Woensdag 14/04/2021

Dreiging van nucleair conflict in Zuid-Azië neemt af

Met huidige adempauze is de vrede voor Kasjmir nog niet gewonnen

Na weken van oorlogsretoriek is de dreiging van een nieuw Indiaas-Pakistaans militair avontuur over Kasjmir enigszins geluwd. Maar er bevinden zich nog steeds meer dan een miljoen soldaten aan de grens en er vallen nog dagelijks (burger)doden. Belangrijker nog is dat de extremistische groepen in Pakistan die hun bestaansrecht aan Kasjmirs ellende ontlenen, niet zijn ontmanteld en dat een duurzame oplossing voor het Himalaya-rijkje zelf nog geenszins in zicht is.

Catherine Vuylsteke

India's stoere oorlogstaal was vooral bedoeld om Pakistan tot toegevingen te dwingen, maar het is met dit gemanoeuvreer zoals met alle gevaarlijke spelletjes: ze kunnen uit de hand lopen. Sommigen, en dan bedoel ik de islamisten die in Pakistan nog steeds een reële macht zijn, sturen daar daadwerkelijk op aan. Dat bewees de moord op de gematigde Kasjmiri-leider Lone vorige maand nog. Immers, zo schrijven John Chipman en Gary Samore van het International Institute for Strategic Studies, een oorlog tussen India en Pakistan zou wellicht door eerstgenoemde gewonnen worden, en de Pakistaanse generaal Musharraf bijgevolg uit het zadel lichten. Daarmee - en daarin zien zij het ultieme doel van de islamisten - zou een einde komen aan zijn seculariseringscampagne in Pakistan, zou de alliantie met de VS opgeblazen worden en zou de druk op de Al-Qaeda-voortvluchtigen die zich nu wellicht in Pakistans tribal areas bevinden, behoorlijk afnemen. Het komt er dus op aan, vervolgen beide vorsers, om zonder gezichtsverlies van de huidige bilaterale hoogspanning af te raken, een formule waarbij India en Pakistan beide zouden winnen en de islamisten de grote verliezers zouden worden.

De voorbije dagen werd een eerste stap in die richting gezet, maar eenvoudig is het niet. Musharraf moet ervoor zorgen - en heeft dat nu weer beloofd - dat er geen guerrillero's meer de grens oversteken naar het door India gecontroleerde deel van Kasjmir. Dat zou de generaal eigenlijk al in januari doen, zo zei hij in zijn goodwill-speech na de aanslag op het Indiase parlement, waarbij in december 24 mensen het leven lieten. Een aantal leiders van islamistische organisaties werd toen gearresteerd, maar luttele maanden later liepen ze alweer vrij rond, en de 'infiltraties' van militanten werden hervat, zij het met een kleiner debiet. Speelt Musharraf dubbel spel? Niet noodzakelijk. Het probleem is dat de jehadi's, zoals deze groepen vaak worden genoemd, destijds (met VS-centen) zijn gecreëerd en getraind door de Pakistaanse geheime dienst ISI, een orgaan waar de Pakistaanse regering nooit echt vat op heeft gehad. Bovendien blijkt die ISI sinds het (officiële) afstoten van de Afghaanse Taliban ook de algehele controle over deze organisaties te zijn verloren.

Gelukkig beschikte de internationale gemeenschap wel over een troefkaart versus Islamabad, dat zich de hele Koude Oorlog lang en sinds 11 september opnieuw de grote VS-vriend wist: resolutie 1373. Deze werd door 144 landen, waardoor Pakistan, ondertekend en ze verbindt de betrokken naties tot een 'actieve strijd' tegen het zogenaamde terrorisme. Islamabad zou dus openlijk aan de schandpaal kunnen worden genageld wegens zijn niet of onvoldoende optreden tegen de jehadi's, maar ook die zaak hoorde voorzichtig te worden aangepakt door de bezoekende VS-ministers Armitage en nu Rumsfeld. Immers, in de VS-queeste naar Al-Qaeda-booswichten in Pakistan, is de steun van Islamabad onontbeerlijk. Bovendien moet vermeden worden dat Musharraf wordt onttroond: algemeen wordt immers verwacht dat een mogelijke plaatsvervanger eerder slecht dan goed nieuws zou zijn.

India moet zich tevens constructief engageren en bereid zijn een permanente oplossing te zoeken voor het probleem Kasjmir, dat overigens even oud is als beide staten zelf. Een eerste stap zijn de deelstaatverkiezingen die in september worden georganiseerd in Indiaas Kasjmir. Delhi belooft dat ze vrij en fair zullen zijn, de Kasjmiri zelf zijn sceptisch: een eerlijke stembusgang hebben zij nog niet gezien.

Tegelijk verkeert India nu, zo schrijft Prem Shankar Jha in Outlook India, in de gelegenheid om de Kasjmir-kwestie anders aan te pakken. Door slechte ervaringen met de VN-inmenging in 1948 zwoer Delhi sindsdien bij bilaterisme. De eerder aangehaalde resolutie 1373 en het feit dat de Koude Oorlog (waarin de VS Pakistan steunden en India wegens zijn ongebondenheid in het verdomhoekje belandde) voorbij is, spelen in India's voordeel. Multilateralisme zou nu een goede strategie kunnen bieden voor Kasjmir, maar de prompte afwijzing vorige week door de Indiase minister van Binnenlandse Zaken Advani van het VS-voorstel om de grens te monitoren, bewijst dat Delhi daar nog niet toe bereid is.

Het komt er nu op aan om zonder gezichtsverlies voor beide partijen van de huidige bilaterale hoogspanning af te geraken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234