Maandag 15/08/2022

Bellen metJournalist Sacha Kester

Drie aanslagen in Israël in een week: ‘Ieder lontje in dat kruitvat is nu gevaarlijk’

Een gekanteld voertuig ligt op de weg op de plaats van een schietaanval in Bnei Brak bij Tel Aviv. Beeld Gil Cohen-Magen / AFP
Een gekanteld voertuig ligt op de weg op de plaats van een schietaanval in Bnei Brak bij Tel Aviv.Beeld Gil Cohen-Magen / AFP

Na de derde terroristische aanslag in een week tijd verkeert Israël in opperste staat van spanning. Moeten we vrezen voor een oplaaiing van het conflict met de Palestijnen? We bellen Israël-verslaggever Sacha Kester.

Pepijn de Lange

Bij de aanslag van gisteren vielen zeker vijf doden. Is er inmiddels meer bekend over de dader?

“De eerste twee aanslagen zijn uitgevoerd door Arabische Israëliërs. Dat zijn Arabieren met een Israëlisch paspoort. Bij de aanslag van gisteren was het een Palestijn die afkomstig was van de Westelijke Jordaanoever. Die was dus de grens overgestoken.

“Het is te kort door de bocht om te zeggen dat de eerste twee aanslagen helemaal niets met het Israëlisch-Palestijnse conflict te maken hadden, maar ze zijn door Islamitische Staat (IS) opgeëist. De vrees is dat de derde aanslag een soort copycat-aanslag was, waardoor het conflict tussen de Israëliërs en de Palestijnen weer oplaait.”

Is Islamitische Staat eerder actief geweest in Israël?

“Ja, maar de beweging heeft er nooit echt voet aan de grond gekregen. Bijna alle aanslagen die daar in het verleden zijn gepleegd, zijn opgeëist door lokale organisaties, niet door IS. Dat maakt een groot verschil. De aanhangers van IS zijn geradicaliseerde individuen, YouTube-kijkers die besluiten om op eigen houtje een aanslag te gaan plegen. Daarvan zijn er een stuk minder.”

En wat maakt het uit of de aanslagpleger uit Israël zelf of van de Westelijke Jordaanoever afkomstig is?

“Als het geweld naar de Westelijke Jordaanoever overslaat en het politieke conflict erbij komt, kan het zich als een vuurtje gaan verspreiden. Daar wonen een heleboel mensen die zich gemarginaliseerd en gefrustreerd voelen. Het is een kruitvat. Ieder lontje dat daarin gestoken wordt, is gevaarlijk. Zeker als dat gebeurt in een periode vlak voor de ramadan, zoals nu.

“Aan de Israëlische kant van de grens wonen ook meer dan een miljoen Arabieren, maar dat zijn gewoon Israëlische burgers: ze hebben een Israëlisch paspoort, mogen stemmen en zitten ook in het parlement. Hun positie is wel altijd heel dubbel geweest. Ze worden gezien als tweederangsburgers. Tegelijkertijd wordt van deze Israëlische Arabieren een soort dankbaarheid verwacht.”

Die ramadan gaat vrijdag van start. Wat heeft dat hiermee te maken?

“In deze periode van het jaar worden vaker aanslagen gepleegd. Mensen hebben dan kortere lontjes: ze hebben de hele dag niet gegeten, niet gedronken en geen sigaretje gerookt. Bovendien is iedereen bezig met rechtvaardigheid en geloof.

“Dit jaar valt de ramadan ook nog eens samen met Pasen en Pesach, het Joodse feest waarin de terugkeer uit de slavernij in Egypte met Mozes’ tocht door de Rode Zee, wordt gevierd. We hebben dus een kluwen van religieuze feestdagen en mensen die extra gevoelig zijn.

“Tijdens de ramadan van vorig jaar waren er geen aanslagen, maar ontstonden er wel meer en meer spanningen en demonstraties. Op een gegeven moment wierp Hamas zich op als de beschermer van Jeruzalem. Vanuit de Gazastrook gingen zij raketten op die stad afschieten. Dat luidde het begin in van weer een oorlog tussen Israël en Hamas. Tot ieders verbazing ontstonden toen ook gigantische rellen onder Israëlische Arabieren, die zich tot dan toe altijd afzijdig hadden gehouden. Israël werd daardoor wakker geschud.”

De Israëlische premier Naftali Bennett spreekt al van een ‘nieuwe situatie’ die vraagt om verscherpte veiligheidsmaatregelen. Hoe kijk jij daarnaar?

“Deze aanslagen waren geen van alle gezien door de veiligheidsdiensten van Israël. Dat vind ik zorgelijk. Nu staan de veiligheidsdiensten wel volledig op scherp. Er zijn tientallen mensen gearresteerd, die nu worden verhoord. De hoop is natuurlijk dat de diensten zo een beter beeld krijgen van wat er precies is gebeurd. Zijn de aanslagplegers geholpen of zijn het lone wolfs en copycats? Dat proberen ze nu in kaart te brengen.

“De politiek benadrukt ook dat niet alle Israëlische Arabieren ineens verdacht moeten worden. Er is een grote vrees dat rechts-extremistische, nationalistisch, religieuze Joden wraak gaan nemen op de Arabieren. Dat gebeurde vorig jaar. Joodse knokploegen gingen toen de Arabieren opzoeken. Ook daar moet de politie alert op zijn. Voor je het weet kom je in een zichzelf constant versterkende, vicieuze cirkel terecht.”

Waar moeten we de komende tijd op letten?

“Vandaag is het Land Day (de dag waarop de Arabieren grote protesten en stakingen tegen landonteigeningen uit 1976 herdenken, red.). Dan wordt er altijd hevig gedemonstreerd, zeker in de Gazastrook. Palestijnen gaan massaal naar de hekken die de Gazastrook van Israël afsluiten. Regelmatig loopt het uit de hand. Ook nu wordt daarvoor gevreesd.

“Door corona was er bovendien de afgelopen twee jaar over en weer minder verkeer mogelijk. Tijdens deze ramadan zouden juist veel Palestijnen uit de Westelijke Jordaanoever passen krijgen om te kunnen gaan bidden in de Al-Aqsamoskee (de grootste moskee van Jeruzalem, red.). Voor de aanslag van gisteren zei Bennett nog dat hij nog geen reden zag om passen in te trekken, maar nu is de kans toch groot dat dat gaat gebeuren. Dat kan op de Westelijke Jordaanoever tot enorme woede leiden.

“Een Israëlische veiligheidsexpert die ik vanochtend sprak, vertelde dat het bij dit soort veiligheidsvraagstukken wijsheid is de bevolking zo veel mogelijk toegang te geven om te bidden en te werken in Israël. Hoe meer je mensen daarin tegenhoudt, hoe bozer ze worden en hoe meer ellende je uiteindelijk over jezelf afroept. Aan de andere kant eisen mensen actie van hun regering. En zoals die expert zei: helaas wint de politieke druk het meestal van de wijsheid.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234