Zondag 01/08/2021

AchtergrondVerkiezingen VS

Drie op de vier Amerikanen vrezen geweld, ook veiligheidsdiensten extra alert voor milities

Eigenaars van winkels timmeren hun etalages dicht omdat ze geweld in de straten vrezen.  Beeld Photo News
Eigenaars van winkels timmeren hun etalages dicht omdat ze geweld in de straten vrezen.Beeld Photo News

Drie op de vier Amerikanen zijn bang dat het in de nasleep van deze verkiezingen tot geweld komt. Een klein deel van de bevolking hoopt daar zelfs op en droomt hardop van een burgeroorlog. Extreemrechtse en extreemlinkse groeperingen die de voorbije maanden al gewelddadig hebben opgetreden, maken zich klaar. En de Amerikaanse veiligheidsdiensten nemen het risico ernstig. Zij vrezen vooral dat kleine groeperingen of enkelingen met één dwaze actie een lawine veroorzaken.

Vreemde beelden in het VTM Nieuws van gisteren: een Trump-supporter betoogt bij een telbureau in kogelvrij vest, met een machinegeweer op de borst. Hij ziet eruit als een agent van de oproerpolitie, maar hij is gewoon een burger. En hij staat zomaar op straat, terwijl de echte politie even verderop toekijkt. Op rustige toon zegt de man dat de VS weleens in het Joegoslavië van 1991 zouden kunnen veranderen. Met andere woorden: een burgeroorlog met doden sluit hij niet uit. En hij is lang niet alleen.

De sfeer in Amerika is al maanden verhit. De conflicten tussen links en rechts, tussen wit en zwart, tussen mondmasker en geen mondmasker hebben al tot geweld en zelfs doden geleid. De vrees dat al die frustratie, woede en onverdraagzaamheid nu in één kolkende rivier samenstroomt, is groot. Ook bij de Amerikanen zelf. Uit een poll is gebleken dat drie op vier Amerikanen vrezen dat deze verkiezingen tot geweld zullen leiden. Er zijn dit jaar al 17 miljoen wapens aan burgers verkocht, en dat is meer dan ooit. De kopers zeggen vooral zichzelf te willen beschermen. Dat die wapens ook worden gebruikt, bleek tijdens de Black Lives Matter-protesten van mei. Er vielen vijftien dodelijke slachtoffers door kogels van burgers. De meeste daders beweerden uit zelfbescherming te handelen.

Rellen leiden in Amerika bijna altijd tot plunderingen. Winkeliers bereiden zich daarop voor, in sommige steden zijn de winkelramen dichtgetimmerd. Maar supermarktketen Walmart vreesde een nieuw soort plunderingen. Vorige vrijdag haalde het één dag lang alle wapens uit de winkels, omdat het bang was dat mensen zichzelf zouden komen bevoorraden met pistolen en geweren. Het was een paniekreactie, zei Walmart toen het op zijn stappen terugkeerde, maar die paniek kwam niet zomaar uit de lucht vallen.

Links én rechts

Zowel FBI als het Department of Homeland Security, zeg maar onze federale politie en staatsveiligheid, hebben het over een reëel gevaar en zetten al enige weken dubbel zoveel middelen in om extremistische agressie te voorkomen. Het geweld wordt zowel van linkse als van rechtse groeperingen gevreesd. De linkse worden al een tijd extra scherp in de gaten gehouden, omdat Donald Trump dat zo wil. Volgens hem vormt Antifa, een losse verzameling van ruim 2.000 extreemlinkse, antifascistische groeperingen, het grootste gevaar voor Amerika. Maar nu Trump de verkiezingen frauduleus heeft genoemd, en misschien wel gaat verliezen, is de kans dat extreemrechts het vuur aan het lont steekt groter. Extreemrechts was in het verleden ook gevaarlijker, bewijzen de cijfers. Terreurdaden uit die hoek hebben in de VS tussen 1994 en nu al tot 557 doden geleid. Aan de linkerkant gaat het ‘maar’ om 22 doden.

De controle op al die groepen is lastig. Het gaat niet om één grote, georganiseerde beweging, maar om verschillende cellen. Sommige hebben duizenden volgelingen, maar er bestaan ook tientallen kleinere groepen. Veel van hen zijn goed bewapend.

Die milities bestaan al geruime tijd, maar sinds de Black Lives Matter-protesten zijn ze agressiever geworden. De extreemrechtse voelen zich sinds het eerste verkiezingsdebat in september tussen Trump en Biden bovendien ook nog eens gesteund. Toen Biden tijdens dat debat aan Trump vroeg om de extreemrechtse Proud Boys publiek te veroordelen, zoals hij voortdurend doet met Antifa, weigerde Trump dat niet alleen, hij gaf ze zelfs een soort van vrijbrief mee. “Doe een stap terug, maar zorg dat je klaar staat”, zei hij. De dag erna hadden de Proud Boys op chatdienst Telegram al 10 procent meer leden.

Voorlopig nog windstil

The Proud Boys zijn klein. Ze hebben naar schatting een duizendtal leden. Maar The Oath Keepers, een paramilitaire extreemrechtse organisatie, heeft naar eigen zeggen 40.000 leden. Zelf beweren ze dat daaronder veel ex-militairen en politieagenten zitten. Een derde speler, Boogaloo Bois, zou over 10.000 leden beschikken. Allemaal mannen, want die club vindt niet alleen de islam en het liberalisme bedreigend, maar ook vrouwen. Zeven van hen werden begin oktober gearresteerd omdat ze een plot hadden beraamd om de Democratische gouverneur van Michigan, Gretchen Whitmer, te ontvoeren. Een ander lid schoot tijdens de rellen na de dood van George Floyd een politieman neer.

In totaal zouden er 300 van die groepen bestaan. In een officieel persbericht van 6 oktober zegt het Department of Homeland Security dat het de kleine groepen en enkelingen vreest. Al die groepen, en sommige van die individuen, zijn ook actief op sociale media. Het bezoekersaantal van Facebook-pagina’s die oproepen tot gewelddadig verzet, was in de VS sinds februari met 60 procent gestegen. Facebook heeft ondertussen al 6.500 van dat soort pagina’s verwijderd, maar elke dag duikt er ergens een nieuwe op, ook op andere platformen.

Voorlopig is van het gevreesde geweld gelukkig niks te merken. De protesten bij telbureaus in Phoenix, Arizona en Detroit, Michigan verliepen rustig. Alleen in Portland, Oregon, een stad die al sinds de zomer het decor is voor aanhoudend protest, liep het eergisteren uit de hand en werd er geplunderd. Gevreesd wordt dat het echte geweld pas de kop dreigt op te steken wanneer Joe Biden officieel tot winnaar zou worden uitgeroepen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234