Donderdag 14/11/2019

In memoriam

Dora van der Groen, de oermoeder van generaties acteurs en regisseurs

Beeld VRT

Dora van der Groen, in 1927 in Antwerpen geboren, heeft meer dan 50 jaar geacteerd, in het theater, maar ook op tv en in bioscoopfilms. Vlak na de Tweede Wereldoorlog was ze bij de eerste lichting studenten van de pas opgerichte Studio van Herman Teirlinck.

Van der Groen is bij het brede publiek vooral bekend van de tv-series Wij, Heren van Zichem en Terug naar Oosterdonk. Haar bekendste filmrol dateert uit 2001. Toen speelde ze naast Ann Petersen in de film Pauline en Paulette, waarin ze de verstandelijk gehandicapte Pauline vertolkte.

Ze was ook vele jaren toneeldocente en werd zo de opleidster van generaties van bekende Vlaamse theatermakers, acteurs en actrices. "Je kan iemand niet leren toneelspelen", zei ze ooit in dat verband. "Een kunstenaar kan je niet worden, dat ben je al." Van die oneliner was ze zélf een levend voorbeeld.

In 'Terug naar Oosterdonk'. Beeld VRT

Actrice van in de wieg

Dora Van Der Groen werd op 10 maart 1927 geboren in Antwerpen. In een documentaire van Cobra vertelde ze hoe ze als eerste kleinkind van de familie op tafel werd gezet. Dan vroegen de tantes en nonkels om nog eens "kopke" te doen en dan knikte ze met haar hoofd. Het acteren zat er dus al in van toen Dora nog een baby was, zo wil de overlevering.

Van der Groen was een overgevoelig kind. Haar vader was cellist in de opera van Antwerpen. Als hij thuis moest oefenen, ging Dora met haar moeder een ommetje maken. Zelf speelde ze piano, maar ze leerde ook dansen en besloot uiteindelijk om een theateropleiding te volgen. Herman Teirlinck werd haar mentor.

Ze bouwde een opmerkelijke artistieke loopbaan uit als actrice, toneelpedagoge en regisseur. Ze debuteerde als actrice bij de Koninklijke Nederlandse Schouwburg (KNS) in Antwerpen en speelde daarna nog bij de Brusselse Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS).

Als Pauline in 'Pauline en Paulette'. Beeld VRT

Rijkgevulde carrière

In 1963 stopte Dora van der Groen met het acteren bij een toneelensemble en trad toe tot het Dramatisch Gezelschap van de openbare omroep BRT. Ze werkte er eerst mee aan luisterspelen op de radio, maar daarna werd ze ook ingezet in tv-producties. Eind jaren zestig werd ze bekend bij het grote publiek, door haar rol van 'Vrouw Coene' in Wij, Heren van Zichem, een populair televisiefeuilleton uit die periode.

Van der Groen was daarna nog te zien in meer dan dertig televisieproducties, waaronder De vorstinnen van Brugge (1972), Zonderlinge Zielen (1988), Langs de kade (1988), Moeder, waarom leven wij (1993) en Terug naar Oosterdonk (1997).

Daarnaast speelde ze ook in bijna dertig bioscoopfilms, waaronder Meeuwen sterven in de haven (1955), Malpertuis (1971), Rolande met de Bles (1972), Het Dwaallicht (1973), Dokter Pulder zaait papavers (1975), De Vlaschaard (1983), Antonia (1995) en Pauline en Paulette (2001).

Vanaf 1978 werd ze artistiek leider van de toneelafdeling van het Antwerps conservatorium. Als theaterdocente onderwees ze bekende acteurs en regisseurs zoals Luk Perceval, Lucas Vandervost, Warre Borgmans, Frank Focketyn en Tom Van Dijck. Eind jaren 90 werd de opleiding zelfs omgedoopt tot "Toneel Dora van der Groen", maar in 2000 moest haar opleiding, onder dwang, fuseren met Studio Herman Teirlinck.

In 'De Bossen van Vlaanderen'. Beeld VRT

"Dora is niet dood, hoor"

In 2009 werd Dora van der Groen door Marcel Vanthilt per ongeluk dood verklaard in zijn talkshow "Villa Vanthilt". In het afsluitende gesprek met actrice Sien Eggers had Vanthilt het over triest of vrolijk door het leven gaan. Sien Eggers vertelde dat ze soms triest was, maar wanneer ze dan Dora Van der Groen ging opzoeken, was ze binnen de kortste keren aan het lachen. Waarop Marcel - ten onrechte in de waan dat Van der Groen was overleden - repliceerde: "God hebbe haar ziel." Sien Eggers schrok en repliceerde: "Maar Dora is niet dood, hoor."

In november 2010 maakte Van der Groen op 83-jarige leeftijd haar laatste publieke optreden. Toen kreeg ze in De Singel in Antwerpen als eerste vrouw en als eerste niet-musicus de artistieke titel van "Maestro Honoris Causa" van de Stichting Conservatorium Antwerpen voor haar carrière en haar grote verdiensten.

In mei 2012 meldde het weekblad "TV Story" dat Dora van der Groen was opgenomen in Huis Perrekes in Geel, een woonproject waar mensen met dementieverschijnselen in kleine leefgroepen samenwonen.

De Vlaamse theatercriticus Johan Thielemans eerde Dora Van der Groen ooit met de eretitel "Voedstermoeder van de Vlaamse Golf".

In 'Wij, Heren van Zichem'. Beeld VRT
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234