Zaterdag 06/06/2020

Dreamworks versus Disney in Cannes: 1-0

Bij Disney zal men zeker niet gelukkig geweest zijn toen bekend raakte dat het Filmfestival van Cannes een animatiefilm had geselecteerd voor de officiële competitie. Want hoewel Disney in de ogen van velen nog steeds synoniem is met de betere tekenfilm, koos Cannes voor Shrek, een productie van aartsrivaal Dreamworks. En nu de Disney-mensen de film ook gezien hebben, zullen ze nog minder gelukkig zijn.

Cannes / Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

Uit de annalen van het Festival van Cannes blijkt dat het al ruim een kwarteeuw geleden is dat er hier nog eens een animatiefilm voor de competitie geselecteerd werd, namelijk het 'alternatieve' en dus (on)behoorlijk non-conformistische Nine Lives of Fritz the Cat uit 1974. Voor klassieke Disney-films moet men nog verder terug, namelijk naar de jaren vijftig met Dumbo en Peter Pan. Na Antz is deze Shrek de tweede samenwerking tussen Dreamworks en de in digitale beelden gespecialiseerde firma PDI. Dat impliceert meteen dat Shrek de allereerste computergeanimeerde animatiefilm is die, via zijn selectie in de officiële competitie, vanaf de Croisette aan zijn verovering van de wereldmarkt mag beginnen. En die verovering staat nu al vast.

Dat moet ruim voldoende zijn om Disney groen van afgunst te maken, maar daar houdt het niet op. Een van de producers van Shrek is namelijk Jeffrey Katzenberg, die bij Disney ooit medeverantwoordelijk was voor de immens succesrijke renaissance van de tekenfilmafdeling, maar daarna met slaande deuren én een bittere gerechtsprocedure vertrok om even later, samen met Steven Spielberg en David Geffen, de nieuwe Hollywood-studio Dreamworks op te richten. En hoewel Katzenberg het in alle toonaarden ontkent, kan Shrek makkelijk gelezen worden als een afrekening. Zo lijkt de kasteelruïne van de boosaardige draak opvallend op het bekende Disney-logo en ook het megalomane optrekje van de boosaardige Lord Farquaad is zichtbaar geïnspireerd op de Disney-pretparken, compleet met wachtkoorden en souvenirshops.

Zelfs het verhaal van Shrek kan nog het best als een antisprookje omschreven worden. Door de snode Lord Farquaad (stem van John Lithgow) werden alle mogelijk sprookjesfiguren, gaande van Pinocchio, over de boze wolf en de zeven dwergen, tot de drie beren en de rattenvanger van Hamelen, uit zijn domein verbannen, zodat ze als 'politieke vluchtelingen' terechtkomen in een noodkamp in het moeras van Shrek (stem van Mike Myers). Dat is de legendarische 'Ogre' (de mensenetende reus, maar hier voorgesteld als een grote groene 'freak' zonder kannibalistische neigingen), die blijkbaar erg gesteld is op zijn privacy. Om al dat sprookjesvolk, dat voor zijn deur kampeert, weg te krijgen, moet hij in opdracht van Lord Farquaad eerst de mooie prinses Fiona uit de handen van de draak zien te halen. Hij krijgt daarbij, veeleer tegen zijn zin, de hulp van de zeer babbelzieke ezel Donkey (sublieme stemvertolking van Eddie Murphy). Van haar kant heeft Fiona niet alleen de stem maar ook de aantrekkelijke looks van Cameron Diaz gekregen. Shrek is een festijn voor oog en oor, waarbij de digitale tovenaars van PDI na de mieren van Antz nu ook menselijke figuren, gezichten en bewegingen op een steeds 'realistischer' manier tot leven weten te brengen. Dat geldt trouwens ook voor de synthetische beelden van natuur- en andere locaties. Ook het scenario zit boordevol vondsten en grappen, tot en met knipoogjes naar films zoals The Graduate en zelfs Crouching Tiger, Hidden Dragon of The Matrix. Ook de opmerking van ezel Donkey dat 'celebrity marriages never last' werd hier in Cannes, na de triomfantelijke doortocht van Nicole 'Moulin Rouge' Kidman, op een lachsalvo onthaald.

Inmiddels blijft het wachten op de eerste keer dat de Coen-brothers, van wie nu al in totaal zes films voor Cannes geselecteerd werden, in de fout zullen gaan. Voor Barton Fink kregen ze in 1991 al de Gouden Palm en in 1996 kregen ze voor Fargo van de jury de prijs voor de beste regie. Ook hun nieuwe inzending The Man Who Wasn't There verdient een plaats in het palmares, want het is opnieuw een fascinerende, oogstrelende en inventieve film-noirparel geworden. Het in prachtig zwart-wit gefotografeerde verhaal draait, anno 1949 in het Californische stadje Santa Rosa, om de zwijgzame en introverte haarkapper Ed Crane (rol van Billy Bob Thornton), die vermoedt dat zijn vrouw Doris (opnieuw een sterke vertolking van Frances McDormand, fetisjactrice en echtgenote van regisseur Joel Coen) een verhouding heeft met haar baas Big Dave (rol van James 'Sopranos' Gandolfini). Als de louche zakenman Tolliver (rol van John Polito) hem dé businessdeal van de toekomst - een investering in een droogkuisketen - voorstelt, besluit de haarkapper - die de hele film met zijn (letterlijk en figuurlijk) droge, want schor ingesproken commentaar omkadert - de nodige fondsen te verzamelen door Big Dave via een anonieme brief te chanteren. Die beslissing zet echter een noodlottige cascade in gang van moord, oplichting, paranoia, misverstand, bedrog en nog zo'n paar menselijke (on)hebbelijkheden, waarin verder ook nog plaats wordt gelaten voor vliegende schotels (!), Italiaanse familiebanden, pianosonates van Beethoven en in juridische pleidooien verwerkt gefilosofeer over 'het zekerheidsprincipe'. Schitterende cinema!

Een andere 'ancien' van Cannes is natuurlijk de 92-jarige regisseur Manoel De Oliveira, die al meer dan tien films in Cannes kwam voorstellen. Dit keer verdedigt hij de kleuren van Portugal in de competitie van de Fransgesproken film Je rentre à la maison. Het verhaal draait om een gevierd theateracteur (mooie rol van Michel Piccoli) die niet begrijpt waarom zijn agent ook maar overweegt om hem in een 'hedendaagse' televisiefilm (dus met seks, actie en geweld) wil laten meespelen, alleen maar omdat het zo goed betaalt. Natuurlijk weigert hij, maar de plotse aanbieding van een respectabele filmkunstenaar (vertolkt door John Malkovich) om mee te doen in een verfilming van Ulysses van James Joyce spreekt hem wél aan. Maar dan ondervindt hij moeilijkheden om zich zijn dialogen te herinneren. Het resultaat is een kleine, intimistische film - met enkele grappige intermezzo's over koffiedrinken en krantenlezen - over eenzaamheid, integriteit en ouder worden. In dat verband is het uiteraard niet toevallig dat een van de toneelfragmenten waarin we Piccoli op de planken aan het werk zien, geplukt werd uit Le Roi se Meurt van Eugène Ionesco, waarin we het revolterende hoofdpersonage horen klagen "waarom hij eigenlijk geboren is, als het niet voor eeuwig is?"

Gisteren werd in de niet-competitieve nevensectie La Quinzaine des Réalisateurs ook de Vlaamse debuutfilm Pauline en Paulette van Lieven Debrauwer voorgesteld, met Dora Van Der Groen en Ann Petersen in de titelrollen. Debrauwer werd hier enkele jaren geleden bekroond voor zijn korte film Leonie. Wegens het overvolle programma van de officiële selectie hebben we Pauline en Paulette hier nog niet kunnen zien. De film werd voor Cannes al in België aan enkele media vertoond, maar daar behoorde deze krant dus niet bij.

'Shrek' is de eerste computergeanimeerde animatiefilm die vanaf de Croisette aan zijn verovering van de wereldmarkt mag beginnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234