Vrijdag 27/11/2020

Drie kwartier slecht theater

Het wordt een korte en ongemakkelijke vergadering tussen Amerikaans president Donald Trump en premier Charles Michel. De eerste spuwde Brussel uit als een hellegat. Waarop de andere hem kleineerde. Komt dit wel goed? J

Duits bondskanselier Angela Merkel kan meespreken over de onvoorspelbaarheid van de nieuwe president. Bij haar bezoek aan Trump in maart weigerde die haar de hand te schudden voor de tv-camera's. Ook nadat Merkel hem, hoorbaar tot 5 meter verder, vroeg om dat te doen. Twitter vond het prachtig. Merkel iets minder.

Politiek is slecht theater, luidt de boutade. Dat zal nogmaals worden bewezen op het koninklijk paleis. Michel en koning Filip ontvangen er morgenmiddag Trump en zijn vrouw Melania. Op de agenda: een fotomoment, een kort onderhoud met de koning, opnieuw een fotomoment en een werkvergadering met de premier. Die vergadering zal normaal drie kwartier duren.

Geen van beiden heeft zin om het gezellig te maken. "Voor Trump is dit gewoonweg een vervelend, verplicht gesprek dat hij liefst zo snel mogelijk wil afhandelen", denkt Willy Claes, gewezen socialistisch kopstuk en topman van de NAVO. "Trump komt niet naar Brussel voor Michel."

Nochtans staat er iets op het spel. Zeker voor België. Een sterke relatie met de Verenigde Staten is nog altijd een fundament van het Belgische buitenlandbeleid. Met of zonder Trump, de Verenigde Staten blijven een levensbelangrijke handelspartner en militaire bondgenoot, zeker in de strijd tegen terrorisme. Een fiasco kan Michel zich dus niet veroorloven. Het moet lukken met Trump.

"Als je Trump bezig ziet tijdens zijn eerste internationale reis de laatste dagen, dan is hij opvallend lief. Eerst schold hij iedereen verrot op Twitter, nu vindt hij alles en iedereen 'great'", zegt Karel De Gucht. Als voormalig minister van Buitenlandse Zaken en eurocommissaris voor Handel kreeg hij nog de Amerikaanse presidenten George Bush en Barack Obama over de vloer. "Ik ben benieuwd welke Trump we zullen zien."

Hellhole

Toch: beste vrienden zullen Michel en Trump niet worden. Daarvoor ligt hun visie te ver uiteen, hebben ze in het verleden te veel lelijke dingen over elkaar gezegd en zit het programma van de president te vol, met overmorgen een NAVO-top.

Na de aanslagen van 22 maart 2016 noemde Trump Brussel 'a hellhole'op Twitter. Waarop Michel in een speech voor de Kamer van koophandel in New York riposteerde dat "er een presidentskandidaat is - ik vergeet altijd zijn naam - die Brussel een hellegat noemt. Hij wilde er bij zijn vanavond, maar ik heb zijn uitnodiging geschrapt."

Een beheerste counter, maar wel een die Michel wellicht maakte in de overtuiging dat Trump nooit als president tegenover hem zou zitten. Een beetje sneu, maar geen reden tot paniek, beoordeelt Steven Vanackere, gewezen CD&V-minister van Buitenlandse Zaken. "Het gaat nu om staatszaken. Dan mogen persoonlijke twisten niet meespelen."

Tijdens staatsbezoeken zweerde Vanackere naar eigen zeggen bij een 'jezuietentruc': kies drie kernpunten uit en hamer die erin bij je gesprekspartner. "Ik heb die regel toegepast op vriend en vijand. Van de Afrikaanse staatshoofden Kabila en Mugabe tot Hilary Clinton, die ik heel erg mocht. Maar aangezien Trump blijkbaar heel snel afgeleid raakt, kan Michel zich misschien best beperken tot twee kernpunten."

Cowboylaarzen

De gespreksthema's die Michel wil aansnijden liggen ondertussen vast. De strijd tegen terreur staat bovenaan zijn lijst. Daaronder de internationale handel en het klimaat. In het parlement verzekerde hij de oppositiepartijen vorige week dat het geen theekransje wordt met Trump. Hij zal zijn standpunten "zonder naïviteit" verdedigen.

Komt het dan tot een confrontatie? Wellicht niet. Dit soort topontmoetingen zijn een vorm van'scripted reality', volgens Claes. "Alles, maar echt alles is lang op voorhand doorgesproken door de medewerkers van beide kampen. Michel en Trump zullen elk fiches meekrijgen waarop eigenlijk hun hele dialoog staat uitgeschreven. Voor spontaniteit is geen plaats. De hellhole-tweet zullen ze allebei per ongeluk 'vergeten'. Al weet je nooit met Trump. Ik hoor dat hij niet graag lange nota's leest."

"Mijn ervaringen met Bush en Obama leren dat de discussie altijd oppervlakkig blijft", beaamt De Gucht. "Je dringt amper door. Wereldleiders hebben hun ideeën en daar zal een Belg niets aan veranderen. Of het nu Chinezen, Indiërs of Amerikanen zijn. Toen Bush ooit op bezoek kwam bij mij en premier Guy Verhofstadt was hij zo op zijn gemak dat hij zijn cowboylaarzen midden op tafel legde in de Lambermont. Maar inhoudelijk konden we geen gesprek met hem aanknopen. Hij was zo star. Trump zal niet anders zijn."

De collega-ministers van Michel denken dat hij zich best wel zal redden. Als eerste minister van het 'kibbelkabinet' moet hij elke week diplomatieke kunstjes uitvoeren. Hij heeft ook al ervaringen met dit soort staatsbezoeken: tussen 2007 en 2011 was Michel minister van Ontwikkelingssamenwerking. Hij moest toen onder meer een brandje blussen tussen De Gucht en de Congolese president Kabila.

Michel staat er bovendien niet alleen voor. Tijdens zijn gesprek met Trump zal hij worden bijgestaan door een handvol medewerkers en diplomaten. Ook Trump zal zijn gevolg dichtbij houden. "Die medewerkers schrijven als een gek alles op wat er wordt gezegd", verduidelijkt Vanackere. "En nog belangrijker: waar nodig fluisteren ze hun baas een woordje in het oor. Zij kennen alle dossiers uit het hoofd."

Een onderhoud onder vier ogen, in diplomatentaal een'aparté', zullen Michel en Trump wellicht niet hebben. "Dat gebeurt meestal alleen bij staatshoofden die elkaar al langer kennen", vervolgt Vanackere. Al kan het snel gaan: "Ik zat ooit een halfuur in een kamer met de Palestijnse leider Abbas terwijl die maar sigaretten bleef opsteken."

'Slaap niet voor laten'

Om misverstanden en moeilijke vragen te vermijden, wordt er na de werkvergadering geen gezamenlijk persmoment georganiseerd. In België is dat sowieso niet echt traditie bij een staatsbezoek. Trump is er ook geen fan van. Alleen in eigen land doet hij dat sporadisch. Mogelijk legt Trump wel een verklaring af na het NAVO-beraad.

Claes vat het misschien nog het best samen: "Bij mij zijn dit soort topontmoetingen nooit echt faliekant afgelopen. Maar ik moet eerlijk zeggen: ik had nooit iemand als Trump tegenover me zitten. Niemand in België heeft dat al meegemaakt. Ik beklaag Michel dan ook."

"Ik zou er mijn slaap niet voor laten", werpt De Gucht tegen. "Wat kan er fout lopen? Trump zal zijn gesprek met Michel misschien niet leuk vinden, maar zijn belangen in Europa zijn te groot om Michel te affronteren. En als Trump toch in de aanval gaat, dan is dat alleen maar goed voor de premier. Zijn populariteit zal stijgen. Geloof me: Merkel is ook niet slechter geworden van die gemiste handdruk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234