Maandag 21/10/2019

Zaak-Mawda

Drie minderjarigen in Mawda-busje aan hun lot overgelaten, organisaties willen ingrijpen: "Onbegrijpelijk"

De jongen rechts op de foto (met blauwe rugzak) is een 14-jarige Afghaan die in de bestelwagen zat. Beeld Wouter Van Vooren

Drie niet-begeleide minderjarige vreemdelingen die in het busje met Mawda zaten, kregen niet de bescherming waar ze recht op hebben. Een van hen sprak meermaals met De Morgen in het migrantenkamp van Duinkerke. "Hij is in de greep van mensensmokkelaars."

Op het gezicht van Shakir* staan puistjes en het begin van gezichtsbeharing. Zijn bezittingen zitten in een klein, geel-blauw rugzakje. 14 jaar is hij, zo zegt hij zelf. Het is moeilijk te checken, want een identiteitsbewijs heeft hij niet. "In Afghanistan komen de meeste kinderen niet in een ziekenhuis ter wereld, dus er is zelden of nooit een registratie", zegt een Afghaan die mee in het groepje staat. 

Maar ook voor het parket en de Dienst Vreemdelingenzaken is Shakir een minderjarige Afghaan. Tot het tegendeel bewezen is, had België hem bescherming moeten bieden. Maar dat is volgens hem op geen enkel moment aangeboden. "Er was ook geen tolk aanwezig", zegt Shakir.

De dienst Voogdij bevestigt dat de politie van Bergen geen contact met hen heeft opgenomen voor de drie minderjarigen. Pas afgelopen weekend is de dienst op de hoogte gebracht van de drie minderjarigen aan boord van het busje, veel te laat om een voogd aan te stellen zoals de procedure voorschrijft, want ze dwalen alle drie opnieuw rond.  

Shakir heeft twee dagen vastgezeten na het dodelijke incident in Bergen, daarna deed hij er nog eens twee dagen over om terug te keren naar het geïmproviseerde vluchtelingenkamp van Duinkerke.
 Die zondag, bij een maaltijdbedeling door de Belgische vzw Humain, bekende de jongen dat hij in de bestelwagen met Mawda zat. 

Kwetsbaar

Toen we hem de woensdag erop ontmoetten in Duinkerke, ontkende hij het dan weer. Hij was gehaast, probeerde enkele andere migranten bij te benen, vermoedelijk onderweg naar het huis van een mensensmokkelaar in de buurt. 

"Hij is zwaar getraumatiseerd door het incident, maar vergeet niet dat zo'n jongen ook bang is dat alles wat hij zegt tegen hem gebruikt kan worden", zegt Sofie D'Hulster, voorzitter van Humain. "Hij is in de greep van mensensmokkelaars."

Maar afgelopen weekend bevestigde hij het opnieuw, ook aan De Morgen. Hij stelt dat hij een 14-jarige Afghaan is. Verschillende bronnen bevestigen dat iemand met dergelijk profiel aan boord zat.

Een aantal Belgische organisaties die zich bezighouden met minderjarige migranten proberen hem en de twee anderen te benaderen om te weten of ze bescherming willen. Een van hen zou via een Franse hulporganisatie al in een Frans opvangcentrum zitten.

"Het is onbegrijpelijk wat hier gebeurd is, want er bestaan verschillende procedures om net dit te vermijden", zegt kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen. "Ze vormen een bijzonder kwetsbare groep en het gaat hier bovendien over een zeer confronterende gebeurtenis waarbij je zou verwachten dat men extra inspanningen levert om de dienst Voogdij over hen te laten ontfermen.
 Ik snap het niet."

Het Kinderrechtencommissariaat is bereid om desnoods proactief de jongeren op te zoeken, zodat ze bescherming krijgen en indien gewenst een klacht kunnen indienen. Dan kan het Kinderrechtencommissariaat een onderzoek starten. "Er moet snel een oplossing voor hen komen", zegt Vanobbergen.

Lees ook de opinie van Elio Di Rupo: 'Uw uitspraken, beste Bart De Wever, zijn een schande voor ons land'.

Potentiële daders

De regels in de omzendbrief van eind 2016 zijn ondertekend door de ministers van Justitie, Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris voor Asiel en Migratie. De bevoegde diensten horen de rechten van de niet-begeleide minderjarige vreemdelingen dus te kennen.

"Het gaat hier echt over een basisregel wanneer je minderjarigen aantreft", zegt Dirk Depover van Child Focus.
"We zijn ontzet over het feit dat verzuimd is om hen door te geven aan de Dienst Voogdij en de gespecialiseerde opvangcentra."

Vorig jaar kreeg Child Focus 119 meldingen van niet-begeleide minderjarige vluchtelingen die spoorloos verdwenen, maar dat zou maar een fractie zijn van het aantal minderjarige migranten die in ons land ronddwalen. Nochtans lopen die jongeren volgens Child Focus, omwille van hun kwetsbaarheid, het grootste risico het slachtoffer te worden van mensenhandel of
 seksuele en zelfs economische uitbuiting.

Het zou kunnen dat deze drie minderjarigen geen hulp wilden aanvaarden, maar ook dan moesten de bevoegde diensten op de hoogte zijn gebracht. En gezien de getuigenis van Shakir wijst alles er voorlopig op dat hen geen bescherming is aangeboden.

"De regering zegt een kordaat maar rechtvaardig migratiebeleid te voeren, zeker naar de meest kwetsbaren, maar die woorden klinken ironisch voor de niet-begeleide minderjarigen die wel hun DNA moesten afgegeven als potentiële daders, maar daarna opnieuw in handen van de mensensmokkelaar zijn afgegeven", zegt Sofie D'Hulster van Humain.

*Shakir is een schuilnaam om de minderjarige te beschermen. Zijn echte naam is gekend bij de redactie.

Lees ook "Experts asielrecht: "Ouders Mawda hebben recht om dicht bij graf van dochtertje te wonen"'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234