Vrijdag 30/07/2021

Dopingbom tikt onder Tour

Straatsburg l Acht jaar na de beruchte Festina-affaire lijkt er nog niets veranderd in het wielerpeloton. Een enorm Spaans dopingschandaal zou de komende Ronde van Frankrijk wel eens opnieuw in de war kunnen sturen. De Morgen vertelt u in zeven vragen alles over de dopingbom die vandaag wellicht helemaal ontploft.

Door Jonas Coertjens

Op 23 mei werden in Madrid vijf personen opgepakt na een maandenlang onderzoek van het Spaanse gerecht: wielermanager Manolo Saiz, dokters Eufemiano Fuentes en José Luis Merino, wielerploegleider José Ignacio Labarta en ex-mountainbiker Alberto León. Zij zouden de spilfiguren zijn in een netwerk dat handelde in verboden middelen en zich specialiseerde in het toedienen van bloeddoping aan topsporters. De vijf verdachten kwamen kort daarop weer vrij maar volgens lekken uit het onderzoek draait alles om Fuentes en zijn handlanger Merino.

Fuentes heeft een dubieus verleden als sportdokter bij de Spaanse atletiekbond, enkele voetbalclubs en meerdere professionele Spaanse wielerploegen. In 2003 kwam hij voor het laatst in opspraak bij het wielerteam Kelme. Een van de renners daar, Jesús Manzano, vertelde hoe ploegdokter Fuentes het brein was achter een hallucinant dopingprogramma binnen het team. Na die beschuldigingen trok Fuentes zich langzaam terug in de coulissen van de topsport, waar hij renners en andere atleten bleef begeleiden.

Niemand geloofde Manzano, maar op aangeven van zijn verklaringen hield het Spaanse gerecht Fuentes wel nauwlettend in het oog. Dat resulteerde in de aanhoudingen en huiszoekingen van 23 mei. Speurders vonden toen meerdere zakjes met bloed en verboden middelen zoals epo en groeihormoon in enkele appartementen van Fuentes in Madrid.

Het toedienen van bloeddoping vereist de nodige apparatuur en kennis. Fuentes vond die onder meer bij Merino, een hematoloog die vroeger nog het hoofd was van het bloedtransfusiecentrum in Madrid. In hotelkamers van de Spaanse hoofdstad tapten Fuentes en Merino bloed af van topsporters. Dat bloed werd daarna verrijkt met zuurstof en soms ook met verboden middelen zoals groeihormoon en epo.

Net voor belangrijke wedstrijden of tijdens stages kon de atleet zijn eigen verrijkte bloed dan weer laten inspuiten. Het lichaam krijgt daardoor meer rode bloedlichaampjes, die de uithouding van de sporter vergroten. De techniek is al tientallen jaren bekend in de topsportwereld maar raakte vooral weer populair sinds het wondermiddel epo opspoorbaar is bij dopingcontroles.

De aanhouding van Manolo Saiz was een flinke klap voor de wielersport. Saiz is al jaren een van de meest gerenommeerde teammanagers in het internationale peloton. Van zijn ploeg Liberty Seguros zouden vijftien renners zich hebben laten behandelen door Fuentes. In totaal zijn 58 renners geïdentificeerd in de hele affaire. De meeste namen zijn gevonden via codes op documenten of bloedzakjes die bij Fuentes en Merino zijn gevonden.

Sommige van die codenamen doen vermoeden dat ook Jan Ullrich klant was bij Fuentes. Zelfs de naam van Ivan Basso is gevallen. Vooral de band die Ullrich en Basso hebben met de omstreden Italiaanse wielertrainer Luigi Cecchini lijkt daar voor iets tussen te zitten. Fuentes heeft in het verleden al toegegeven een goede vriend van Cecchini te zijn.

De hele dopingaffaire sloeg in als een bom. Liberty Seguros trok zich meteen terug als hoofdsponsor van de ploeg-Saiz. In zijn eigen Kazachstan ging kopman Alexandre Vinokoerov dan maar op zoek naar een financiële reddingsboei. Die vond hij in de vijf grootste bedrijven van het land. Onder de naam Astana schaarden die zich als één sponsor onvoorwaardelijk achter hun nationale held.

Saiz verdween uit het team maar voor de organisatie van de Ronde van Frankrijk was dat niet voldoende. Hoewel de Tour Astana verzocht om zich terug te trekken, willen Vino en co. van geen wijken weten. Het internationaal sporttribunaal (TAS) doet vandaag uitspraak over de zaak. Eerder werd Comunidad Valenciana al geschrapt van de deelnemerslijst vanwege de betrokkenheid van haar ploegleider Labarta.

De Tourorganisatie hoopt een scenario zoals dat van 1998 te vermijden. Toen brak het schandaal rond de Festinaploeg maar enkele dagen voor de start van de Tour uit. Die affaire spitste zich vooral toe op één ploeg. Bij dit schandaal lijkt een veel groter deel van het peloton betrokken.

Vandaag krijgt de Franse minister van Sport het volledige Spaanse onderzoeksrapport in handen en zouden er wel eens massaal koppen kunnen rollen in Straatsburg, waar morgen de proloog plaatsvindt. De Tourorganisatie zal niet nalaten om in te grijpen en betrokken ploegen en/of renners naar huis te sturen. Op 13 juli komt de Tour trouwens aan in Spanje, bovenop Pla de Béret. Voor het Spaanse gerecht is dat misschien de uitgelezen mogelijkheid om nog eens toe te slaan.

Spanje gold jaren als een paradijs voor dopinggebruikers. Sinds 2005 heeft de regering wel de nultolerantie afgekondigd, maar de verstrengde antidopingwet is pas gisteren goedgekeurd. De schuldigen in deze affaire kunnen dus nog niet strafrechtelijk vervolgd worden. Hun praktijken vallen voorlopig nog onder de wet van de publieke gezondheid. Enkel als de gezondheid van de sporters in gevaar was, zijn gevangenisstraffen mogelijk. Voor de renners wachten enkel sportieve sancties.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234