bleven moesten er vaak de taken van collega’s bijnemen.

Acerta herinnert eraan dat er een systeem bestaat om vakantiedagen later in te zetten: het loopbaansparen. Een rondvraag van de hr-dienstverlener leert dat 73 procent dat ook zou willen doen, als dat mogelijk zou zijn op hun werk. Ruim de helft van hen (56 procent) zou die opgespaarde dagen op het einde van de carrière inzetten om vroeger met pensioen te kunnen gaan.

Werkbaar werk

Het was voormalig minister van Werk Kris Peeters (CD&V) die in 2018 het loopbaansparen invoerde. ‘Werkbaar werk’ was voor de christendemocraat hét sociale thema van zijn bestuurstermijn. Hij gaf bij zijn aantreden in 2015 de opdracht aan de sociale partners om voorstellen uit te werken.

De sectoren waarin het loopbaansparen al is geactiveerd en waarin ondernemingen in principe een cao kunnen sluiten, zijn onder meer de scheikundige nijverheid en de petroleumnijverheid (telkens arbeiders en bedienden) en het paritair comité 200, de zogenaamde aanvullende sector voor de bedienden. Die laatste omvat een kwart van alle bedienden in België.

Acerta pleit ervoor om loopbaansparen in te voeren in de zorgsector. Dat is de sector bij uitstek waar vorig jaar door de coronacrisis overuren werden opgestapeld en waar het moeilijk was om vakantie op te nemen. Van Grunderbee verduidelijkt: “In alle sectoren geldt: om de werkuren en vrije tijd meer in balans te brengen is loopbaansparen een interessante piste. Voor werkgevers is het interessant omdat een concentratie aan afwezigheden of de extra kosten van het uitbetalen van overuren in crisistijd zo kan worden vermeden.”

Te rigide

“Wij zijn voorstander van het systeem van loopbaansparen”, zegt Monica De Jonghe, adviseur van het VBO (Verbond van Belgische Ondernemingen). “Het idee erachter is goed, alleen laat de uitwerking vandaag nog te wensen over. Daardoor is het systeem in heel weinig bedrijven van kracht vandaag. Zo is de wetgeving nog bijzonder rigide. Individuele bedrijven kunnen loopbaansparen alleen invoeren nadat er op sectoraal niveau een onderhandeling is geweest en die op niets uitdraait. Tegelijk hebben werknemers nog niet veel mogelijkheden om vakantiedagen op te sparen. Ook dat moet beter.”

De twintig wettelijke vakantiedagen komen niet in aanmerking om te sparen, net zomin als de dagen voor arbeidsduurvermindering (de zogenoemde ADV-dagen). Het gaat alleen om de verlofdagen die de werkgever of een sector zelf daarbovenop toekent. Daarnaast kunnen vrijwillig gepresteerde overuren worden opgespaard. Maar hoeveel dagen dat zijn, verschilt van job tot job.

Bij vakbond ACV vinden ze het goed dat niet al te veel verlofdagen in aanmerking komen. “We begrijpen dat loopbaansparen verleidelijk is, maar soms moet je mensen ook tegen zichzelf beschermen. Anders ga je heel veel burn-outs uitlokken”, zegt woordvoerder David Van Bellinghen. Hij benadrukt ook de verschillen onder werknemers. “In de zorg lijkt het ons bijvoorbeeld belangrijk dat het personeel op tijd kan rusten. In belang van de mensen zelf en van de patiënten. Bovendien moeten veel werknemers het stellen met 20 verlofdagen per jaar. Dagen opsparen voor later is dan vaak onmogelijk.”

Federaal minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) verwijst naar het regeerakkoord van Vivaldi. Daarin roept de nieuwe regering de sociale partners op om loopbaansparen “toegankelijk” te maken voor alle werknemers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234