Vrijdag 10/07/2020

Orgaandonor

Drie doden door niet-ontdekte kanker bij orgaandonor

De donor van de getransplanteerde organen had borstkanker, die nog niet was ontdekt.Beeld ANP XTRA

Drie patiënten zijn overleden nadat ze kanker kregen via een donororgaan van een vrouw met niet-ontdekte borstkanker. Dat blijkt uit een studie van Frederike Bemelman, hoogleraar nierziekten aan het Amsterdam Universitair Medisch Centrum. Ook een vierde patiënt kreeg kanker. Hij genas, nadat het donororgaan was verwijderd en hij met chemotherapie was behandeld.

De vier kregen in 2007 allemaal een orgaan van dezelfde donor, een 54-jarige vrouw die aan een hersenbloeding overleed. De orgaandonatie verliep via Eurotransplant, een samenwerking tussen acht landen. Organen van dezelfde donor komen vaak in verschillende landen terecht.

Een van de overleden patiënten was een 62-jarige Nederlandse die bij Bemelman onder behandeling was. Zij kreeg een nieuwe nier, en overleed in 2013. Een andere patiënt komt ook uit Nederland en twee anderen uit andere Europese landen. Zij kregen de lever, longen en de andere nier van de donor, die ook uit het buitenland kwam. De nationaliteiten van de twee buitenlandse ontvangers kan het Amsterdam UMC vanwege privacy niet geven.

Twijfel

Volgens Bemelman had de donor waarschijnlijk borstkanker in een zeer pril stadium, met een minieme hoeveelheid kankercellen in haar lijf, die zich wel al via de bloedbaan hadden verspreid. “Bij een orgaandonatie wordt de ziektegeschiedenis van de donor goed bekeken. Voor donatie vindt een lichamelijk onderzoek plaats, en wordt een longfoto en een echo van de buik gemaakt. Als er ook maar enige twijfel is, wordt een aspirant-donor niet geschikt geacht. Maar met de huidige screening was deze kanker niet te detecteren.”

Via bepaalde DNA-technieken zou de kanker tegenwoordig misschien wel op te sporen zijn. “Maar die zijn arbeidsintensief, dat is geen test van een paar dagen”, zegt Bemelman. Die tijd is er bij orgaandonatie niet. Volgens Bemelman zijn aanvullende tests ook niet nodig. “Dit is uitermate zeldzaam. In de literatuur zijn wereldwijd maar enkele tientallen gevallen bekend. De kans dat dit bij een orgaandonatie gebeurt, is 1 op 10.000 tot 1 op 100.000, schat ik.”

Afstoting

Dat kanker via organen wordt overgebracht, is dus een zeldzaamheid. Maar kanker (bijvoorbeeld huidkanker) is wel een bekend risico na transplantaties. Dat komt omdat het immuunsysteem van patiënten wordt aangetast door de medicijnen die ze moeten slikken om afstoting te voorkomen.

Bemelman wil met haar studie laten zien hoe artsen kunnen handelen op het moment dat zo’n zeldzaam geval van overdracht via organen zich voordoet. De enige patiënt die overleefde was een 32-jarige man die de tweede nier van de donor kreeg. Bij hem werd die nier weer verwijderd, zodat hij kon stoppen met medicatie en zijn immuunsysteem de strijd met de kanker kon aangaan. Chemotherapie deed de rest.

Domme pech 

Bij de patiënte van Bemelman leek het verwijderen van de nier geen optie. Haar bloedvaten waren zo aangetast, dat dialyse heel erg lastig was geworden. Haar kanker werd wel behandeld, maar tevergeefs. “Terugkijkend had ik met haar nu misschien toch de optie van het verwijderen van het orgaan besproken”, zegt Bemelman.

Ook voor Hans Bart, directeur van de Nierpatiënten Vereniging Nederland, is het onderzoek geen reden om te twijfelen aan de huidige screening van donoren. “Dit lijkt me een geval van ongelooflijk domme pech.” Voor nierpatiënten is er ook geen alternatief, zegt hij. “Nierziekten zijn niet te genezen. 18 procent overlijdt als gevolg van de dialyse. De verlenging van de levensduur door een transplantatie is enorm”, zegt hij.

Dat zegt ook Bemelman. “We moeten vooral doorgaan met transplanteren en doneren. Er overlijden jaarlijks veel meer mensen door het tekort aan donororganen.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234