Dinsdag 24/11/2020

Drastische verjongingskuur voor V&A

museum

indrukwekkend overzicht van vier eeuwen britse cultuur in vernieuwde vleugel van victoria & albert museum

Een droom voor elke anglofiel en museumliefhebber. De volledig vernieuwde British Galleries zetten het Londense Victoria and Albert Museum (V&A), een van de grootste musea ter wereld, weer op de kaart. Het museum worstelt al langer met een bestoft imago, maar het sprankelende overzicht van de Britse cultuur tussen 1500 en 1900 moet veel bezoekers kunnen lokken. Sinds gisteren is het V&A bovendien gratis toegankelijk.

Londen / Van onze verslaggever ter plaatse

Eric Rinckhout

Een museum in een museum, dat is de enige manier om de British Galleries te omschrijven. Het gaat immers om vijftien zalen die twee verdiepingen in een vleugel van het enorme V&A beslaan en samen een compact, overzichtelijk geheel vormen. Meer dan drieduizend voorwerpen staan er opgesteld.

"Het is ons grootste project in vijftig jaar", zegt Christopher Wilk, conservator van de British Galleries. De verbouwing en herinrichting van de Galleries duurde meer dan vier jaar en kostte 31 miljoen pond, dat is bijna 2 miljard frank. Elders wordt daar een volledig museum mee gebouwd. Ter vergelijking: de nieuwbouw van het Antwerpse Museum aan de Stroom MAS wordt op 1 miljard geraamd.

Het hele V&A heeft een collectie van vier miljoen stukken: een gigantische, uitermate diverse, om niet te zeggen disparate verzameling van zogeheten 'decoratieve kunsten'. Daardoor wordt het V&A - dat zich op een steenworp bevindt van dat andere monument van Britishness, het warenhuis Harrods - allang, en niet helemaal ten onrechte, beschouwd als een wat curieuze stapelplaats van bestofte goederen uit lang vervlogen tijden. Niemand weet goed waar het V&A nu eigenlijk voor staat: er is Victoriaanse mode te zien, tapijtontwerpen van Rafaël, zalen vol gipsen afgietsels van antieke beelden, maar ook hedendaagse glazen sculpturen.

De British Galleries, die sinds gisteren voor het publiek zijn geopend, breken radicaal met dat beeld. Er werd resoluut gekozen voor een duidelijk onderwerp en een afgebakende periode: een overzicht van Britse cultuur, kunst en design tussen 1500 en 1900. De inrichting van de nieuwe zalen is verrassend hedendaags, er wordt gebruikgemaakt van de nieuwste technieken en - misschien is dat wel het belangrijkste - de voorwerpen worden in een zinvolle samenhang getoond en er wordt een verhaal verteld.

"We hebben gekozen voor een chronologische opstelling", zegt Christopher Wilk. "Waarom zouden we de geschiedenis als ordenend principe trouwens overboord gooien?" Wilk legt er ook graag de nadruk op dat de geschiedenis "kleurrijk" is, niet "vervaagd of verbleekt". Daarom koos hij vastbesloten voor levendige kleuren, "zo helder als ze in het verleden waren". Hij is echt uitgekeken op "gebroken wit, beige en grijs."

Vroeger werden voorwerpen ingedeeld en samengebracht volgens het gebruikte materiaal: keramiek, glas en textiel. Dat leidde vaak tot onaantrekkelijke zalen, die weinig meer dan opslagplaatsen waren. In de British Galleries worden daarentegen ensembles getoond: met meubels, kleding, tapijten, schilderijen, keramiek, glas, juwelen, behang, beeldhouwwerk, boeken, prenten en zilverwerk worden verschillende historische periodes zo precies mogelijk opgeroepen - van het hof van Hendrik VIII over Elizabeth I, de burgeroorlog, de koloniale expansie en de bloei van de portretschilderkunst, tot Chippendale, Queen Victoria en designer William Morris.

Geen Bokrijk-toestanden, maar smaakvolle, sfeervolle zalen, waar prachtige, letterlijk schitterende voorwerpen worden getoond op een bijna intimistische wijze. Vaak worden op kleine videoschermen bijkomende inlichtingen verstrekt: bijvoorbeeld over de productie van vergulde lijsten of de werking van klokken. Een hoogtepunt is de video waarin de bouw van het beroemde Crystal Palace in 1851 met computeranimatie verbluffend wordt overgedaan.

Naar goede Britse gewoonte worden de kinderen niet vergeten. In drie interactieve 'ontdekkingszaaltjes' kan een handschoen van een harnas en een kanten kraag aangepast worden, er kunnen stoelen geassembleerd worden en sjablonen worden

nagemaakt op de computer. In elke ruimte is ook een herkenningsspel: welk voorwerp werd destijds voor wat gebruikt? Een prima idee was het om vijf kamers uit diverse periodes volledig te reconstrueren - met vier muren en een plafond. Daardoor sta je telkens in een kamer. De muziekkamer uit Norfolk House (circa 1750) met vergulde instrumenten aan metershoge spiegels is ronduit verbazingwekkend.

Maar er zijn nog uitschieters. Hendrik VIII was niet alleen een liefhebber van vrouwelijk schoon maar ook een van kunst. Een prachtig versierde schrijfdoos (1525) werd vermoedelijk in zijn opdracht gemaakt. The Great Bed of Ware (circa 1590) is een groot, met naakte figuurtjes rijkelijk versierd bed, dat in Groot-Brittannië een mythische status geniet. Het is afkomstig uit een herberg in Hertfordshire en wordt vermeld in Twelfth Night van Shakespeare. Volgens de overlevering zouden er ooit 26 beenhouwers samen met hun vrouwen - tegelijk - in geslapen hebben.

Een beeld van Handel uit 1738 was toen revolutionair, omdat het geen beeld van een dode koning of generaal was maar van een levende componist. Ook omdat het Handel in informele kleren toont, met zijn pantoffels losjes aan de voet, terwijl hij op een lier speelt. Het beeld werd gebruikt om de reputatie van Vauxhall Gardens wat op te krikken. En er is natuurlijk het schilderij van John Constable, Salisbury Cathedral, uit 1823: een schier archetypisch landschap en monument, perfect passend bij het toentertijd ontluikende Britse nationaliteitsbesef.

Een interessante ontdekking is het werk van Christopher Dresser. Omstreeks 1880 maakte deze ontwerper theepotten en soepterrines. Ze zijn van een elegante soberheid, die pas veertig jaar later, tijdens de art deco, gemeengoed zou worden.

In de British Galleries maak je aldus een aangename, mooie en informatieve wandeling door de Britse cultuurgeschiedenis. Dat is duidelijk de geschiedenis van de betere standen, niet die van de gewone volksmens, hoewel in de loop van de eeuwen het accent verschuift van de koninklijke familie en haar adellijke entourage naar de opkomende burgerij.

In dit verhaal van smaak en stijl, van handel en industrialisatie, van woonhuizen en parken, is de kerk nagenoeg afwezig. Terwijl op het continent de Contrareformatie woedde en de kerk de ene bestelling na de andere plaatste bij de grootste schilders, was de Britse upper class bezig met portretten en huizen, met praktische dingen, met nuttige schoonheid. Of zoals The Sunday Times onlangs schreef: "Stubbs schilderde paarden, geen madonna's. Chippendale maakte stoelen, geen altaarstukken. Verscheurdheid en extase was onze stijl niet; stoffen en fijn porselein wel." De British Galleries bieden het verhaal van een land dat zo dichtbij is en tegelijk zo ver van ons af ligt. Gratis en voor niets, nog wel. Vanaf 1 december zijn overigens alle Britse musea gratis toegankelijk.

Victoria and Albert Museum, Cromwell Road, Londen. Dagelijks geopend van 10 tot 18 uur. Woensdags tot 22 uur. Toegang gratis. Metrostation: South Kensington. Inl.: tel. 0044-20/79.42.20.00. Internet: www.vam.ac.uk.

Een heldere, beknopte en ruim geïllustreerde gids voor de British Galleries kost 4,95 pond (321 frank).

Eurostar verbindt Brussel-Zuid met Londen-Waterloo. Er zijn tot tien treinen per dag. Inl. 02/528.28.28 en www.eurostar.com.

De inrichting van de nieuwe zalen is verrassend hedendaags en de voorwerpen worden in een zinvolle samenhang getoond

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234