Vrijdag 24/05/2019

Analyse

Draghi staat voor een dilemma: kiest hij voor Europa of zijn noodlijdende vaderland?

Mario Draghi tijdens een recente meeting van de ECB. Zijn omstreden politiek dreigt hem nu de das om te doen. Beeld Arne Dedert/dpa

Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank, heeft de afgelopen jaren met enorme geldinjecties de Europese economie overeind gehouden. Doorgaan met die omstreden politiek is riskant, maar ermee stoppen is dat ook. Vandaag moet duidelijk worden hoe hij zich hieruit probeert te redden.

De kersverse Italiaanse regering houdt haar adem in. Als Draghi vandaag aankondigt zijn omstreden opkoopprogramma - waarbij al voor 2.000 miljard euro aan staatsschulden is aangeschaft - stop te zetten, kan de Europese Centrale Bank vanaf volgend jaar, net als de Amerikaanse Federal Reserve gisteravond deed, de rente verhogen. Italië hoopt dat dat niet gebeurt.

Waarom? Het land staat voor meer dan 2.200 miljard euro in het rood. Gezien de prijzige regeringsbeloften - van belastingverlaging tot eerder stoppen met werken - wordt die schuld er niet kleiner op. Gelukkig is daar de ECB om de leningen betaalbaar te houden. Zij houdt de rente laag - een van haar officiële tarieven is zelfs negatief. En, minstens zo belangrijk: de ECB heeft inmiddels een vijfde van de Italiaanse overheidsleningen opgekocht.

Uitgerekend die redder in nood dreigt zich nu uit de voeten te maken. Het huidige opkoopprogramma van de ECB van 30 miljard euro per maand, loopt nog tot en met september. Tot dusver hield Draghi - zelf Italiaan - alle opties open. Misschien wordt de geldpers eind dit jaar stopgezet, misschien ook niet.

Diep in het moeras

Draghi's rechterhand, hoofdeconoom Peter Praet, verbaasde vorige week dan ook met de mededeling dat de ECB vandaag al moet kijken "of de vooruitgang tot nu toe voldoende is om een geleidelijk einde te rechtvaardigen van onze netto schuldaankopen".

Sommige analisten zien hierin een teken dat de ECB vandaag het einde van het tijdperk van het extreem goedkope geld zal aankondigen. Andere experts houden het erop dat het onderwerp op de agenda staat, maar dat de knoop pas eind juli wordt doorgehakt.

De pijnlijke waarheid is dat Draghi's timing er nog weinig toe doet. Jarenlang drongen voornamelijk Noord-Europese critici erop aan om het toedienen van deze monetaire doping te staken. Vorige week nog wees Klaas Knot, voorzitter van De Nederlandsche Bank, opnieuw op de economische groei in de eurozone, de langzaam opkrabbelende inflatie en het gevaar van financiële zeepbellen.

Net nu Draghi daar gehoor aan lijkt te geven, is het te laat. De centrale bankier staat tot zijn knieën in het politieke moeras waar hij koste wat kost uit wilde blijven. Met dank aan de onverwachte verkiezingsuitslag in Italië, die leidde tot een regering van rechtse en linkse populisten.

Gaat de ECB ook na september door met schuldaankopen, dan kan dat uitgelegd worden als impliciete steun aan Rome. Zet Draghi er een punt achter, dan is dat net zo goed een politiek statement. Deze maand kwam de ECB al onder vuur te liggen toen bleek dat uitgerekend tijdens de Italiaanse formatieperikelen minder obligaties van dat land waren aangekocht dan normaal. De centrale bankiers zouden de eurosceptici in Rome pootje proberen te lappen.

Privileges

Het bevestigt de grootste vrees van tegenstanders, zoals Knot: je komt hier niet meer uit. De monetaire doos van Pandora is geopend en gaat amper meer dicht. Want zelfs als de ECB de Italiaanse druk weerstaat, zal bij de eerste tekenen van economische tegenspoed de roep om de geldpers weer klinken. Draghi dreigt daarmee, vlak voor zijn afscheid in 2019, de man te worden die te lang is blijven hangen op een feest, niet aanvoelend dat de sfeer omsloeg. Nu hij in allerijl probeert weg te komen, laten de andere gasten hem niet meer gaan.

Ook de ECB zelf gaat daarmee roerige tijden tegemoet. Sinds de crisis in 2008 is de macht van centrale banken fors toegenomen. Tegelijkertijd zijn ze nog altijd ongekozen en strikt onafhankelijk. Dat lijkt een luxueuze positie, maar alleen al de schijn van politieke inmenging zal discussie oproepen over die unieke privileges.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.